Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Iob Ca. INico. dedi.

a tibus vinum in domo fratris ſuib primogeniti: repente ventus ve archemens irruit a regiōe deſerti: etꝯcuſſit quattuor angulos domꝰquę corruens opp̄ſſit liberos tuos: ⁊ mortui ſunt: ⁊ effugi ego ſoa § qui prius ſtabat firmus ſtat omībus amiſſiset hoc eſt ſurgere Iob.d lus vt nunciarem tibi. Tunc ſur­ ca I ecce ꝙ dolorē flagelli ſenſit Fal̓s tunicā ſuā.rexit iob: ⁊ ſcidit veſtimenta ſua de ⁊ tonſo capite corruens in terrā:

a In do. fra. In maioris fratris cōuiuio ſathan obruit filios: qꝛ ꝑ negligentiā maioꝝ querit aditū in mortē minorū: ⁊ in alios magꝭ accipit vires:quādo eos qͥ ꝑ cuſtodiā alijs preſunt ſeruire leticie ꝯſpicit. Non quideꝫ illiventri vacabat: ſed cū inter cōuiuia intentio mentis bona minus feruet: minus preuidet. b Repente ven. Latenter d̓r contra eū elementa mouiſſe ille cuius nutu mota ſunt: licet diabolo ſemel adeo accepta poteſtate ad vſum nequicie ſue elemēta ꝯcutere: vt ⁊ damnatis ī mētallo ad vſum ignis⁊ aqua ſeruit. c A regione deſer. Moraliter.Regio deſerti: demonū multitudo derelicta a quibus ventus .i. fortis tentatio ruit: ⁊ tranquillitateꝯſcientiā euertit: domus mētis quattuor angulis:id eſt prudentia: temperantia: fortitudine: iuſticiaconſiſtit. Hec ſunt quattuor flumina paradiſi: queab eſtu carnaliū deſideriorū temperant: ſed ſepe ꝑignauiam prudentia frigeſcit: et dū feſſa minꝰ preuidet: ⁊ ſepe delectatione p̄ſentiū minus ab illicitꝭtēperamꝰ: ſepe timor fortitudinē turbat: ſepe amoaliqͥs mentē a rectitudine iuſticie auertit: ⁊ his qͣſſatis conſcientia turbatur. In mente que his quāttuor erigitur cetere virtutes quaſi cordis ſobolesſe inuicem paſcunt. ſpiritꝰ enim qui mentem an̄ omnia illis quattuor: format eandē cōtra ſingula tentamenta: ſeptem virtutibꝰ inſtruit. Contra ſtulticiam ſapientiā. contra hebetudinē intellectu. contraprecipitationē cōſilio. ꝯtra timorē fortitudine. ꝯtra ignorantiā ſcientia. cōtra duriciā pietate. ꝯtra ſuperbiā timore. Sed dum hac copia mens ſecurefruit̉: quaſi a ſe nō a deo preſumit. vn̄ ſubtilit̓ ſubtrahitur: vt infirma videat: vnde habuit qd̓ ẜuare nō potuit. Feriunt̉ ergo ſeptē virtutes ſuis ꝯtrarijs .i. turbata ꝯſcīa moriunt̉ filij ad tempꝰtatiōe extra turbātur:intꝰ tn̄ ꝑ intentiōis ꝑſeuerantiā viuūt. Hſorores: qꝛ dum vltra vires ſe grauari qͥs putat qͣſi a dei amſcit.ū nimis timet debilitat̉ ſpes. dū nimis queſtiōibꝰ angit̉: turbat̉ fides: ſed tn̄ vt viuas intusrecta intentio ſeruat. vnde puer .i. metis diſcretio euadit et agit eū anīo: vtqd̓ ꝑdere ceꝑat: penitēdo ꝯſeruet. Ecce iterū ne qͥd minus de hūana aduerſitate doleat: ne itē minꝰ d̓ ſuꝑna: noīatā irā in aere mōſtrat vētꝰ irruit.d Tūc ſur. Myſtice. Ruente domo: extinctis filijs .i. ꝑdita iuda: apl̓is timor: mortuis: ſurrexit Iob .i. chriſtꝰ de morte. Vel qͥ patiens iacuit: ꝯtra reprobos iudiciū iuſticie erexit: veſtem ſcidit .i. iudeā: q̄ expectās aduentumei adheſerat: diuiſit alijs ad fidē aſſumptꝭ: alijs relictis. Tonſo capite. Caput ſūma ſacerdotij: capilli .i. ſb̓tilitas ſacr̄oꝝ. vn̄ Ezechiel .j. Sume gladiū⁊ ducēs ꝑ caput ⁊ barbā. ī qͦ ſignat̉ xp̄s: qͥ caput raſit .i. a ſacerdotio iudaico ſacr̄a legis abſtulit. ⁊ barbā: qꝛ regnū iſrl̓ deſerēs: decoreꝫ ꝟtutis ei amputauit. Terra ē peccatrix gētilitas. Tonſo gͦ capite: in terrā corruit: qꝛ iudeā deſerens dū ſacr̄a ſua ab eiꝰ ſacerdotio abſtulit: ad noticiā gentium venit. Qd̓ cadit: repente ad ima venit. vn̄ xp̄m corruiſſe ē inopinate ad gētesꝑueniſſe. vt d̓r: Cecidit ſuꝑ eos ſpūs dn̄i .i. inopinate venit. Adorauit .i. adorare fecit: vt ſpūs poſtulat gemitibꝰ inenarrabilibꝰ. Sed ⁊ xp̄s ī ſe ẜm formam ſerui pr̄em orauit. Tūc ſurre. iob. Mira diſpenſatio dei ꝓ habēdahumilitate ⁊ vigilātia. ſecurꝰ enī in ocio remittit̉: ſꝫ tentatꝰ euigilat. vn̄ tuncſurrexit iob: ſedere qͥeſcentꝭ eſt: ſurgere certantꝭ: tūc ⁊ diſcretio ꝓficit: ⁊ ſubtiliꝰ diſcernere ꝟtutes a vitijs agnoſcit. vn̄ ſubdit: ſcidit veſti. Ueſtis ſuntoꝑa q̄ nos tegūt: ne nudi erubeſcamꝰQue dū culpā flere facit diſtrictiusqͣſi irata māu iudicāꝰ. Tūc etiā oīs elatio ⁊ ſuꝑfluitas cogitationū ab aīocadit: qd̓ ē tōſo capite cadere .i. rep̄ſſis p̄ſūptiōis cogitatōibꝰ: qͣꝫ infirmꝰ ſitī ſe ſentire. Difficile ē magͣ age̓: ⁊ de magnis apd̓ ſe fiduciā nō hr̄e: cuiꝰ elatiōis qͣi tyrānidis ſatellites ſūt cogitatiōes. Nazarei capillos nutriūt: dūꝑ vite ꝯtinētiā p̄ſūptionū cogitatōes creſcūt: deuotiōe ꝯpleta caput radē etcapillos in ignē ſacrificij ponere iubent̉: qꝛ tūc ad ꝑfectionē qͥs venit: cumſic exteriora vitia vincit: vt ⁊ ſuꝑfluas cogitationes a mente reſecet: quasigne diuini amoris incēdit: vt totū cor in dei amore ardens eas deuotiōisꝑfectione ꝯſumat. e Et tonſo ca. Myſtice. Magna ꝯſtantia putatur ſiquis mala nō ꝯſentit: alij vero nimis ſentiētes īmoderate dolēt: virtꝰ autēeſt ī medio: nō eſt ꝟtꝰ inſenſibilitas cordis. ſicut ⁊ mēbra ꝑ ſtuporē inciſa n̄dolent. vnde ꝓph̓a. Percuſſiſti eos nec doluerūt. Ne dilectionem proximiſolueret: filijs luctū impēdit: ne dilectioneꝫ dei deſereret int̓ gemitꝰ orauit.Ne ſuꝑbꝰ eſſet nō ſentiēs corruit. Ne extraneꝰ ferientē adorauit. Mos veterum fuit: vt qui ſpeciē ſui corꝑis capillos nutriēdo ſeruaret: eos tꝑe afflictionis abſcideret: ⁊ ecōuerſo: qͥ tꝑe trāquillo abſciderat: in oſtenſionē afflictionis nutriebat. Iob ergo ſeruaſſe oſtendit̉: qui ad vſum doloris totondit: vt duꝫ eū ī oībꝰ manꝰ ſuꝑna ꝑcutit: etiā ſponte illū penitētie ſpecies diuerſa fuſcaret: ⁊ ſe diuīe potētie conſentire oſtenderet.f Corruens inter. Cadens adorauit: qꝛ ille verā orōnē exhibet qͥ ꝙ puluis ſit humiliter videt. Un̄ ⁊ dicit. Nudus egreſſus ſuꝫ de vtero mr̄is mee.Nudum in fide prima gr̄a genuit: nudum eadē ſuſcipit. Cū pulſatꝰ vitijsqͣſi nudus ad miſcd̓iam refugit: ⁊ aliqua virtute aliqn̄ detectꝰ: ip̄a humilitate melius veſtit̉: nō ſibi ſetribuens: qd̓ habet: dn̄s dedit bona cuiꝰ pteſtas etiā tollit. qd̓ ideo ad tempus fit: vt humilis meliꝰ habeaSNudus

a Repente ventꝰ vehe. irruit. q. d. ex dīna vindicta videt̉ eſſe factū: qꝛ ventꝰ tāte vehementienō ꝯſueuit ſurgere ꝟtute nature. b Que corruens oppreſſit liberos tuos ⁊ mortui ſunt. q. d.nō remanet tibi ampliꝰ ſpes de futura poſteritate: qd̓ eſt occaſio deſolationis magne: qꝛ hoīesqui non pn̄t ſemꝑ viuerenaturaliter deſiderāt inſuis poſteris remanere.vt hr̄. ij. de anīa. cū autēflagellatio iob a demone fuerit executiue facta:ptꝫ ꝙ pōt ignē de celo aeeo inferiꝰ mittere: ⁊ ventos turbinis cōmouere.tum qꝛ materia corꝑalisſubſtātijs ſpūalibꝰ obedit quantū ad motū localem: et ideo demonesꝓprie virtuti dimiſſi: pn̄tfacere ea q̄ cauſari poſſūt ex motu locali. ignisaūt aliqn̄ generat̉ ex forti colliſione corpoꝝ: ⁊ ſimiliter ventꝰ vehemens ex forti motione multarū exalationū: quas demon ꝯgregare pōt ⁊ mouere. tum etiā qꝛ pōt propria actiua ꝓprijs paſſiuis applicare: ⁊ ſic ignē ⁊ multa alia cauſare: adque tamen alias ſua virtus naturalis non ſe extendit.c Tunc ſurrexit Iob. Hic conſequenter patientia ipſius Iob declaratur. Circa quod ſciendum ꝙ ſtoici dixerunt bona exteriora non eſſealiqua bona ipſius hominis: cū non ſint in ip̄o:⁊ ideo conſequenter dixerunt ꝙ pro amiſſionetaliuꝫ in ſapiente nō poterat triſticia ineſſe. Peripathetici vero dixerūt ꝙ ſunt bona hominis:non tamen principalia: ſed quaſi inſtrumentaliter ad principale bonuꝫ hominis quod eſt bonūmentis ordinata: ⁊ ꝓpter hoc ſapientem de amiſſione talium moderate triſtari concedebant: itatamen ꝙ ꝑ hoc ratio a ſua rectitudine non declinaret. ⁊ hec ſentētia verior eſt ⁊ catholice doctrine magis conſona: ẜm ꝙ dicit Augꝰ. de ciui. deilibro. ix. ca. iiij. Hanc igitur ſententiā Iob ſecutus: triſticiam de amiſſione dictorum demonſtrauit: ſic tamē moderate vt eſſet ſubiecta rationi. ⁊hoc eſt quod dicitur: Tunc ſurrexit Iob ⁊ ſciditveſtimenta ſua: in ſignū triſticie: vt notabilit̓ dicitur: Tunc .ſ. poſt mortem filiorum auditam: vtde eis magis qͣꝫ de rerum amiſſione videret̉ doluiſſe. de amicis enim mortuis non dolere duri⁊inſenſibilis cordis videtur eſſe: ſed virtuoſi maxime ſpem reſurrectionis habentes: hunc dolorem non babent īmoderatū: ſicut gentiles ſpemhuiuſmodi non habentes: propter qd̓ dicit apoſtolus. j. ad Theſſal̓. iiij. Nolumus vos ignorare de dormientibꝰ .i. de amicis morientibus: vtnon contriſtemini .ſ. immoderate: ſicut ⁊ ceteri qͥſpem non habent. ſcꝫ gentiles: ſtatuꝫ vite preſentis tantūmodo attendentes. ſanctus auteꝫ Iobfidem ⁊ ſpem reſurrectionis habuit: vt patet exverbis ſuis infra: Scio ꝙ redemptor meus viuit: ⁊ in nouiſſimo die de terra ſurrecturꝰ ſuꝫ ⁊cͣ.⁊ ideo de morte prolis ſue triſticiam habuit moderatam cum ratione. ⁊ hoc oſtendit ꝑ ſigna exteriora. cum dicitur: Tunc ſurrexit Iob. ſurgere enim eſt ſignum animi erecti. ſicut econtrarioproſterni vl̓ cadere ſignum eſt animi a ſuo ſtatudeiecti. d Et ſcidit veſtimēta ſua. amouensornamentum extrinſecum pro morte filiorū ſuorum: ⁊ etiam intrinſecum. ideo ſubditur:e Et tonſo capite. capilli enim ad decoreꝫ ſuntdati. f Corruens in terram adorauit .ſ. deū.ex quo patet ꝙ iſta proſtratio poſt erectionemprecedentem non fuit ex triſticia animum deijciente: ſed magis ex deuotione.Et dixit.

I