PARS .X.Contritione. .DIS. .VI.De
uoluntarie ſuſcepti. requirit̉ ibi quedā citatioad uolūtarie ſubeundum illud iudiciū. & heceſt cordis cōpunctio. & coram iudice ueritatiſcōfeſſio. & ẜm arbitriū iudicis ſatiſfactio. uelin re uel ſaltem in propoſito. ſi in oꝑe exteriori impleri non pt̄. Nec oportet ꝙ omnes ꝑtespnīe ſacramēti mīſtrent̉ ab alio. qꝛ non eſt neceſſe qd̓libet ſacramentū ẜm totum qd̓ eſt abalio mīſtrari. ſꝫ ẜm aliquid eius. A ſacerdoteaūt mīſtrat̉ abſolutio. In ſacramētis aūt in qͥbus actus hoīs nō eſt materia ſacramēti ſicuteſt ī baptiſmo & cōfirmatione. omnes partesſacramēti mīſtrant̉ a miniſtris ecc̄ie.Finde cōſiderandum eſt de ſingulis partibus pnīe ī ſpēali. & Prīo de contritioneSecūdo de cōfeſſione. Tertio de ſatiſfactioneCirca primum ſcꝫ de cōtritione conſiderandaſunt octo. Primo qͥd ſit cōtritio. Secūdo utrūattritō poſſit fieri ꝯtritio. Tertō de quibꝰ d̓ꝫ eēQuarto qͣꝫtus debet eē dolor cōtritionis. Quīto qͣꝫtum debet durare. Sexto de hiis q̄ mouere debent ad cōtritionem. Septīo qualis debꝫeſſe cōtritio. Octauo de utilitate & effectu cōtritionis. ¶ Circa primū ſciendū ꝙ diffinit̉cōtritio ſic. Contritō eſt dolor uolūtarie aſſūptus ꝓ peccatis cū ꝓpoſito cōfitendi & ſatiſfaciendi. Ad cuius euidentiā nota ꝙ ſicut ī materialibus durū dicit̉ quod nō cedit tactui. &ẜm ph̓m. iiii. metheoroꝝ. Frāgi d̓r qd̓ diuidit̉in ꝑres magnas. & cōminui quod redigit̉ inparuas partes. ita per qͣꝫdam ſilitudīem in ſpiritualibus. dicit̉ cor hoīnis durū quod dīne inſpiratōni ſe tangēti non cedit. ſꝫ obuiat ꝑſiſtēdo ī affectu peccati. Frangi uero dicit̉ quādoa peccato recedere incipit. qͣꝫuis nōdum plenead deū cōuerſum ſit. cōteri uero dicit̉ qn̄ ī eototaliter deſtruit̉ affectus peccati qd̓ eſt reſilire plene a peccato. hec aūt reſilitio quidam dolor eſt. nō paſſio appetitus ſenſibilis. ſꝫ ẜm ꝙdolor accipit̉ ꝓ diſplicētia uolūtatis. Et qꝛ hecdiſplicētia ẜm ꝙ eſt genus contritionis ē. meritoria. & nullū bonum eſt meritoriuꝫ niſi ſituoluntarium. iō addit̉ hic. ꝙ eſt uolūtarie aſſumptus tanqͣꝫ dr̄ia determians diſplicētiamad genus moris. & qꝛ uolūtaria diſplicētia eſſet mala ſi eſſet de bono. id̓o dicit̉ de peccatis.& ꝑ hoc illa diſplicētia determinat̉ ad bonummoris. Et qꝛ p̄dicta diffinitio dat̉ de contritione non ut ē actus uirtutis tm̄. ſꝫ ut eſt parsſacramenti. Ideo ſubiūgitur cū ꝓpoīto confitendi & ſatiſfaciēdi. Aliam diffinitōem ponityſid̓. ii. libro de ſummo bono dicēs ꝙ cōpunctio cordis eſt huīlitas mētis cum lachrymis ꝓueniens ex recordatione peccati & timore iudicii. Hec aūt diffinitō differt a pͥma. qꝛ pͥmadat̉ de contritōne qͣꝫtum ad eē. Nec aūt eſt cōtritōnis diffinitio quantū ad bn̄ eſſe in qͣ deſcribit̉ ꝑ cōꝑationem ad terminū a quo. cū dicit̉ cōpunctio ſcꝫ cōtra delectatōnem q̄ fuit īcōuerſione. & ꝑ comꝑatōnem ad terminū adqͣꝫ. cum dicit̉. humilitas mētis cōtra inobediētiam q̄ fuit in auerſione. & quō ad effectum
dicit̉. cū lachrymis. & quo ad duplex motiuūquoꝝ vnum ē offenſe conſideratio que intelligit̉ in peccati recordatōne. alterū eſt timor pene qui intelligit̉ in timore iudicii. ¶ Circa ſecundū ſcꝫ vtrū attritio poſſit fieri cōtritio. dicendum ꝙ cōtritio duplicit̓ poteſt accipi. vnomō ꝓ actu pnīe elicito a uirtute penitētie formata caritate. Alio mō ꝓ actu formato penitendi elicito non mediāte aliquo habitu penitentie. uel a pnīa informi. que poſtea caritateformat̉ illo actu adhuc durante. Primo modo loquēdo de cōtritione attritio nō poteſt fieri contritō. qꝛ idem actus in nu̓o elici nō pōta penitētia informi. & poſt hoc elici a pnīa formata. qꝛ uoluntas mouens ut formata uicē tenet duoꝝ motoꝝ. a quibus non pt̄ eſſe idemmotus in nu̓o. Preterea actus elicitus a penitentia formata eſt eadē ordine nature poſterior. Actus aūt elicitus a pnīa informi ē ordinetꝑis uel nature priuſqͣꝫ pnīa illa ſit formata.Secūdo modo loquēdo de cōtritione attritō fieri poteſt cōtritio. qꝛ qͣꝫuis motus uoluntatisſit ſimplex & in inſtanti qͣꝫtum ad ſuum eſſe.poteſt tn̄ tamdiū manere vnū idem ī numeroquouſqꝫ pnīa a qua elicitus eſt caritate formetur. ꝑ cuius formatōem actus ille efficit̉ cōtritio. quāuis elicitus fuerit a pnīa exn̄te īformiIrca tertiū ſcꝫ de quibus dꝫ eſſe ꝯtritio cōſideranda ſunt tria. Primo utrū de omnibuspeccatis debeat eſſe. Secūdo utrū de omnibusſimul. Tertō utrū requirat̉ de ſingulis cōtritio ſpālis. ¶ Ad primū dicendū ꝙ in om̄i peccato mortali ē actualis auerſio a deo. & cōuerſio ad peccatū. Iō cū contraria curent̉ contrariis oportꝫ ꝙ in omni remiſſione peccati mortalis. ſit actualis auerſio a peccato & cōuerſioad deum. hec aūt auerſio appellatur contritō.duritia em̄ uoluntatis manētis in peccato nōtollit̉ niſi ꝑ uolūtatis om̄imodam fractioneꝫque appellat̉ ꝯtritio. Sꝫ qūo poteſt haberi dolor ꝯtritōnis de oblitis. Dic ꝙ qn̄ homo totaliter ē oblitus. ſufficit cōtritio gn̓alis. qn̄ uerorecordat̉ in ꝑte. debet conari ad recordandum& dolendū in ſpēali. Quid ſi non ſufficit cōtritio gn̓alis. Sil̓r dic de hiis q̄ ꝑ ignorantiamfiūt. Duplex eſt ignorātia. quedam que tollitom̄ino uoluntariū ſicut in furioſo & dormiēte. talis excuſat a toto. iō de talibus nō requirit̉ ꝯtritio ſpēalis. Alia ē ignorātia que nō omnino tollit uoluntariū. & talis non excuſat atoto qͣꝫuis excuſet a tanto. Eodeꝫ mō dicas dehiis que ꝑ coactionem fiūt cū diſplicētia uolūtatis. Eſt em̄ coactio quedā uiolēta om̄ino. itaꝙ nullo mō eſt ibi aliqͥs uolūtatis aſſenſus. ſicut ſi quis uiolent̓ cōpellat̉ ydolis immolare.Alia eſt coactio inducēs. & talia licet ſint īuoluntaria ſimplicit̓. ſunt tn̄ uolūtaria ẜm qͥd uoluntate cōꝑatiua nō abſoluta. ¶ Ad ẜm ſcilicꝫutꝝ requirat̉ cōtritio de oībꝰ ſimul. dicenduꝫꝙ duplex eſt cōtritio. quedā ſpēalis. quedamgn̓alis de omnibꝰ. Prima ē diſpoſitō remotaad gr̄am. qꝛ qͣꝫdiu hō de vno peccato conterit̉