Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars. Septima. De. Auaritia.Diſtinctio.Secunda.

delectationem pure corꝑalem circa obiectumcorporale.Irca quartū .ſ. de filiabꝰ auaritie. Sciend̓. Greg̓. xxxi. moꝝ. Aſſignat. ꝓditioneꝫFraudem. fallatiam. ꝑiurium. inquietudinemuiolentiā. & cōtra miſericordiā. obduratōneꝫcordis. Quaꝝnu̓s ſic apparet. Nam filie auaritie dicūt̉ uitia ex ip̄a oriunt̉. & p̄cipue ẜmappetitū finis. Quia uero auaritia eſt ſuꝑfluus amor habendi diuitias. ideo in duobꝰ excedit. Primo em̄ ſuꝑabundat in retinēdo. & exhac ꝑte oritur ex auaritia. obduratō cōtra miſericordiam quia ſcilicet cor eius miſericordiam non emollitur ut de diuitiis ſubueniatmiſeris. Scd̓o ad auaritiam ꝑtinet ſuꝑabundare in accipiēdo. & ẜm auaritia poteſtſiderari duplicit̓. Vno ẜm eſt in affcū.& ſic ex auaritia orit̉ inquietudo. inquantuꝫingerit homini ſollicitudīem & curas ſuꝑfluas. Auarus em̄ implet̉ pecunia. ut dicitur.ecc̄es. v. Alio poteſt cōſiderari in effectu& ſic in acquirēdo aliena utit̉ aliqn̄ ui. qd̓ ꝑtinet ad uiolentias. qn̄qꝫ aūt dolo. qui quidē ſifiat in uerbo erit fallatia qͣꝫtum ad ſimplexbum. ꝑiurium aūt ſi addat̉ confirmatio iuramēti. Si aūt dolus ꝯmittat̉ in oꝑe. ſic quantūad res erit fraus. quantū ad ꝑſonas ꝓditō. uipatꝫ de iuda qui ex auaritia ꝓdidit xp̄m. Necmireris ſi iſte ponunt̉ eſſe filie auaritie. tamen ꝓditio. fraus. & fallatia opponant̉ prudentie. ꝑiuriū religioni. inquietudo ſpei ul̓ caritati. que quieſcit in amato. uiolētia opponit̉iuſtitie obduratō cordis miſericordie. & ſic hecoīa uident̉ ad auaritiā ꝑtinere. Sed ſcien eſt non oportet filias alicuius uitii capitalis ad idem genus ꝑtinere. qꝛ ad finē uniusuitii poſſunt ordīari peccata alterius generis.Aliud eſt em̄ aliquod uitiū habere filias & habere ſpecies. Item nota yſido. ponit. ix. filias auaritie. que ſunt. mendaciū. fraus. furtū.ꝑiurium. turpis lucri appetitus. falſa teſtimonia. uiolentie. inhūanitas. rapacitas. Sꝫ iſtenouē reducunt̉ ad p̄dictas. Nam mēdacium& falſuꝫ teſtimoniū cōtinent̉ ſub fallacia. falſum em̄ teſtimoniū eſt quedā ſpecificatiodacii. Sicut furtū eſt quēdaꝫ ſpecificatō fraudis. Vnde ſub fraude cōtinet̉. Appetitus autēturpis lucri ꝑtinet ad inquietudinem. Rapacitas aūt ꝑtinet ad uiolentiam ſit ſpecies eiꝰInhūanitas aūt eſt idem qd̓ obduratō contramiſericordiam. OS. II.Irca quintū ſciendū mlta nobis ſuadēt& euident̓ oſtendunt peccatum auaritieſummoꝑe fugiendū. Primo quidē hoc oſtēditnature cōditio. Secūdo exemploꝝ inſtructio.Tertio mortis meditatō. Quarto damnoꝝ incurſio. Primo inqͣꝫ hoc oſtendit natureditio duobꝰ modis. Vno terrenis celeſtia& temporalibꝰ ſpūalia p̄ponendo. Sic̄ patꝫnatura ſupponit terrā omnibꝰ elemētis & eadedit cōculcandam. ſꝫ auaritia terrena celeſtibus. &tēporalia ſpūalibus an̄ponit. Diuitia-

ſupponēdas & calcādas notat hoc primitiui fideles ad pedes apl̓oꝝ diuitias ꝓiiciebant.act̉. iiii. de ioſeph cyprio in fine. c. Hi glo. Calcandum docet natura pedibus ſubditurapl̓oꝝ. Anima rōnalis ſedes dei eſt. terra ſcabellum pedū eius. Mirū celum qd̓ eſt materialit̓ dignius terre ſuppoīt auaritia. de quocelo ut dicit Bern̄. non ſolū dixit ut faceret. ſꝫpugnauit ut acquireret. occubuit ut redimerꝫNatura greſſibiliū que terrā calcat. uolatiliuꝫque a terra ſe eleuat. uegetabiliū. ſeminū. plātarū & arboꝝ. que intruſa interra ab ea egrediunt̉. & rurſum erigunt̉ & extendunt̉. germināt. frondent. florēt. fructificant. & ramosdilatāt. natura humana quā natura erexit adſydera. Alio hoc oſtēdit naturalis cōditioex nobilitate ſue cōmunicacōnis. naturaliterem̄ ſuꝑiores creature bonitatē cōmunicant inferioribus. Sicut ſol lucem ſuā cōmunicat lune & ſtellis. ſol luna & ſtelle lucem ſuā & uirtutem cōmunicant iſtis inferioribꝰ. Ignis clarieatē ſuam & calorem. & aer lumen a ſole receptum. & lucerna ſplendoreꝫ circūquaqꝫ diffundūt. Vnde doꝰ. Math̓. v. Nemo accenditlucernā & ponit ſub modio. ſed ſuꝑ candelabrū ut luceat omnibꝰ qui in domo ſunt. Fōsnobilis quo plus haurit̉. tāto melior& ſapidior efficit̉ eius aqua. pythagoras. Exuna faceſi plura lummna luccederis. nullum damnumprīcipali materie gn̓abis. que facultatē accipitplus lucendi. quotiēs cauſas inuenit plus preſtandi. Sil̓r ſcientia quanto plus fuerit diſtributa. tanto maius recipit incrementū. Eſt em̄ſcientia nobilis anime poſſeſſio. que diſtributa per ꝑtes ſuſcipit incrementum. & auaꝝ dedignata poſſeſſorē ſi diſtribuit̉ elabit̉. hecigit̉ an̄dicta ſua cōmunicabilitate & liberalitate deteſtant̉ auaritiaꝫ. qꝛ bona que poſſidet cōmunicat ſꝫ retinēdo cōgregat & coartatAugꝰ. Omnis res cum dat non iniuuit̉ ſedauget̉ ſi non dat̉ cum habet̉ nūdum habeturqūo habenda eſt. Secūdo peccatū auaritiedeteſtanduꝫ oſtendit exemploꝝ inſtructio.xp̄us uerbis & exemplis docuit & monuit eſſe uitandum. Luc̄. xii. Videte & cauete uobisab omni auaritia. Math̓. x. Nolite poſſide̓ aurum neqꝫ argentū neqꝫ pecuniaꝫ. &. Quieſſet dn̄s oīm & a deo cōſtitutus heres uniu̓ſoꝝ uoluit pauꝑtatem extremā & mēdicitateꝫaſſumere. adeo ut aquam cuius cōmunis eſtuſis mēdicaret. Io. iiii. & non haberet ubi caput reclinaret. Math̓. x. Quod & ſui fecerunt& docuerūt facere diſcipuli uerbis parit̉ & exemplis ſicut ab ip̄o fuerūt edocti. Vn̄ omniaarbitrati ſunt ut ſtercora. phyl̓. iii. Et. Math̓.xix. Ecce nos reliquimus om̄ia &. Dn̄s etiaꝫp̄cepit moyſi ut eligeret uiros potentes & timētes deum. & qui odirent auaritiā. exo. xviii.Item hoc idem docet ſapiētia ph̓oꝝ. ait plato. Non eſt dignus deo qui opes non cōtemſerit. ph̓i ut ſapientiā acquirerēt. cuius melior eſt acquiſitio negotiatione auri & argēti