Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Eiliabus. Inuidie. Diſt. .II.Pare quarta. De

inuidere enī poſſumus. niſi eis quos in aſiquo meliores eſſe putamus. Paruulū ergo occidit inuidia ſpūaliter et eternalit̓. Vn̄ Sap̄. ii.Inuidia dyaboli mors intͣuit in orbē t̓raꝝ. qͥaꝑuulus ē t̓rena diligit. magnus eternacupiſcit. incōuenient̓ ꝑuulū occidit inuidiaqꝛ huiꝰ peſtis lāguore morit̉. niſi adhucin deſideriis īfirmat̉. De malis facit inuidiao quēs Proſper. li. iii. de uita cōtēplatiua ait.Inuidus alienū bonū ſuū facit eſſe ſupplicium. nulla uidet̉ cōcupiſcentia ꝓuocari. ſꝫ tan ſuꝑbie morbo uexari. ſꝫ ſi animi eius peſteꝫ p̄cipitat̉ intenſius ſubtilit̓ alteqꝫ rimemini. īuenietis cniꝰ obꝓbriū uel interitū cupit. &ſuꝑbie malo teneri quo iugit̓ ingemiſcit ſibimeliorē cui inuidet anteferri. Quis facile pōthoc malū uerb̓ exprime̓. quo inuidus odio hominis ꝑſequit̉ diuinū munus in homine.potius homo amari debeat etiā ſui meriti ſāctitate. Inuidus tantos habet iuſte pene tortores. qͣntos inuidioſus habuerit laudatores. Siqͥdem inuidioſū cauſa facit meriti. inuidū pena peccati. nec ei pōt abhomine adhiberi remediū. cuius ē uulnus occultuui. Sequit̉. Inuidiqͥcqͥd boni fieri a ſanctis audiūt. aut omninonon credūt aut res bene geſtas in malū maleinterp̄tando cōuertunt. om̄e malum qd̓ de eismēdax famā iactauerit. ſtatī tāqͣꝫ ſi ip̄i viderītcredūt. feraliter eis illud veꝝ eſſe ꝓbareuoluerīt. cōtradicūt. omīa ſuis emulis fingūteoꝝ ꝓfectibus defitiūt. odia intͣ ſe abſcondūt& ī ſuos cruciatus enutriūt. ꝓficiētibus inſuꝑīuident. peccātibus fauēt. malis bonoꝝ gaudent. de ꝓfectibus lugēt. mimicitiis gratuitisardēt. deprehēdi pectoris ſui malitiā timent.ſemꝑ amari. ſemꝑ ceci. amici dyaboli. inimicietiā ſui. omībus odioſi. ad gaudēda anxii. adplāgenda leti. utrobiqꝫ ꝑuerſi. Demū īter amicos diſcordias ſemināt. diſcordātes ſi poſſūt īdiſſēſiōe cōfirmāt. opīones bonoꝝ mēdaciisdecolorāt. ī ſpūalibꝰ carnalia laudāt. vt ſpūaIia bona eis deeſſe ꝑſuadeant. amicitias ſimulant ut eos qui ſe eis incaute cōmiſerint poſſunt arte decipiant. odioꝝ opinionē prauis ſibi ſuſpitionibus coaceruāt. demones qūoꝝ ſectant̉ facta letificāt. ſanctos uiros quibꝰ ſūtnoti cōtriſtant. uelut amici ī obſequio. hoſtesin anīo. currupti in uerbo. turpes in facto.digi ſecretoꝝ. tenaces malaꝝ ſuſpitionuꝫ.ficierate qͣliter inuidos punitura ſunt ſua mala. quos etiā bona puniūt aliena. Vbi iſti fieripoterūt boni. ſunt in bono mali. aūt qn̄ malis bene uſuri ſunt qui male bonis uti deſinūt. Nucuſqꝫ Proſper. Propter hec oīa benedicit̉. Ecc̄i. xiiii. Nequā eſt oculus inuidi.¶¶DE PRIMA FILIA INVIDIEDISTINCTIO..II.Finde conſiderandū eſt de filiabꝰinuidie. Et primo de ip̄is in gn̓aliScd̓o de ſingulis earuꝫ in ſpeciali.De primo ſcienduꝫ inuidie filie

ximi. Scd̓a eſt triſtitia de ꝓſperis eius. Tertiaeſt detractatio. Quarta ē luſurratio. Quintaē deriſio. Sexta temerariū iudiciū uel falſa ſuſpicio. Septima falſū teſtimoniuꝫ. Octaua eſtodiū. Haꝝ aūt numerꝰ ſic poteſt ſumi. Quiain conatu inuidie eſt aliqͥd tanqͣꝫ principiumaliquid tanqͣꝫ mediū. & aliquid tanqͣꝫ terminus. Principiū qͥdē ē ut aliquis diminuat ī occulto gloriaꝫ alterius. & ſic eſt ſuſurratio. Velmanifeſte. & ſic eſt detractio. Mediū aūt ē qͥaaliquis intendēs diminuere gloriam alterius.Aut poteſt. et ſic eſt exultato in aduerſis. Aut poteſt. & ſic eſt afflictio in ꝓſperis. Terminus aūt eſt ī ip̄o odio. qꝛ ſicut bonū delectanscauſat amorē. ita triſtitia cauſat odiū. Afflictōaūt ī ꝓſperis ꝓximi. Vno eſt ip̄a inuidia.inquantū aliqͥs triſtat̉ de ꝓſperis alicuius ẜm habent aliqͣꝫ gloriā. Alio uero modo ē filia īuidie ẜm ꝓſpera ꝓximi eueniūt contͣ cona inuidentis qui ea nitit̉ impedire. Exultatōaūt in aduerſis non eſt directe idem qd̓ inuidia ſꝫ ex ea ſequit̉. Nam ex triſtitia de bonisꝓximi eſt inuidia. ſequit̉ exultatō de maliseiuſdem. DE FLLIABVS INVIDIEIN SPECIALI.Finde conſiderandū eſt de filiabus inuidie in ſpeciali. & primo de letitia ul̓exultatione ī alieno malo. Hoc pctm̄eſt contͣ naturā. qꝛ obiectū gaudii eſt bonuꝫ.& obiectū triſtitie malū. om̄e enī malū natuturaliter habet rationē triſtabilis. & ideo cōtͣnaturam eſt gaudere de malo.Einde conſiderandū eſt de dolore uel triVſtitia de bonis ꝓximi. Sciendū antē triſtitia de bonis ꝓximi poteſt oriri qͣdruplicit̓.Vno qn̄ aliquis dolet de bono alicuius inquantū timet̉ ex eo nocumientū. uel ſibi ip̄i. uſetiam alijs bonis. & talis triſtitia non eſt inuidia et poteſt eſſe ſine pctō. Vn̄ Gre. xxii. moꝝEuenire plerūqꝫ ſolet ut amiſſa caritate &inimici nos ruina letificet. & rurſum eius gloria ſine īuidie culpa cōtriſtet. cum & irruenteea quoſdā bene erigi credimus. & ꝑficiente illa pleroſqꝫ iniuſte opprimi uideamꝰ. Aliopoteſt aliquis triſtari de bono alterius. non exeo ip̄e habet bonū. ſꝫ ex eo nobis deeſt bo illud qd̓ ipſe habet. & hoc ē ꝓprie zelus. utph̓us dicit ī ſcd̓o rhetorice. & ſi iſte zelus fittra bona honeſta. laudabil̓ ē. ẜm illud. i. Coꝝ.xiiii. Emulamī ſpūalia. Si aūt ſit de bonisꝑalibus. poteſt eſſe pctō et ſiue pctō. Tertō triſtat̉ aliquis de bono alterius inquantūille cui accidit bonū eſt eo indignus. quideꝫtriſtitia non poteſt oriri ex bonis honeſtis exquibus aliquis iuſtus efficit̉. Sed ſicut ph̓usdicit ī ſcd̓o rhetorice. eſt de uitiis & de talibusque poſſunt ꝓuenire dignis & indignis. & htriſtitia ẜm ip̄m uocatur veneſis. et ꝑtinet adbonos mores. Sed ideo dixit. qꝛ cōſiderabatip̄a bona tꝑalia ẜm ſe ꝓut poſſunt magna uideri. reſpiciētibus ad et̓na. ſꝫ ẜm doctrināfidei temꝑalia bona indignis proueniunt.