Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LeplicaReplica PſalmusVIII

id eſt xp̄m quia agit de exaltatione ẜm duaspaturab FtendenIn finem pſalmus dauid proaid eſt eccleſijs de quarū cōſtitutione et cauſa cōitutionis agit.Psͣ. VIIItorcularibus.a I omniū ẜm potentiamb¶ Secūdū receptionē ⁊ cultūd Omine dn̄s noſter qͣꝫ gͦs Caſ. Que infinite: nullus em̄ſufficit oēs creaturas agroſcerein quibꝰ eslmirabilis.b § gloria famaon in iudea tn̄c 5admirabile ē nomē tuū ī vniu̓ſā

⁊ ſpālis irreuerētia rōnabiliter dici nō pōt. Quartū dictum.Nomē ethiopis de ſe nō ē nomē irreuerētiale: qꝛ ē nomē famoſe gentis. Quintū dictū: Nomē ethiopis ꝓpter aliquā verā ſimilitudinē ad ſaul trāſlatū nō ē irreuerētiale: qꝛ vere dictū adlr̄am: vel trāſūptiue nō ē irreuerenter dictū. Ex qͥbus ptꝫ ſolutio argumēti. ꝑ Bur. facti qͦ ad hͦ. Et mirū ē de Burg. qͥ exponit illū verſu huiꝰ psͣ. Cōſumet̉ nequitia pctōrū d̓ ſaul ⁊ ſuiscōplicibꝰ: quō nō arguit ibi dd̓ os ſuū irreuerēter ꝯͣ ſaul relaxaſſe: qꝛ maior reuerētia ē ip̄m dicere nequā ⁊ pctōrē qͣꝫ ethiopē: qꝛ illa ē irreuerētia ad lr̄am: iſta ꝑ pulchrā trāſumptionē:neutra tn̄ ē vere irreuerētia: qꝛ vtrūqꝫ veꝝ iuxta intellectū tertij dicti ſuprapoſiti. Ad laudē eī dei cōmemorare pctā prauoꝝ⁊ penas corrn̄dētes nō ē irreuerētiale: ſic̄ dicere iudā mercatorē peſſimū ⁊cͣ. Scd̓o Bur. notat poſtillatorē h̓: qꝛ dicit dd̓ peccaſſe ꝑ ignorātiā craſſā ī nece ſacerdotū qͦs occidit ſaul: d̓ quoj. Reg. xxij. qd̓ dictū dicit Bur. irrōnabile ex eo. Prīo qꝛ vt dicit poſtil. ī loco allegato excuſat dd̓ a pctō ī illo facto. ſcd̓o qꝛex eo nō legit̉ dd̓ d̓ pctō illo penituiſſe. Rn̄deo h̓ ꝙ Bur. falſūimponit poſtillatori: qꝛ ī loco allegato poſtil. nō excuſat dd̓ apctō. Et ſi ī aliqͦ alio loco ip̄m videat̉ excuſare: hͦ intelligendūeſt de tāto nō de toto: qͣſi nō peccauerit ī hoc facto ex malicia:ſed ignorātia craſſa: vt hic dicit d̓correctiōe. ij.¶Glo. ordi.a In finē ⁊cͣ. ꝓ torcularibꝰ Augꝰ.dro torcularibꝰ .i. eccleſijs: qꝛ de eccleſie cōſtitutione agit: cū dn̄s poſt reſurrectionē aſcendit miſit ſpiritū quoimpleti apl̓i et alij fideles p̄dicādo eccleſias cōgregauerūt. Eccleſia d̓r torcular vbi boni a malis opere miniſtrorū ſeꝑant̉: nō loco: ſed affectu: ⁊ qͣſi ategumētis purgāt̉: vt frumēta ī areaa paleis ⁊ in torcularibꝰ vinā a vinatijs: q̄ tn̄ neceſſaria erāt: vt ſimul naſcerent̉ et creſcerēt ⁊ ad maturitatē ꝑuenirēt. Uel qꝛ in ea intellectꝰ verbidei dū ſono vocis miniſtrat̉: qͣſi vinūincludit̉ vinacior ⁊ ſic fert̉ ad auresquaſi ad torcular vbi diſcernit̉: qꝛ valet ſonus auribus: intellectꝰ ꝟo a memoria qͣſi a quodā lacuexcipit̉ inde ī mētē ⁊ mores qͣſi ī cellas trāſit. Uel torculariaſūt martyria: vbi corꝑa ꝓ noīe xp̄i ꝑſecutiōe calcant̉: ⁊ qͣſi acina in terra remanēt: aīe in requie emanat.Psͣ. VIII Caſ. Primo laudes dei maieſtas eiꝰ ⁊ oꝑatio excelſa deſcribunt̉. h In vniuerſa. Caſ. Nō ergo iudei vel qͥlibet alij ſibi vendicent qd̓ oīm eſt: qd̓ eſt intētio.B CelosMico. de lyraPsͣ. VIIIOmine deꝰ noſter. Huic psͣ. p̄ponit̉ talis titulis ī hebreo. Ad victoriā ſuꝑ haguitit psͣ. dd̓. Ad cuiꝰ intellectū ſciendū ꝙ hec ſyllaba ha q̄ p̄ponit̉ huic vocabulo guitit ē articulare accuſatiui caſus in hebreo: ſicut in gallico dicimꝰ lemeſtre: hec ſyllaba le ē articulare accuſatiui caſus⁊ nominatiui: ſed ī latino nō ponit̉ talis articulatio: qꝛ caſusdiſtinguunt̉ ⁊ cognoſcunt̉ ꝑ variationē vocabuli in fine cū dicit magiſter magiſtri mgr̄o magiſtrū: niſi ī vocatiuo caſu vbidicit̉ aliqn̄ o magiſter: ita ꝙ lio eſt articulare vocatiui caſus:igit̉ ſi ſupradictꝰ titulꝰ huiꝰ psͣ. de hebreo ponat̉ in latino debet ſic dici. Ad victoriā vel victori ſuꝑ guitit psͣ. dauid. ita ꝙhec p̄poſitio ſuꝑ ſufficiēter exprimit accuſatiuū caſū in hoc vocabulo guitit qd̓ eſt nomē hebraicū equiuocū vt dicūt hebreiqꝛ vno mō ē nomē cuiuſdā inſtrumēti muſici ſic vocati hebraice: eo ꝙ pͥmo factū fuit in geth ciuitate philiſtinoꝝ: ⁊ ſic exponit Ra. Sa. p̄dictū titulū psͣ. dd̓ eſt iſte ſupple ſuꝑ guitit .i. aptꝰ decātari ī tali inſtrumēto muſico: eo ꝙ diuerſi cantꝰ diuerſis īſtrumētꝭ appropriant̉. Ad victoriā ſiue victori .i. ī qͦdā conatu leuitaꝝ: qͦrū vnꝰ chorus conabat̉ ī cātādo ſuꝑare alteꝝſic̄ pleniꝰ fuit dictū ſupra ī titulo psͣ. qͣrti. Alij ꝟo hebrei antiqͥ dicūt ꝙ gͣuitit h̓ accipit̉ ī alia ſignificatiōe: videlꝫ ꝓut ſignificat torcular dicētes: ꝙ ꝑ hͦ intelligit̉ edom ſiue eſau qͥ d̓r torcular Eſa. lxiij. vbi d̓r: Quis ē iſte qͥ venit d̓ edom tinctꝭ veſtibꝰ de boſra? Et ſeqͥt̉: Quare rubrū ē īdumētū tuū ⁊ veſtimenta tua ſic̄ calcātiū ī torculari. Et rn̄det: Torcular calcaui ſolꝰ.Dicūt eī ꝙ hec ſcpͥtura loqͥt̉ d̓ meſſia ī cuiꝰ aduētu expectāt regnū romanū ꝑ regnū ednatū calcādū ⁊ ſubijciēdū iudeis ꝑ regē meſſia:cular calcat̉. Et intelligūt regnū romanū ꝓut aljn̄ cōtinuit ſub ſe oīa regna terre q̄ expectāt ſibſubijcien

Reg. xv. Nec ſequit̉ ſi dd̓ nō legat̉ penituiſſe d̓ hmōi pctō: ꝙigit̉ nō peccauit: cū ſit pcm̄ veniā dignū: qꝛ nō ex malicia factū: īmo videt̉ pnīam ſuā de hoc pctō dd̓ deſcripſiſſe .j. Reg.xxij. vbi dixit ad abiathar. Ego ſū reꝰ oīm aīarū pr̄is tui ⁊cͣ.Tertio Bur. notat hic poſtillatorē qͣſi implicet exponēdo illū verſū. Dn̄e deꝰ ſi feci iſtud ⁊cͣ. decidam merito ab inimicismeis inanis: vbi dauid imp̄cat̉ ſibi ipſi malū niſi ſit innocēs.ſꝫ ẜm poſtil. dd̓ nō fuit īnocēs īmo reꝰ in nece ſacerdotū igit̉imprecat̉ ſibi malū vt videlꝫ deijciat̉. a qͦ tn̄ malo ſe petit hicliberari: ⁊ ſic ē īplicatio. Hic rn̄deo ꝙ dd̓ in hͦ pſalmo habuitduplicē reſpectū: vnū ad pctm̄ ignorātie qͦ ad necē ſacerdotūde qͣ ſermo: timēs ne ꝓpter hmōi pctm̄ ꝑmitteret̉ a deo ꝑſecutio ip̄iꝰ dd̓. vn̄ ſe petit liberari: ⁊ ſic ille verſus pōt cōtinuariꝙ dicat dd̓. Dn̄e deꝰ ſi feci iſtud: videlicet ex malicia: decidāab inimicis meis īanis ⁊cͣ. Sꝫ tu ſcis ꝙ ꝑ ignorātiā: igit̉ veniā merear: ꝓut petiui ī pͥncipio huiꝰ psͣ. d. Saluū me fac exoībꝰ. Aliū reſpectū habuit dd̓ ad pctm̄ īfidelitatꝭ: ꝙ ei aduſarij eiꝰ ⁊ adolatores ſaul īponebat ſuggerētes ꝙ dd̓ ſemꝑ tēderet ad malū ſaul ⁊ regnū ip̄iꝰ conaret̉ ſibi vſurpare: ⁊ tob illū reſpectū petit liberari a ſaul̓ īiuſta ꝑſecutiōe: qꝛ nihil eoꝝfec̄ q̄ ei ſic īponebāt̉: iō dixit: Dn̄e deꝰ ſi feci ⁊cͣ. Et ẜm illū duplicē reſpectū ml̓tū ꝯueniēt̓ applicat̉ titulꝰ ⁊ materia hꝰ psͣ.Nico. de lyraſubijciēda ꝑ regē meſſiā ⁊ maxīe ppl̓mcatholicū romane eccl̓ie ſubiectū. Et ſicexponūt titulū p̄dictū. Uictori ſuꝑ torcular .i. regi meſſie deuicturo edom p̄dicto mō psͣ. dd̓. i. dicat̉ ad laudē eiꝰ psͣ.factus ab ip̄o dd̓ cū d̓r: Dn̄e dn̄s nr̄ ⁊cͣ.Igit̉ ptꝫ ꝙ ẜm hebreos antiqͦs iſte psͣ.ē de vlctoria facta ꝑ xp̄m: qd̓ verū ē: qꝛhͦ exp̄ſſe ſaluator dicit Matth̓ .xxj. allegās aliqd̓ dictū ī hͦ psͣ. ſcriptū de ip̄o:ꝙ cū pueri in tēplo ad eiꝰ laudē clamarēt: Oſanna filio dd̓: pͥncipes ſacerdotū indignati dixerūt ei: audis qͥd iſti dicūt. q. d. nō deberes ſuſtinere talē falſūapplauſū. ⁊ rn̄dit eis: Nūqͥd nō legiſtiſqꝛ ex ore infantiū ⁊ lactētiū ꝑfeciſti laudc̄. i. vos qͥ legiſtis ſcripturas deberetꝰ intelligere ꝙ hͦ ſcpͥtūeſt de me. Hoc etiā ptꝫ ꝑ apl̓m ī epl̓a ad Heb̓. ij. vbi magnamꝑtē huiꝰ psͣ. induxit tāqͣꝫ dictā d̓ xp̄o: ⁊ ꝑ ꝯſis totū psͣ. d. ſic.Quid ē hō ꝙ memor es eiꝰ ⁊cͣ. vſqꝫ ibi: Oīa ſubieciſti ſub pedibꝰ eiꝰ. Et poſtea ſubdit exponēdo d̓ xp̄o d. Eū aūt qͥ modico qͣꝫ āgeli minoratꝰ ē videmꝰ ieſū ꝑ paſſionē mortꝭ gl̓ia ⁊ honorē coronatū. Nec pōt dici ꝙ iſte expoſitiōes fuerit myſtice:ſꝫ ſūt lr̄ales: qꝛ xp̄s loq̄bat̉ legiſpitꝭ: ⁊ apl̓s hebreis qͥ nō attēdebāt niſi ad ſenſū lr̄alē: ꝓpter qd̓ebrei antiqͥ bn̄ dixerūt dicēdo ꝙ iſte psͣ. ē d̓ xp̄o ītellid lr̄am: ⁊ ꝙ romanū īperium erat ei ſb̓ijciēdū: ſic̄ videmletū ī capite a Cōſtātini tꝑealie etiā ꝑtes orbisxp̄o ſubijcient̉ ante finē mūdi: vt ē ꝓph̓atū ꝑ Danielē. vij. Ois ppl̓s trib⁊ līgue ſeruiēt ei: ſꝫ iſtud qd̓iudei expectāt .ſ. futuꝝ meſſiā ē fa. Accipiēdo igit̉ illd̓ qd̓eſt ꝟitatꝭ falſitatē dimittēdo pōt exponi titulꝰ hebraicꝰ ſuprapoſitꝰ: ⁊ titulꝰ Hiero. ī trāſlationē iuxta hebraicū qͥ ē oīno ſimilis niſi ꝙ ponit plurale ꝓ ſingulari d. ſic. Uictori ꝓ torcularibꝰ pſal. dd̓ .i. regi xp̄o victori. Pro torcularibꝰ .i. ꝓ meritꝭſuarū paſſionū: q̄ torcularia dicūt̉: ſi accipiant̉ ꝑtes paſſiōis:ſiue torcular: ſi accipiat̉ tota paſſio ſimul eo ꝙ ſāguis eiꝰ ibifuit exp̄ſſus: ſic̄ ſāguis vue in torcularibꝰ ſeu torculari: ⁊ hͦ inſpinee corone īpoſitiōe: flagellatiōe: ⁊ pedū ⁊ manuū cōfixiōe⁊ lateris trāſfixiōe ꝑ q̄ habuit plenā victoriā ⁊ glorie coronā⁊ exaltationē ſuꝑ oīa creata pſal. dauid .i. iſte p̄s. factꝰ ē a dd̓ad eiꝰ gl̓iam ⁊ honorē. Ad diuiſionē igit̉ huiꝰ psͣ. ẜm ſnīamtituli p̄dictā cōſiderādū ꝙ licet triūphus xp̄i fuerit meritoriꝰrōne humanitatis patientis: rōne cuiꝰ eſt ſuꝑ oīa exaltatꝰ ẜmꝙ dicit apl̓us Phil̓. ij. Humiliauit ſemetipſū factꝰ obediensvſqꝫ ad mortē: mortē aūt crucis: ꝓpter qd̓ ⁊ deꝰ exaltauit illū⁊ donauit illi nomē qd̓ eſt ſuꝑ oē nomē: tn̄ fuit effectiue virtute diuinitatis: vt ptꝫ auctoritate apl̓i inducta: ⁊ iō psͣ. dd̓ cōfitet̉ ī xp̄o ptātē diuinitatꝭ. ⁊ ſcd̓o cōditionē hūanitatis. ibi:Quid ē hō. Circa pͥmū dicit: Dn̄e oīm ꝑ generalē gubernationē. h Dn̄s nr̄. ꝑ ſpecialē cultū ⁊ fidē: ⁊ qꝛ ex ſemīe dd̓ aſſūpſit carnem. c Hr̄admirabivalde admirabile. d Eſtnomē ⁊cͣ. ꝓpter qd̓ dicit apl̓uſt ꝟbiſſa. Exaltauit illū ⁊ dedit illi nomē qd̓ eſt ſuꝑ omnē nomē. Illa aūt q̄ ſuꝑ excellētia ſūt īcōp̄hēſibilia ſūt a nobiſ ⁊ ꝑ ꝯn̄s ſūt admirabilia.Qm̄ eleuata