vas quod non̄ oꝑitur. cito immundum fit. etquicquid eſt interius. frigeſcit: ſic ē ⁊ de corde. nin os qd̓ eſt eius oꝑculū. teneat̉ cū diſcreta cuſtodia clauſū. Et vt dicit Gregꝰ. abomni rectitudinis ſtatu ꝑeunt: qui per noxiaverba dilabunt̉. Et frequenter oremus. dicētes: pone dn̄e cuſtodiā ori meo: et oſtiū circūſtancie labijs meis. Vnde Friẜ. Lagis vtiqꝫde virgine aliqua cuſtodi linguā. Equus eſtregalis lingua; Si igitur impoſueris frenū: ⁊docueris ambulae̓ cū bona compoſicōe: qͥeſcitſuper eā. et deſuper ſedebit rex. Si autē infrenatam dimiſeris ferri et ſaltare: dyaboli et demonū ſeſſio fit. Hec Criẜ. Vnde et OrigenesEorum qui verba dei loquūtur os deus aꝑitillorū vero qͥ loquūtur mendaciū. falſum teſtimoniū. ſcurrilitates turpitudines. ſuſurrorūqͦꝫ et detractorū. et eoꝝ q̄ ocia loquūtur. dyabolus os aꝑit. Magnū ergo ꝑiculum eſt loq̄de ſecularibꝰ et vanis: cū multa ſint diuinaet vtilia. de quibꝰ loqͥ poſſumus. Vn̄ Ambro.Non mediocre periculū eſt. cū tanta habeamꝰeloquia dei et oꝑa que fecit: hijs p̄termiſſisloqui q̄ ſeculi ſunt. Et maxime a verb̓ detractorijs cauere debemꝰ: ne male loqͣmur d̓ alijsUnde Augꝰ. Dide quomodo iraſceris: ſi quisde te mala loquatur: Quomō iraſceris alteriqn̄ de te male loquit̉: ſic iraſcere tibi qn̄ d̓ altero male loquei̓s. Et nō ſolū cauere debemꝰne verba detractoria loquamur: ſꝫ etiā ne audiamus; quia ſi non eſſꝫ auditor nō eſſet detractor. In̄ Bernb̓. Detrahere et detrahentēaudire: quid hoꝝ dampnabilius ſit: nō facile dixerim. Et iterū. lingua detractoris ⁊ auris audicoi̓s: dyabolus ſedet ſuꝑ vtrūqꝫ. Cauendum ē etiam valde a verbis ꝯtencioſis ⁊rixoſis: qꝛ occaſionē dant multis malis. Vn̄Criẜ. Contencio eſt alteracio longa. Naſciturautem ex vana gloria: que dicitur amor victorie. Nemo emim diu contēdit: niſi qui vincere cōuupiſcit. Gloriā tibi putas eſſe ſi viceris. ſed occidiſti gladio amicum ⁊ amiciciameius in ipſo. et ideo qͣſi de amico occiſo dab̓racionē. Nam ſi hominē non occidiſti ferreogladio. amicū tamen occidiſti gladio cōtencioſi ſermonis. Iec Criẜ. Nultum inſuꝑ caue̓debemus. ne proximū verbo vel cogitatu iudicemus. Inde Criẜ. Ex ſermonibus tuis ꝯdēpnaberis ait. Non audis. qm̄ ⁊ pharizeus veralocutus eſt: ſed tamen vltimā dedit vindictāEtem̄ habet iudicem: qui deliquit. Ne igit̉capias dignitatē vnigeniti: illi iudicij thronus conſeruatus ē. Sed ſi vis iudicare: eſt tibi iudiciū. multū lucrum habēs. Sedere fac īconſciencia tua intellectū diſcernentē: ⁊ afferin mediū omnia delicta tua: ⁊ inuſtiga pcc̄aanime: et expete cum diligencia noxas: ⁊ dicPropt̓ quid hec et hec tu facere auſa es ? Etſi hec quidem fugerit om̄ia. que autē aliorūſunt inueſtigauerit: dic̄ ad eam. Nō ꝓ hijste iudicō: non pro hijs intraſti te accuſatura.Quid enim ſi ille debeat: tu cor hec et hec deliquiſti? Excuſantē te accuſa: q̄ tuijpſius ſūtintuere. no que aliorū. Et continue in hancdeduc agoniam. Deīde ſi nichil habere dicatſed retardatur. dilania. flagella eam veludquandā antillam elatam et fornicatam. Ethoc ſcd̓m vnāquanqꝫ diem conſtitue iudiciūet ſubſcribe flumen ignis. vermem conſciēcievenenū emittētem. et alia loca tormentorumet ne dimittas eam eſſe cū dyabolo. Et ſi doluerit hec audēs. nec ſubtrahas manū. Nōenim moriet̉ ſi percuſſeris. a morte autē eameripies. Et paruorū magnas expete noxasvt neqꝫ ꝓpe magna deueniat. Si hec fecerisſcd̓m vnamquāqꝫ diem. cum libera ꝓpalacōeſtabis ſecus tribunal illud t̓ribile. Ita paulꝰfactus eſt purus. ꝓpter hoc et dixit. Si nosietipſos iudicaremus. nō vtiqꝫ iudicaremurHec Criẜ. Horaliter autem in verbis ſiue inloquendo attendenda ſūt quinqꝫ. ſcilicet qͥdcui. vbi. quando. et qualiter dicatur. Iſti ſūtqnͥqꝫ digiti in manu lingue. Quid det̓ininatapl̓us. dicens. Sermo veſter ſit ſemꝑ in grāſale cōoitus. id ē gratus. vtilis: ſine ocioſitate. Ocioſa ſunt omnia. que aūt inutilia. autinhoneſta. aut nociua ſunt. Inutilia ſunt. q̄nec loquentibus. nec audientibꝰ ꝓſūt. Inhoneſta. que nec dignitati loquētis nec audiētis conueniūt: nociua ſūt. que vel ad errorēvel ad prauitatem ducunt. Cui d̓terminat ſapiens. dicēs. Cum ſtulto ne multū loquaris.Qui ergo cum alio loquitur. conſideret anpropter ſe vel propter alium loqui habeat. ſiꝓpter illum. Vtrum ſit talis. qui ſua correctione īdigeat. vel qui correctionē nō recipiatIbi. quedam enim ſunt loca. vbi nullo modovt in ſanctuario. quedam vbi raro: vt ī cōuiuio. quedam vbi moderate. vt in lo cutoi̓oeſt loquendū. Quando. determinat ecc̄iaſtesdicens; Tempus tacendi ⁊ tempus loquēdiTacendū ē aliquādo ꝓpter auditorū infirmitatem. aliqn̄ ꝓpter vitandam precipitacionēaliquādo ꝓpter ꝑſone alterius reuerenciā. aliquando ꝓpter auditorū indignitatē. Quomōautem loquēdum. id eſt quo geſtū quo ſonoqua ſignificacione. Sic ergo geſtus ſimplexet humilis. ſonus mitis et ſuauis. ſignificacio verax et dulcis. Compendium aūt omniūp̄dictorum hoc eſſe videt̉: vt tarde et raroquis loquat̉ nde Ieneca Sūma ſummarūhec eſt: tardiloquum te eſſe iubeo. Et iterum