Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

PARS IX.DeLuxuria.DIS.

ueneree uoluptates. Luxurioſus autem dicit̉quaſi ſolutus in uoluptates. Maxīe autē animum hoīs ſoluūt uoluptates ueneree. ideo circa hmōi uoluptates luxuria maxīe conſiderat̉Vn̄ ſicut temꝑantia prīcipaliter & ꝓprie ē circa delectatōnes tactus. dicit̉ aūt ex cōſequenti. & qͣꝫdam ſil̓itudīem ī quibuſdā alijs materiis. ita & luxuria principalit̓ quideꝫ cōſiſtitcirca uenereas uoluptates que maxīe aīm hoīnis ſoluūt. Secūdario aūt dicit̉ eſſe in quibuſcūqꝫ alijs ad exceſſum ꝑtinentibus. Vn̄. Gal̓.v. Dicit glo. luxuria eſt quelibet ſuꝑfluitas.Vn̄ & uinū dicit̉ eſſe res luxurioſa. uel eoquo in qualibet materia ſuꝑabundātia uel exceſſus refert̉ ad luxuriā. uel qꝛ ſuꝑfluus uſusuini p̄bet incētiuum ueneree uoluptatis. Exhiis patere pōt qūo. & quare luxuria ſit pecca. qꝛ qͣꝫto aliquid eſt magis neceſſariū. tātomagis oportet ut circa illud rōnis ordo ſeruetur. vnde cōſequens magis ē uitioſum. ſi ordo rōnis p̄termittat̉. Vſus autē uenereoꝝ ſic̄dictū eſt ualde neceſſarius ē ad bonū cōmuneqd̓ eſt ꝯſeruatio hūani generis. & circa hocmaxīe attendi debet rōis ordo. & cōſequenſſi qͥd circa hoc fiat preter id qd̓ ordo rōnis habet. uitōſum erit. Hoc aūt ꝑtinet ad rōem luxurie ut ordīem & modū rōis excedat circa ueiſerea. & ideo abſqꝫ dubio luxuria eſt peccatūLicet aūt ſemē gn̓ationis hūane ſit ſuꝑfluumalimenti. ſic̄ dicit ph̓s in libro de gn̓atione aīalium. ſecundū eundē ph̓m ſemē eſt ſuꝑfluum quo indiget̉. Dicit̉ em̄ ſuꝑfluū ex eo eſtreſiduū oꝑationis uirtutis nutritiue. tn̄ īdigetur eo ad opus uirtutis gn̓atiue. Sed alie ſuꝑfluitates corꝑis hūani ſunt tales quibꝰ indiget̉. & ideo refert qualitercūqꝫ emittantur ſalua decentia cōuictus hūani. & ideo licꝫin emiſſione hmōi ſuꝑfluitatū ſit peccatūtn̄ in emiſſione ſeminis qd̓ eſt materia gn̓ationis hūane poteſt peccatū. niſi ſic fiatueīre poſſit ad finē quo eo indiget̉. Poteſt at̄huius ſeminis emiſſio fieri ſine peccato. obſeruatis circūſtantiis in hmōi requirunt̉. Qd̓declarat̉ ſic. peccatū em̄ eſt in actibꝰ humanisqd̓ eſt ꝯtra ordīem rōnis. habet aūt ordo rōisut quelibet cōueīenter ordinet in ſuū finē. Etideo eſt peccatū ſi rōnem utat̉ aliquibus rebus ad finē ad quē ſunt & ordīeuenienti. dummō ille finis ſit aliqd̓ uere bonum. Sic̄ aūt ē uere bonuꝫ cōſeruet̉ corꝑalis natura unius indiuidui. ita etiā eſt quoddam bonū excellens cōſeruet̉ natura ſpeciei hūaue. Sic̄ aūt ad ꝯſeruatōnem uite uniꝰhoīs ordinat̉ uſus ciboꝝ. ita etiā ad ꝯſeruationem totius hūani gn̓is ordinat̉ uſus uenereorū. Vn̄ Aug̓. dicit in libro de bono cōiugali. eſt cibus ad ſalutē hoīs. hoc ē cōcubitus adſalutē hūani generis. Et ideo ſicut uſus ciboꝝpōt eſſe ſine peccato ſi fiat debito & ordine ẜm cōpetit ſaluti corꝑis. ita etiā & uſusuenereoꝝ pōt eſſe ſine omni peccato ſi fiat debito & ordīe ẜm qd̓ eſt cōueniēs ad finem

generatōnis humane. Nec obſtat actus uenereus impedit actū uirtutis. ſicut dicit augͥ.in pͥmo ſoliloquioꝝ. Nihil ſentio qd̓ ab arce magis deiiciat aīm uirilem qͣꝫ blandimentafemine. corporūqꝫ ille cōtactus. Quia uirtutēpoteſt aliqͥs impedire duplicit̓. Vno qͣꝫtuꝫad circūſtantiā ſiue qͣꝫtum ad cōmunem ſtatum uirtutū. & ſic impedit̉ uirtus niſi perpeccatū. Alio modo qͣꝫtum ad ꝑfectum uirtutu m ſtatum. & ſic pōt impediri uirtus per aliquid qd̓ non ē peccatū. ſꝫ ē minus bonū. & hoc uſus femīe deiicit a uirtute ſꝫ ab arce ideſt a ꝑfectione uirtutis. Vn̄ augͥ. dicit in librode bono ꝯiugali. Sic̄ bonū erat qd̓ martha faciebat occupata circa mīſterium ſanctoꝝ. ſedmelius qd̓ maria audiēs uerbū dei. ita etiā bonum ſuſanne in caſtitate cōiugali laudamusſꝫ bonū uidue anne. & magis uirginis mariean̄poſuimus. Itͣ licꝫ in om̄i actu uenereo ſit ſuꝑfluitas delectatōnis in tm̄ abſorbet rōnem in ip̄a impoſſibile eſt aliqͥd intelligere ſicutph̓s dicit in. vi. eth̓. tamē abundātia delectationis eſt in illo actu ẜm rōem ordīatotrariat̉ medio uirtutis. qꝛ mediuꝫ uirtutisattendit̉ ẜm qͣꝫtitatem ſꝫ ẜm cōuenit ratōirecte. Et p̄terea ad uirtutē non ꝑtinet qͣꝫtumſenſus exterior delectet̉ ꝯſequat̉ corꝑis diſpoſitōnē. ſꝫ qͣꝫtum appetitus interior ad hmōidelectatōnes afficiat̉. Nec hoc etiā ratōpōt liberū actū rōnis ad ſpūalia cōſiderandaſimul illa delectatōe habere. on̄dit actꝰille ſit ꝯtrarius uirtuti. em̄ eſt cōtrariū uirtuti. ſi rōnis actus aliqn̄ intermittat̉ aliquo.qd̓ ẜm rōem fit. Alioquin aliqͥs ſe ſomnotradit. eſſet ꝯtra uirtutē. Hoc tn̄ cōcupiſcētia & delectatō uenereoꝝ non ſubiacet impio& moderatōni rationis. ꝓuenit ex pena pͥmipeccati. inqͣꝫtū ſcꝫ ratio rebellis deo meruit habere ſuā carnē rebellē. ut patet augͥ. xxii. DeIrca ẜm ſcꝫ de filiabꝰ lux ciui. dei.urie. ſciendū Greg̓. xxxi. moꝝ. ponit eas ſeptē. que ſunt. cecitas mentisincōſideratio. p̄cipitatio. inconſtantia. amorſui. odiū dei. affectꝰ pn̄tis ſeculi. horror & deſperatio futuri. Quaꝝ & nu̓s ſic apparet.Qn̄ em̄ inferiores potētie uehement̓ afficiuntur ad ſua obiecta. cōſequens ē ſuꝑiores uires impediunt̉ & deordinant̉ in ſuis actibus.Per uitiū aūt luxurie maxīe appetitus inferior ſcꝫ ꝯcupiſcibilis uehement̓ intendit̉ ſuo obiecto ſcꝫ delectabili ꝓpter uehementiā delc̄ationis. & ideo ꝯn̄s eſt luxuriā maxīe ſuꝑiores uires deordinent̉ ſcꝫ ratō & uolūtas. Sūtaūt rōnis quatuor actus in agēdis. Primodem ſimplex intelligētia app̄hendit aliquēfinem. ut bonū. & hic actus impedit̉ luxuriam. ẜm illud Dan̄. xiii. Spēs decepit te. & concupiſcētia ſubuertit cor tuū. & qͣꝫtum ad hocponit̉ cecitas mentis. Secūdus actus ē cōſiliūde hiis que ſunt agēda ꝓpter finē. & hoc etiāimpedit cōcupiſcentiam luxurie. Vn̄ terentiꝰ dicit ī eunucho. loquēs de amore libidīoſo