Alius prologus
a gręci rhetores vocant ſchematiſb menos: dum qui aliud loquitur:aliud agit. Ut ſi velis anguillamd vel murenulaꝫ ſtrictis tenere maenibus: quando fortius preſſerꝭ:t tanto citius elabit̉. Memini meob intelligentiam huius volumignis lydium quendam pręceptohͨ rem: qui apud hebręos primusi haberi putabatur: non paruis rekdemiſſe numis: cuiꝰ doctrina analiquid profecerim: neſcio. Hocivnum ſcio: non potuiſſe me interpretari: niſi quod ante intellexeram. A principio itaqꝫ volumiinnis vſqꝫ ad verba Iob apud heg bręos proſa oratio eſt. Porro averbis iob in quibus ait: Pereat dies in qua natus ſum: et noxin qua dictum eſt: conceptus eſthomo: vſqꝫ ad euꝫ locum vbi ante finem voluminis ſcriptum eſt:Idcirco ip̄e me reprehendo et ago pęnitentiam in fauilla et cineI re: hexamētri verſus ſunt: dacty slo ſpondeoqꝫ currentes: et propter linguę idioma crebro recipiventes ⁊ alios pedes: non earundem ſyllabarum: ſed eorundemtemporū. Interdū quoqꝫ rhythmus ip̄e dulcis ⁊ tinnulus fertur?numeris pedum ſolutꝭ: quod me atrici magis qͣꝫ ſimplex lector in btelligunt. A ſupradicto autē verſu vſqꝫ ad finem libri paruum cocma quod remanet: proſa oratio dne contexitur. Quod ſi cui videtur increduluꝫ: metra ſcilicet eſſeapud hebręos: et in moreꝫ noſtrie
bit̉ dū tenet̉: ſicut anguilla: q̄ quāto fortiꝰ premit̉ tāto citiuslabit̉: ⁊ d̓r ſic liber iſte lubricꝰ: qꝛ qui de verbo ad verbū trāſferret: ⁊ oīa verba interp̄taret̉ ẜm ꝙ vident̉ ſonare: totum ꝑuerteret: ⁊ totū amitteret: ⁊ huic expoſitioni ꝯcordat exemplū d̓ anguilla īfra poſitū. a Rhetores .i. oratores: a rheſisqd̓ eſt locutio: qꝛ rhetoribꝰ neceſſariaē facūdia ⁊ copia locutōis. b Schematiſmenos .i. defectꝰ modi loquēdi.ſchema enī d̓r imago vl̓ figura ⁊ modꝰloquēdi: ſicut dicit Huguitio: Menedefectꝰ modi cōmunis loquēdi. Itemſchema d̓r ornatꝰ vel figura. vnde ẜmDonatū ⁊ Greciſmū huiꝰ due ſūt ſpecies .ſ. ſchema lex eos: ⁊ ſchema dianeos .i. figure dictiōis ⁊ ſentētie. Sic̄ ehomo varijs veſtimentis decorat̉: itaoratio latinitatis tam ſoluta qͣꝫ ligataſchematibꝰ adornat̉. ⁊ ſic d̓r: Schematiſmenos .i. defectꝰ ornatꝰ et figure: q̄fit ex carētia debite ītelligētie. Significatio enī dictiōis eſt qͣſi ornatus ⁊ figura eius. vnde qn̄ deficit a ꝓpria ſignificatiōe eſt ibi defectꝰ ornatus. ⁊ figure .i. forme dictionis: q̄ eſt ſignificatio. c Dūqꝫ aliud loqͥt̉ .i. in locutiōep̄tēdit. d Aliud agit .i. aliū ſenſū facit: ⁊ ideo d̓r lubricꝰ: qꝛ quanto quisverbo ad verbū libruꝫ iſtum exp̄ſſiustranſferret: tanto obſcuriorē faceret:⁊ quaſi totū ꝑderet: qꝛ non poſſet ītelligi: cū aliud ſonent verba: aliud intelligētia ꝟa. f Murenulā .i. lāpredā:piſcis eſt ſil̓is anguille: ⁊ dicit̉ murena a murina grece qd̓ eſt murena latine: hanc feminini tm̄ ſexꝰ eſſe tradūt:⁊ conciꝑe a ſerpente: ob id a piſcatoribus tanqͣꝫ a ſerpēte ſibilo euocat̉ ⁊ capitur: ictu aūt fuſtis difficile interimitur. ferulā aūt protinꝰ aīam hr̄e ī cauda certū eſt: nā capite ꝑcuſſa vix interimit̉. cauda aūt ꝑcuſſa exanimat̉. itadicit Iſido. in. xij. etymol̓. adaptatioexēpli ptꝫ. e Vt ſi velis tenere ⁊cͣ. q.d. ſi aliqua certa ſententia vel ordinelibrū iſtū velis ꝯſtringere: totū ꝑdes.g Preceptorē .i. doctorē. h Prim.i. maximꝰ in ſnīa. i Redemiſſe .i. cōduxiſſe. redimere aūt nō dicit emereqꝛ ſacrā doctrinā nō licet emere Mathei. x. a. Gratis accepiſtis: gratis date. Itē Act̉. viij. d. Pecunia tua tecūſit in perditionē: qm̄ donuꝫ dei exiſtimaſti pecūia poſſideri: Sꝫ labores ſuos ⁊ expenſas ſuas licet redimere abiniuſtis detentoribꝰ qͥ veritateꝫ dei ininiuſticia detinent: ſicut d̓r ad Ro. j. c.⁊ Prouer. xxiij. c. Ueritatē emē .i. redime: ⁊ noli vendere ſapientiaꝫ ⁊ doctrinā ⁊ intelligentiā. Sap̄. vj. d. Nōabſcondā a vobis ſacr̄a d̓i ⁊cͣ. k Analiqͥd ꝓfecerim. hͦ dicit qꝛ ita bn̄ intelligebat librū Iob ſicut ille magiſter: ⁊in hoc ꝯfundit eoꝝ ſuperbiaꝫ q̄ nolūtinterrogare ea d̓ qͥbꝰ dubitāt: Cōtra quos d̓r Eccl̓i. lj. d. Appropiate ad me indocti ⁊ ꝯgregate vos in domū diſcipline.Quid adhuc retardatꝭ? l Interpretari .i. tranſferre de hebreo in latinū. Interp̄tatio enī fit ī diuerſis linguis. vt cinosgrece canis latine. etymologia aūt fit in eadē lingua: vt cumdr: lapis qͣſi ledens pedē. m Uſqꝫ ad verba iob: in qͥbꝰ ītroducit̉ iob loquēs de ſeip̄o. iij. a. Pereat dies in qua natꝰ ſuꝫ⁊cͣ. n Proſa .i. proſaica. o Orō ē .i. ꝓſaice ſcriptꝰ ē liber.ꝓſa ē ꝓducta orō et a lege metri ſoluta. ꝓſon eī ātiqͥ ꝓductūdicebat ⁊ rectū: vn̄ q̄ n̄ ē flexa nūero: ſꝫ recta ꝓſa orō d̓r ī rectūꝓducenda. Alij ꝓſam aiunt dictā ab eo ꝙ ſpacioſius ꝓruat⁊ excurrat: nullo ſibi termīo p̄finito. ita dicit Iſido. etymol̓.j. Idcirco ip̄e me rep̄hendo ⁊c̄. Iob. xlij. p Verſus a ꝟtēdodicunt̉. vn̄ Iſido. etymo. j. q Verſus: dicti ſūt ab eo ꝙ pedibus in ordine ſuo diſpoſitis certo fine moderant̉ ꝑ articulosqui ceſa.
qͥ ceſa ⁊ mēbra noīant̉: qͥ ne lōgiꝰ ꝓuoluerēt̉ qͣꝫ iudiciū poſſetſuſtinere: modū ſtatuit rō vn̄ reu̓terēt̉: ⁊ ab eo d̓r ꝟſus ꝙ ꝟtit̉r Hexametri .i. ſex pedū. ab hexa qd̓ ē ſex: ⁊ metꝝ qd̓ ē accidēſpediſ .i. diſcretio ꝓuēiēſ ī pede ex certo nūero tꝑm. Al̓r d̓r metꝝvox ꝯſtās ex certo nūero pedū: ẜm ꝙ octo metroꝝ genera diſtīguūt̉: de qͥbꝰ nihil ad pn̄s. s Dactylo. illo pede qͥ ꝯſtat ex vna longa ſyllaba ⁊ duabus breuibꝰ: ⁊ d̓r a dactylonqd̓ ē digitꝰ: qꝛ ad modū digiti a lōgiore nodo īchoati ī duas deſinit breueſ.t Spondeo. illo pede qͥ conſtat ex duabus ſyllabis ꝓductis. vnd̓ ſic dicit̉:quia tractim ſonat. nam ſpōdeus tractus quidē dicit̉ .i. ſonus qͥ fundebat̉circa aureſ ſacrificātiū. vn̄ ⁊ hi qͥ tubiſcanebāt ī ſacris gentilium ſpōdealesnominabantur. In. j. etymolo. inuenies ſatis de pedibus iſtis et alijs.v Idioma. id eſt proprietatē loquendi: ab idios quod eſt proprium: ⁊ hemum hemi: quod eſt ſermo vel modulatio. Idioma id eſt proprietas loq̄ndi in qualibꝫ lingua. Alios pedes nōearundem ſyllabarum: ſed eorundemtemporuꝫ. vt ſi quis poneret proceleūmaticum qui conſtat ex quattuor breuibus pro dactylo. vnd̓ Uirgiliꝰ enei.x. ge. Arietat in portaſ: ⁊ duras obicepoſtes. Aries dicitur quedam machina bellica: et inde arieto tās. id eſt cūariete impingere vel impugnare. Iteꝫrōne equipollentie tꝑm ſpodeus ponitur pro dactylo. vn̄ Ouidius in principio methamor. Nec brachia longo.Margine terrarū porrexerat amphitrite .i. mare: ab amphi qd̓ eſt circuꝫ ⁊tero teris: qꝛ circū circa terit terrā. ſicigit̉ ptꝫ ꝙ rōne eqͥpollētie tēpoꝝ: licetnō ſit earūdē ſyllabaꝝ vnꝰ pes ponit̉ꝓ alio. Pedes aūt dicunt̉ eo ꝙ ꝑ eosmetra ambulāt: ſicut nos pedibꝰ ambulamꝰ. Syllaba grece: latine conceptio vel cōplexio dr̄:a ꝯceptiōe lr̄arū.vn̄ vere illa eſt ſyllaba q̄ ex pluribꝰ naſcitur lr̄is. naꝫ vna vocalis ꝓ ſyllabaabuſiue nō ꝓprie d̓r: iō aūt ſyllabe longebreueſqꝫ dicunt̉: ꝙ ꝑ varias vocuꝫmoras aut dupla aut ſimpla ſpatia tēporis hr̄e vidēt̉. ita dic̄ Iſid̓. in. j. etymo. ⁊ ſatꝭ cōcordat cū Priſciano vbiagit de ſyllaba. x Rhythmꝰ d̓r ꝓſaꝯſonātias verboꝝ ꝯtinēs in fine clauſulaꝝ: ⁊ d̓r a rythmos grece qd̓ eſt numerus latine. de quo Iſido. et ymol̓. j.Rhythmus eſt qͥ nō eſt certo fine moderatus: ſed tm̄ rōnabiliter ordinatispedibꝰ currit: qui nihil aliud qͣꝫ numerus d̓r. y Tinnulus. id eſt tinniēsvel dulciter ſonans: ⁊ d̓r a tinnio tinnis qd̓ eſt leuit̓ ⁊ pure ⁊ liqͥdē ſonare:⁊ ꝓprie d̓r de metallo ex cuiꝰ ſono d̓r.mētallū enī ꝑcuſſum reddit hūc ſonūtin: ⁊ inde d̓r tinnio. Priſcianꝰ in maiori volumine vbi agit de perſonis verbi dicit: ꝙ tinnit: pluit: tonat: ſulminat ⁊ conſimilia que ad homines non pertinēt:ꝓprie inueniunt̉ in tertia perſona. improprie autem ⁊ ꝑ figurāin prima ⁊ ſecunda. 3tert̉ numeris pēdū ſolutis .i. libratꝭnec artatis lege metri qd̓ certꝭ pedū menſuris atqꝫ ſpacijs terminat̉: nec vltra dimēſionē tēpoꝝ ꝯſtitutā ꝓcedit. Rhythmꝰaūt hꝫ nō determinatū numerū pēdū: ſed ꝓ volūtate ꝯditorꝭꝓtēdit̉. a Metrici. qͥ nouer̄t artē metroꝝ. b Simplex: qͥ n̄hꝫ metroꝝ peritiā. A ſupradicto itaqꝫ ꝟſu .ſ. Idcirco me reprehēdo ⁊cͣ. Iob vl. c Paruū coma .i. orō deciſa vl̓ parua diſtīctio. coma interp̄tat̉ articulꝰ: ⁊ d̓r ī rhetorica punctata ꝓlatioalicuiꝰ orōnis ꝑ mīores deciſiōes: vt Ore: genis: oculis peridem mētirꝭ adeſſe: Eloqͥo: forma: nobilitate cares. In ꝓlogoſuꝑ Eſaiā pleniꝰ īuēies d̓ comate colo ⁊ periodo. d Proſa.i. ꝓſaica. sͣ. ī eodē ꝓlogo expōit̉ qͥd ſit ꝓſa. e Nr̄i .i. latini.1 3Flacci
Iob .3. 6
Ibi .42. 3
1 3