Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Luxurie. DIS..II.PARS IX. De Spēbus

que res in ſe neqꝫ ꝯſilium neqꝫ modum habetullū. eam cōſilio regere potes. & qͣꝫtum adhoc ponit̉ p̄cipitato que importat ſubtractionem cōſilii. Tertius aūt eſt iudiciū de agēdis& hic etiā impedit̉ luxuriaꝫ. dicit̉ em̄ Dan̄.xiii. de ſenibus luxurioſis. Auerterūt ſenſumſuū ut recordarent̉ iudicōꝝ iuſtoꝝ. & quātum ad hoc ponit̉ cōſideratio. Quartus auteꝫactus eſt p̄ceptū rōnis de agendis. qd̓ etiā impedit̉ inqͣꝫtū ſcꝫ homo impedit̉ ex impetucupiſcētie ne exequat̉ illud qd̓ decernit eſſe faciendū. Vn̄ terentius dicit ī eunucho de quodam qui dicebat ſe receſſuruꝫ ab amica. hecba. vna falſa lacriml̓a reſtringet. Ex ꝑte auteꝫuolūtatis cōſequit̉ duplex actus inordīatus.quoꝝ unus ē appetitus finis. & quantū adponit̉ amor ſui. qͣꝫtum ſcꝫ ad delc̓atōem quā īordīate appetit. & oppoſitū ponit̉ odiū dei.inqͣꝫtum ſcꝫ ꝓhibet delc̄ationem ꝯcupiſcentieAlius aūt eſt appetitus eoꝝ que ſunt ad fineꝫ& qͣꝫtum ad hoc ponit̉ appetitus pn̄tis ſeculiin quo aliqͥs uult frui uoluptate. Et oppoſitum ponit̉ deſperatō futuri ſeculi. qꝛ dum nimis retinet̉ carnalibꝰ delc̄ationibꝰ. curatueīre ad cōcupiſcentias ſpūales. ſꝫ faſtidit eaPonunt̉ aūt cecitas mentis. incōſideratio. &p̄cipitatio filie luxurie. qꝛ ītemꝑantia maxime corrūpit prudentiā. & ideo uitia oppoſitaprudētie maxīe oriunt̉ ex luxuria eſt p̄cipuaſpēs intemꝑantie. Itē ſciendū cōſtantia ī arduis & terribilibꝰ ponit̉ ꝑs fortitudīs. ſꝫ conſtantiaꝫ habere in abſtīendo a delectabilibusꝑtinet ad cōtinentiā que ponit̉ ꝑs temꝑantie& ideo incōſtantia que ei opponit̉ ponit̉ filialuxurie. & tn̄ etiā pͥma incōſtantia ex luxuriacauſat̉. inqͣꝫtum emollit cor hoīs & effeīatumreddit. ẜm illud oſſe. v. Fornicatio& uinuꝫ &ebrietas aufert cor. Et uegetiꝰ dicit in libro dere militari minus mortē metuit qui minuſdeliciare nouit in uita. nec oportet filie uitiicapitalis ea in materia cōueniant. Itē amorſui qͣꝫtum ad quecūqꝫ bona que ſibi aliqͥs appetit ē cōmune prīcipium pctōꝝ. ſꝫ qͣꝫtum adhoc aliqͥs appetit ſibi delc̄abilia carnis ponitur ſpāliter amor ſui filia luxurie. Itē yſidorꝰpoīt quatuor ſpēs luxurie .ſ. turpiloquia. ſcurrilia. ludicra. & ſtultiloquia. ſꝫ iſta ſunt quidāactus inordīati exteriores. p̄cipue ad locutōeꝫꝑtinentes in qua ē aliqͥd inordīatum quadruplicit̓. Vno ꝓpter materiā. & ſic ponunt̉turpiloquia. qꝛ em̄ ex ſuꝑabundātia cordis oſloquit̉. ut dicit̉. Math̓. xii. Luxuioſi quoꝝ corturpibꝰ cōcupiſcētiis plenū eſt. defacili ad turpia uerba ꝓrūpunt. Secūdo ex ꝑte cāe. qꝛ em̄luxuria incōſideratōem & p̄cipitatōnem cauſat. ꝯn̄s eſt facit ꝓrumꝑe in uerba leuit̓ & īcōſiderate dicta. dicunt̉ ſcurrilia. Tertō qͣꝫtum ad finē. qꝛ em̄ luxurioſus delc̓ationemrit. etiā uerba ſua ad delc̓ationem ordīat. & ſicꝓrūpit ī uerba ludicra. Quarto qͣꝫtum ad ſententiā uerboꝝ quā ꝑuertit luxuria cecitateꝫmētis quā cauſat. & ſic ꝓrūpit in ſtultiloquia

utpote ſuis uerbis p̄fert delectatōnes quasappetit quibuſcūqꝫ alijs rebus.DE SPECIEBVS LVXVRIE.DISTINCTIO SECVNDA.Einde cōſiderandū eſt de diuiſione ytium uel ſpēꝝ luxurie. Circa quā ꝯſideranda ſunt undecī. Primo de diuiſione ꝑtium in gn̓ali. Secūdo de fornicatōneſimplici. utrū ſit pctm̄ mortale. Tertio utrumin tactibꝰ & oſculis ſit pctm̄ mortale. Quartoutꝝ nocturna pollutō ſit peccatū. Quīto utꝝſtuprū ſit ſpēs luxurie. Sexto utꝝ raptꝰ ſit ſpecies luxurie. Septimo utrū adulteriū ſit ſpēsluxurie. Octauo utꝝ inceſtus ſit ſpecies luxūrie. Nono utrū ſacrilegiū ſit ſpēs luxurie. Decimo utrū uitiū cōtra naturā ſit ſpēs luxurie.Vndecimo utrū uitiū ꝯtra natura ſit grauiſſi oīm peccatoꝝ inter ſpēs luxurie.Irca primū ſcꝫ de diuiſione ꝑtium uel ſpe Acieꝝ luxurie. ſciend̓ ī decretis.. xxxvi.q. i. alſignant̉ ſex ſpēs luxurie que ſunt. fornicatō ſimplex. adulteriū. īceſtus. ſtuprū. raptꝰ& uitiū ꝯtra naturā. Quia ſicut dictū ē peccatum luxurie cōſiſtit in hoc aliqͥs utit̉ delc̄atione uenerea. ẜm rectā rōnem. Qd̓ quideꝫcōtingit duplicit̓. Vno ẜm materiaꝫ ī quahmōi delectatōem querit. Alio ẜm materia debita exiſtēte obſeruant̉ alie debitecōditiones. Et qꝛ circūſtantia inqͣꝫtū hmōidat ſpēm actui morali. ſꝫ eius ſpēs ſumitur abobiecto qd̓ eſt materia actus. oportuit ſpēsluxurie aſſignari ex parte materie uel obiecti.Que quidē pōt ꝯuenire rōni recte duplicit̓Vno modo qꝛ hꝫ repugnantiā ad fineꝫ uenerei actus. & ſic inqͣꝫtū impedit̉ generatōlis ē uitiū ꝯtra naturā qd̓ eſt ī om̄i actu uenereo ex quo generatō ſequi pt̄. Inqͣꝫtum au impedit̉ debita educatio & ꝓmotio ꝓlis nate. ē fornicatō ſimplex. eſt ſoluti ſoluta Alio materia in qua exercet̉ actꝰ uenereus. pōt eſſe ꝯueīens rōni recte ꝯꝑationem ad alios hoīes. & hoc quadruplicit̓. Prīoquidē ex ꝑte ip̄ius femīe cui aliqͥs cōmiſcetur.qꝛ ei debitus honor ſeruat̉. & ſic ē inceſtus cōſiſtit ī abuſu mulierū cōſanguineitate ul̓affinitate iūctaꝝ. Secūdo ex ꝑte eius in cuiꝰptāte eſt femīa. qꝛ ſi eſt in ptāte uiri. eſt adulteriū. Si aūt eſt in ptāte patris ē ſtuprū. ſi noninferat̉ uiolentia. Raptus aūt. ſi inferat̉. Diu̓ſificant̉ aūt iſte ſpēs magis ex ꝑte feīe qͣꝫ uiri.qꝛ in actu uenereo feīa ſe habet ſic̄ patiensmodū materie. vir aūt modum agentis. dictum eſt aūt predicte ſpēs ẜm dr̄iam materie aſſignāt̉. Et nota adulteriū ſub luxuriacōtinet̉ & etiā ſub iniuſtitia. nihil em̄ ꝓhibetdiuerſoꝝ uitōꝝ deformitates cōcurrere ī unoactu. nec deformitas iniuſtitie om̄ino ſe habꝫ accidēs ad luxuriā. ſꝫ on̄dit̉ eſſe luxuria grauior. in tm̄ ſequit̉ cōcupiſcentiā etiā ducitad miuſtitiā. Item nota ſuꝑ illud. i. coꝝ. iii.Ne iterum cum uenero huīliet me deus apuduos. & lugeā inſtos ex hiis qui an̄ peccauerūt.