Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

PARS VIII. De EiliabusGule. DISIINICTIO. .I.

cibi delectabilis hoc ꝑtinet ad uitiuꝫ gule. Sicigit̉ patꝫ gula eſt peccatū. & qualit̓ eſt pecca. Vlterius ad uidendū utrum & qūo ſit peccatū mortale uel ueīale. Sciendū gule uitium ꝓprie cōſiſtat incōcupiſcētia in ordīata.ut dictū eſt. ordo rōnis ꝯcupiſcētiam ordinantis duplicit̓ tolli pōt. Vno qͣꝫtum ad eaſunt ad finē. ꝓut ſcꝫ ſunt cōmenſurata utſint ꝓportōnata fini. Alio qͣꝫtum ad ip̄mfinē. ꝓut .ſ. ꝯcupiſcētia hoīem autit a fine ultimo debito. Si ergo inordīatio ꝯcupiſcētie accipiat̉ in gula ẜm auerſionē a fine ultimo. Sicgula erit peccatū mortale. Qd̓ quidē cōtingitqn̄ delectatōni inheret tm̄ ꝓpter deuꝫcōtemnit. ꝑatus ſcꝫ ꝯtra p̄cepta dei age̓. ut delectatōnes huius aſſequat̉. Si uero in uitō gule intelligat̉ in ordīatio cōcupiſcētie tm̄ ẜm eaque ſunt ad fineꝫ. utpote qꝛ nimis cōcupiſcitdelectatōnes ciboꝝ. tn̄ ita ꝓpt̓ hoc aliqͥdfaceret cōtra legē dei. eſt peccatū ueīale. Circa ẜm ſcꝫ de ſpēbus gule. ſcienduꝫ ſic̄ dicit.Greg̓. xxxi. moꝝ. quiqꝫ modis nos gule uitiūtemptat. Aliqn̄ indigētie tēpora p̄uenit. Aliqn̄ lautos cibos querit. Aliquādo ſumendaſunt accuratius p̄parari appetit. Aliquādo inip̄a quātitate ſumēdi menſurā excedit. Aliqn̄in ipſo eſtu immenſi deſiderii aliquis peccat.Gula enī importat inordīatam cōcupiſcentiaꝫedendi. In eſu aūt duo ꝯſiderant̉ ſcꝫ ip̄e cibusqui comedit̉. & eius comeſtio. Poteſt ergo inordīatio cōcupiſcētie attēdi duplicit̓. Vno quidem qͣꝫtum ad ip̄m cibū qui ſumit̉. & ſicqͣꝫtum ad ſubſtantiā uel ſpeciē cibi querit aliquis cibos lautos .i. p̄cioſos. qͣꝫtum ad qualitatem querit cibos nimis accurate p̄paratos. qd̓eſt ſtudioſe. Quantū aūt ad qͣꝫtitateꝫ exceditin nimis edendo. Alio dicit̉ in ordīatiocupiſcētie qͣꝫtum ad ip̄am ſumptōem cibi. uelqꝛ p̄uenit tempꝰ debitū in edendo. qd̓ ē p̄propere. uel quia ſeruat modū debitu in edendo. qd̓ eſt ardēter. Yſidorus app̄hendit pͥmuꝫ& ẜm ſubuno dicēs. guloſus excedit ī ciboẜm qͥd. qͣꝫtum. qūo. & qn̄. Circa tertiū ſcꝫdefiliabus gule ſciendū Greg̓. xxxi. moꝝ.aſſignat quīqꝫ filias gule que ſunt. inepta leticia. ſcurrilitas. īmunditia. ſtultiloquiū. hebetudo mentis circa intelligentiā. Quāꝝ numerus & ratio declarat̉ ſic. Gula ſicut dictū ēprie cōſiſtit circa immoderatā celectatōemeſt in cibis & potibꝰ. Et ideo alia uitia int̓ filias gule cōputant̉ que ex īmoderata delectatione cibi & potus ꝯſequunt̉. Que quidem pn̄taccipi ex ꝑte anime ul̓ ex ꝑte corꝑis. Ex ꝑte at̄anime quadrupliciter. Primo quidē qͣꝫtum adrōnem cuius acies hebetat̉ ex immoderātia cibi & potus. & quantū ad hoc ponit̉ filia gulehebetudo ſenſus circa intelligentiā. ꝓpter fumoſitates ciboꝝ ꝑturbātes caput. ſic̄ econtratrario abſtinētia ꝯfert ad ſapiētie ꝑceptōnem.ẜm illud. ecc̄es. ii. Cogitaui ī corde meo abſtrahere a uino carnē meā ut aīm meum tranſfercem ad ſapientiā. Secūdo qͣꝫtum ad appetitū

qui multiplicit̓ deordinat̉ immoderantiā cibi & potus quaſi ſopito gubernaculo ratōnis& q̄ꝫtum ad hoc ponit̉ inepta leticia. qꝛ om̄eſalie mordīate paſſiones ad letitiā& triſtitiamordinant̉. ut dicit̉ in. ii. eth̓. Et hoc eſt qd̓ dicitur. ii. eſdre. ni. uinū omnē mentem ꝯuertitinſecuritatē & iocūditatem. Tertō qͣꝫtum adinordīatum uerbū. & ſic ponit̉ ml̓tiloquiumqꝛ ſicut Greg̓. dicit in paſtorali. niſi gule deditos immoderate loquacitas rapet. diues illeepulabat̉ quotidie ſplēdide. in lingua grauiuſnon arderet. Quarto qͣꝫtum ad inordinatumactū. & ſic ponit̉ ſcurrilitas .i. iocunditas que ꝓueīens ex defectu rōnis. ſicut non pōtcohibere uerba. ita pōt cōbibere exterioresactus. vn̄ eph̓. v. ſuꝑ illud. aut ſtultiloquium.aut ſcurrilitas. dicit glo. a ſtultis curialitasdicit̉ iocūditas riſum mouere ſolꝫ. Quāuispoſſit utrūqꝫ referri ad uerba in quibꝰ cōtingit peccare. uel rōne ſuꝑfluitatis qd̓ ꝑtinꝫ admultiloquiū. uel rōne inhoneſtatis qd̓ ꝑtinetad ſcurrilitatē. Ex ꝑte aūt corꝑis ponit̉ immūditia. pōt attendi ſiue ẜm inordīatam emiſſionē quarumcūqꝫ ſuꝑfluitatū. uel ſpāliter qͣꝫtum ad emiſſioneꝫ ſeminis. vn̄ ſuꝑ illud. eph̓.v. fornicatōnes autē & omnis immūditia &.dicit glo. i. incōtinentia ꝑtinens ad libidinemquocūqꝫ. Circa quartū ſciendū multa mouere debēt ad gule uitiū deteſtandū. uidelicet nature cōditio. Inſtructio ſcripturaꝝ.Exemploꝝ inſpectō. Incurſio iacturarum. Primo quidē mouere nos debet natue̓ditio. qꝛ ẜm ph̓os & medicos. natura paucis& mīmis eſt cōtenta. Vn̄ temꝑantia amica ēnature. & eam ſaluat̉. & bona nature cōſiſtentia ꝯſeruat̉. ſuꝑfluitas aūt inimica quaꝫgrauat̉. In ſignū huius natura ꝑuum os hōi.dedit. inter aīalia magne corpulētie homomīꝰ os habet ẜm corꝑis ſui qͣꝫtitatem. Itē natura cete̓a aīalia deiecit ad paſtū. hoīeꝫ erexitad ſydera ut erigat̉ ad ſuꝑnas delectatōnes &delitias appetēdas. ad inferiores querēdas Secūdo mouere debet inſtructō ſcriptura. ſapiētia nāqꝫ docet ſobrietatē. Sicut dicit̉.ſap̄. viii. Et. ro. xiii. Dicit apl̓s. in cōmeſſatōnibus & ebrietatibꝰ &. Item ad thy. ii. ſobrie & iuſte & pie uiuamꝰ ī hoc ſeculo. iij. thyiiii. Sobrius eſto .i. theſẜ. v. nos qui dei ſumꝰſobrii u mꝰ .i. thy. iiii. mulieres ſimiliter docepudicas eſſe. ſobrias. fideles in om̄ibꝰ. ad thy.ii. ſenes ut ſobrii ſint. Et infra. aduleſcentulaſut uiros ſuos amēt prudentes. ſobrias caſtas.Ibidem. Iuuenes ſil̓r hortare ut ſobrii ſint. Itē.i. pe. v. Sobrii eſtote. & uigil̓. &. In figuraꝫhuius peccaſſet adam gulaꝫ. eiecit dn̄sde ꝑadyſo uoluptatis docēs eum dictā quā teneret in hoc exilio. dicēs ei Gen̄. iii. cōedes herbas terre. ī ſudore uultꝰ tui ueſceris pane tuoIn quo figuralit̓ deſignat̉ delitiis ſꝫ uite neceſſariis utendū eſt ad uite ſūſtentatōem ad gule delectatōem. Rurſꝰ ne redire poſſet homo ad eſum uoluptatis oppoſuit deus