Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

PARS .X. De Quibustenemini ꝯfiteri .DIS. XI.

videt̉ per hoc dicit ꝑrochialibus excluditep̄os. Alias illud verbū ꝑrochialibus ibi poneret̉ nihilo. vbicūqꝫ autē papa aliquid dicitmodum declaratōnis iuris. ſi bullatum eſt adomnes ſe extendit. etiam ſi ſit inſertū int̓alias decretales. ergo ep̄s non ſit ſuꝑ ſtatutum. cōfeſſi ſibi uel alicui auctoritate eius tenenent̉ eodē anno ſuo curato inferiori ſemelconfiteri. ſic aūt dicendū eſt de confitentibus pape. uel habentibus eius auctoritatē abſolute. qꝛ papa ē ſupͣ concilium gn̓ale. pͥma tn̄opinio rōnabilior uidet̉. Ad quartū .ſ. vtꝝin caſu poſſit uel debeat quis laico cōfiteri. dicendū cōfeſſio debet fieri hn̄ti ordinem utdictū eſt. qui ſcꝫ virtute clauiū poſſit abſoluere. & aliquid de pnīa relaxare. qd̓ poſſuntlaici. ideo cōfeſſio ſacramētalis debet fierilaico. Et ſi fiat non pōt abſoluere. nec aliquidde penitētia peccatis debita relaxare. Pōt tamen talis confeſſio meritoria cōfitenti ratione huīlitatis. & nihilominꝰ tꝑe debito tenet̉cōfiteri ſacerdoti ꝓprio. uel alij ptātem hn̄ti. Ad quītū .ſ. vtrū ꝯfeſſi ꝯfeſſori ſacerdotiqꝫ ꝑrochialis ſacerdos poſuit loco ſui credēs eſſe ſacerdotem. teneant̉ illa eadem peccataiterū confiteri poſtqͣꝫ cōſtiterit eis illū cui confeſſi fuerūt non ſacerdotē. Dicenduꝫ tl̓estenent̉ illa eadem peccata ſi illoꝝ ſunt memores iteꝝ cōfiteri ſacerdoti. qꝛ ẜm rei veritatemex illis ſunt rite ꝯfeſſi. nec ſacramētum penitentie ſuſceꝑunt. nec tn̄ iudicandi ſunt peccaſſe tanqͣꝫ trāſgreſſores ſtatuti confitendo. qꝛeos ignorātia inuīcibilis ſeu ꝓbabilis excuſauit. Et dico illa confeſſio eis fuit meritoria.non tn̄ eis tamutilis ceteris paribꝰ. ac ſi confeſſi ſacerdoti fuiſſent. qꝛ ſacerdos pōtꝯferre peītenti illud bn̄ficium qd̓ ſacerdos ex.ui clauium admīſtrat. DIS. XI.Irca quartū ſcꝫ de quibꝰ debeatfiteri videnda ſunt tria. Primo vtrūteneat̉ cōfiteri om̄ia mortalia publica qͣꝫ ſecreta. Secūdo vtꝝ teneat̉ quis uenialia confiteri. Tertio utꝝ omnes circūſtantiaspeccatoꝝ. Ad primū dicendū teneturcōfiteri om̄ia peccata mortalia tam ſecreta qͣꝫpublica. qꝛ & ſi ſecreta debeāt mori interiꝰ percōtritōnem. deferri tn̄ debent ad ſepelienduꝫexterius cōfeſſionem. & qꝛ ſufficit aliqͥdeſſe notū iudici. niſi ſit ei notum in forma iudicii. qꝛ ut dicit̉. iii. q. vii. Iudicet. Iudex debꝫiudicare ẜm allegata. peccata publica qͣꝫuisſint manifeſta ſacerdoti ſic̄ homini. qꝛ tamen ſunt ei maīfeſta ſic̄ vicario dei. oportꝫ eafiteri. Et p̄terea ſicut dicit magiſter. diſ. xvii.ca. vlt̓. confeſſio ē quedā punitio peccati. uteam peccator ſit humilior & cautior. vn̄ non ētm̄ ad notificandū cōfeſſori peccatū. Ad ſecundū ſcꝫ utrū de venialibꝰ teneat̉ quis confiteri. Dicendum uenialia non ſit ſeꝑationec a regno ecc̄ie triūphantis. nec a regno ecc̄emilitātis. ergo ip̄a regnum claudatur indiget de neceſſitate officō clauiū per qd̓

regnum aꝑitur. ergo neceſſe ē cōfiteri uenialia ſe loquēdo. accidens tn̄ poteſt neceſſariū. uel rōne dubii. qn̄ credunt̉ mortalia. uel rōne ſtatuti. qn̄ homo qui tenet̉ cōfiteri ſemel in anno habet niſi ueīalia. Adtertiū ſcꝫ utrū teneat̉ circūſtantias omnespeccatoꝝ cōfiteri. Dicendū circūſtantie aliqn̄ mutant ſpēm peccati. & tūc circumſtantieſunt cōfitende. qꝛ ſpecies peccati cōfitenda eſtaliquādo ita aggrauāt in eadem ſpecie actūreddūt mortale qui ſine illis mortalis non eſſꝫſicut patet. Idem em̄ actus illicitus poteſt fieri ex tanta intentōne pctm̄ mortale eſt. quitn̄ ex ſurreptōne factus mortale eſſet. & talis circūſtantia cōfitenda eſt. Aliqn̄ autē nonaggrauāt crimīaliter. ſed uenialit̓. qꝛ ſine illisilla deordinatio peccatū mortale eēt. nec easfieret pctm̄ mortale. ſi alias eſſet. Et ſic uenialia ſunt cōfitenda de neceſſitate niſi aliqn̄ per accidēs. ut ſuꝑius dictū eſt. ſic tales circūſtantie requirunt̉ de neceſſitate ad ſuffficientē cōfeſſionem. qͣꝫuis requirant̉ ad confeſſionis ꝑfectionē. Vt aūt melius ſciri poſſitqn̄ ſint cōfitende de neceſſitate & qn̄ non. ſciendū circūſtantia dicit̉ illud qd̓ eſt extra eſſentiam actus. aliquo tn̄ modo ip̄m attīgensaūt qͣꝫtum ad effectū. aut qͣꝫtum ad cām. Primo modo duplicit̓ ſcꝫ aut modum mēſure.& tales circūſtantie ſunt tempꝰ & locus. ul̓qͣꝫ qualitas actus. & talis circūſtantia ē agendi modus. Secūdo eſt circūſtantia qͥd factum eſt ſcꝫ mutilatio grauis. uel leuis ī reſpectū. Tertio tripliciter ſcꝫ qͣꝫtum ad cām finalē. & ſic accipit̉ hec circūſtantia. ꝓpter qͥdaūt qͣꝫtum ad cam materialē que eſt obiectuꝫactus. & ſic accipit̉ hec circūſtantia. circa quidaūt qͣꝫtum ad cām efficientē. & hoc dupliciterẜm ē duplex cauſa efficiēs ſcꝫ principalis exꝑte cuius accipit̉ hec circūſtantia qͥs fecerit. &inſtrumētalis ex ꝑte cuius accipit̉ hec circunſtantia. quo inſtrumēto. uel quibꝰ auxiliis fecerit. Nec eſt intelligendū ꝓpter qͥd. & circaquid. & quis. ſint circūſtantie inqͣꝫtum ex eiſdependet eēntia actus. ſꝫ inqͣꝫtum ſunt quedāconiunctiones adiuncte. Vn̄ qn̄ querit̉ quisfecerit tanqͣꝫ circūſtantia querit̉ utrū clericusuel laicus uel religioſus. & qn̄ querit̉ circa qͥdquerit̉ utrū ille homo qͣꝫ ꝑcuſſit eēt p̄latus ul̓ſubditus & ſic de alijs. Has aūt octo circumſtantias ponit ph̓ꝰ. iii. eth̓. ca. iii. & quelibꝫ earum aggrauare pōt iordinatōnem. qn̄qꝫ crimīaliter. qn̄qꝫ uenialit̓.bita opportunitate ſac̓dotis teneatur hoCirca quintum ſcilicet utrum ſtatim hamo confiteri. Dicendum ille qui committit peccatū mortale ſtatim tenet̉ de neceſſitate cōfiteri habita cōfeſſoris opportunitate. ſꝫſufficit ſemel in anno. ſic̄ ſtatuit conciliumgn̓ale. Niſi in quatuor caſibꝰ. Vnus ē ratōneſacramēti ſcꝫ qn̄ vult cōicare uel celebrare. niſiforte deꝓpinquo expectet alium cui deuotius& ſecurius cōfiteatur. ſic em̄ expectans nullo.