PARS .X. De Penitētia..Diſtinctio.Prima.

ſeu receptione curandi. ſic̄ eſt aduſtio ul̓ ſectōuulneris & hmōi. quedā uero in actōne eiuſdem. ſic̄ eſt exercitatō corꝑis. ita in ſacramētisquedā cōſiſtunt in ſola paſſione eius qui ſanctificat̉. nec requirit actū eius niſi ꝑ accidensinqͣꝫtum remouet ꝓhibens ſcꝫ indiſpoſitōemad ſuſcipienduꝫ. ſic̄ baptiſmus. cōfirmatio. &hmōi. quedā uero cōſiſtunt in actu illius quiſuſcipit ſacramentū. ita ꝙ actū illū requirunteſſentialit̓ ut pnīa & mr̄imonium. In primisigit̉ ſacramētis q̄ ſine actu nr̄o oꝑant̉. eſt materia exterior que ſignat & cauſat. & talia ſūtſacramenta in noua lege inſtituta. In alijs uero ip̄e actus nr̄ eſt ꝓ materia ſenſibili. & taliaſunt duo ſacramēta in noua lege approbata.In pnīa igit̉ materia ſenſibilis accipit̉ large ꝓomni re ſenſibili cū ſit exterior ſubſtātia ſiueactio hūana. Ibi etiā ſunt uerba ſcꝫ in cōfeſſione & abſolutōne. ſꝫ non requirit̉ ibi tanta determīatō uerboꝝ. maxīe ex ꝑte penitentis. ſedin abſolutōne q̄ a ſacerdote ꝓfert̉ bn̄ requirit̉forma uerboꝝ. licet nō ita preciſe ſic̄ in alijs.qꝛ nō ē ibi aliqua materia ſanctificāda. Confert̉ etiā hoc ſacramentū a mīſtris ecc̄ie. qꝛ penitētia ꝑ ſe ſuſcepta ꝓprie nō dicit̉ eccleſie ſacramentū. cū talis etiā an̄ baptiſmū fieri poſſit. ſed a mīſtris eccleſie ſuſcepta uel iniūcta. dicit̉ eſſe ſacramentū. Sic igit̉ pꝫ ꝙ inqͣꝫtum hōſe habet ut recipiēs id ē inqͣꝫtum mediaute exteriori pnīa recipiat ueīam ꝑ mīſtros eccleſie.ſic pnīa eſt ſacramentū. Inquantū autē hō ſehabꝫ aliquo mō ſicut agens id ē inqͣꝫtum mediante interiori pnīa intēdit emēdare pctm̄ qd̓fecit. ſic triplicit̓ accipi poteſt cōtra tria q̄ ſuntin peccato. nam ad eius emendā concurrit habitus mouēs cōtra maculā uel habitū uitii. &actus eius cōtra actū peccati. & materia de qͣfit emenda ſeu recōpenſatio ſcꝫ dolor annexꝰcōtra delectationē que fuit in peccato. ¶ Primō modo uirtus ē. Secūdo mō actꝰ uirtutis.Tertō mō paſſio. Et ſic declaratū ē ꝙ pnīa &eſt ſacramentū. & eſt uirtus. ¶ Ad tertiū ſcꝫutrū pnīa ſit uirtus theologica uel moralis dicendū ꝙ eſt uirtus moralis. Debemus eī ſupponere. ꝙ pnīa ſit uirtus infuſa diuinitꝰ. qꝛſicut dicit Aug̓ in libro de fide ad petruꝫ. Hocdeus diſpoſuit ut ſi quis bonitate mentis perderet. nunqͣꝫ eā ſine diuino munere reꝑaret.Virtutes aūt infuſe triplicit̓ ſe habent ad deūquedam em̄ habēt deū pro obiecto & fine. uttres theologice ꝓ fine ꝓximo. nō tn̄ pro obiecto. ut alique morales q̄ reſpiciunt deū. ſic̄ latria & pnīa. Quedā ꝓ fine ultimo. ſꝫ nō ꝓ fine ꝓximo nec ꝓ obiecto. ut ille morales q̄ reſpiciūt uel ſe uel ꝓximū. ut temꝑantia. cuiusobiectū ſunt paſſiones delc̓ationū. finis ꝓximus puritas cordis. finis ultimꝰ uidere deū.Dico ergo ꝙ uirtutes theologice dicūt̉ ꝓprieque habet deū ꝓ fine & obiecto. pnīa uero hꝫdeū ꝓ fine ꝓximo. qꝛ hō deo intēdit ſe recōciliare. nō aūt ꝓ obiecto. ſꝫ offenſa dei. iō non ēuirtus theologica. ſꝫ ad uirtutē cardinalē redu

cibilis. ¶ Ad quartum ſcꝫ dato ꝙ penitentiaſit uirtus moralis utrū cōtineat̉ ſub iuſtitia.dicendū ꝙ iuſtitia ſimplicit̓ reſpicit equalitatem. ſicut patꝫ tam de iuſtitia cōmutatiua q̄ ēin cōtractibus qͣꝫ de iuſtitia uīdicatiua q̄ conſiſtit in emēdandis delictis. Vtraqꝫ em̄ intendit facere. ut qͣꝫtum qͥs habuit de alieno. tantum reſtituat de ſuo. & ſic fiat adequa tō. ubiuero pōt eſſe ſimplicit̓ equalitas ut ī debito filii qd̓ eſt ad ꝑentem. ẜui ad dn̄m. ibi non ē iuſtitīa ſimplicit̓. ſꝫ quedā. qꝛ eſt ibi quidā modꝰiuſtitie. Vn̄ inter dn̄m & ſeruū ẜm ph̓m noneſt iuſtū ſimplicit̓. ſꝫ dn̄atiuum iuſtū. ꝑtes ergo ille iuſtitie in quibus ſeruat̉ equalitas ſimplicit̓ ſunt ꝑtes iuſtitie ſb̓iue. ille uero partesiuſtitie in quibꝰ non ſeruat̉ equalitas ſimpliciter. ſunt quaſi ꝑtes potētiales. Cū ergo debitor fiat hō deo ſimplicit̓ ſicut homini ſcꝫ rōneaccepti ut in cōtractibꝰ. uel rōne cōmiſſi ut indelictis. hoīs uero ad hoīem poſſit eſſe equal̓recōpenſatio. hoīs uero ad deum nō. iō in uirtutibus que faciūt recōpenſatōnem ad hoīemeſt iuſtitia ſimplicit̓. in hiis vero que ad deumiuſtitia quedā. Sic ergo religio ad iuſtitiam reducit̉. ut ꝑs potentialis magis qͣꝫ ſb̓iua. qꝛ facit recōpenſatōem deo in debito bn̄ficii accepti. ita pnīa quia facit recōpenſatōem deo ī debito peccati cōmiſſi.Irca ẜm prīcipale ſcꝫ de origine pnīe cōſiAderanda ſunt duo. Primo de eius origīe.Secūdo de ordīe eius ad alias uirtutes. ¶ Circa primū ſciendū ꝙ origo pnīe duplex eſt. videlicet efficiēs in deo & diſponēs in ſubiectoqꝛ deus licet infundat habitū pnīe. non tn̄ infundit in adulto ſine p̄paratione. ſic̄ ait Aug̓.Qui creauit te ſine te. non iuſtificabit te ſinete. Quia uero diſpoſitio ex ꝑte nr̄a uolūtariaeſt. ideo nō pōt accipi unus modus diſponēdidetermīatus ut ſemꝑ. ſꝫ ut in pluribꝰ. Nā omnes ẜmones morales ẜm ph̓m ī libris eth̓. ut īpluribꝰ ſunt intelligēdi nō ſemꝑ. Pnīa ueroeſt reuerſio hoīnis ī peccato exntis ad deumVn̄ oportꝫ p̄cedere aliqͥd illumīans ad cognitionē peccati & dei. & hoc eſt fides informis.Aliquid uero retrahēs ab amore peccati. & hoceſt timor pene q̄ ſequit̉ peccatū. Aliqͥd uero īchoans in amore dei. & hoc eſt ſpes informis.Quia ergo ꝑ timorē inchoat̉ motus recedēdia peccato ad deum. ideo ei attribuit̉ pnīe conceptio. nō gn̓atio. & primū initiū. ſꝫ imꝑfectūoccultū ſcꝫ nō manifeſtum. paſſiuū magis qͣꝫactiuū. Prete̓a magiſter ſnīaꝝ. li. iiii. di. xiiii.conceptōem penitētie attribuit timori. Et. yſa.xxvi. A timore tuo dn̄e cōcepimus & parturiuimus ſpm̄ ſalutis. Et ecc̄i. i. Timor dn̄i expellit peccatū. Cōſtat aūt ꝙ non expellit. niſi penitētia mediante. Concipit̉ ergo pnīa timoreſꝫ non mundano nec hūano. qꝛ uterqꝫ pnīamrefugit. nō filiali uel caſto. qꝛ iſti pn̄iam nō pͥcedunt. ſꝫ ſeruili tanqͣꝫ initio extrinſeco nō intrinſeco. nec tn̄ ſunt ſimul. qꝛ cauſa eius eſt infieri. non in eſſe. Sicut aūt cōcipiens ſimul eſt