Pars ſcd̓a. de Reatu.bene..diſt. .xlx.

macula pctī ab homīe tolli nō poteſt. niſi uountas homīs hominē diuine iuſtitie acceptet.ut ſcꝫ uel ip̄e penā ſibi ſpontaneus aſſumat inrecompenſationē culpe preterite. uel etiā a deonlatā patienter ſuſtineat. Vtroqꝫ enī mō penaxionē ſatiſfactiōis habet. Pena aūt ſatiſfaaoria diminuit aliqͥd de rōne pene. Eſt enimde rōne pene ꝙ ſit cōtra uoluntatē. Pena aūtfariſfactoria & ſi ẜm abſolutā conſideratiōeꝫſit cōtra uoluntateꝫ. tn̄ nūc & ꝑ hͦ eſt uoluntana. vn̄ ſimpliciter eſt uoluntaria. ẜm qͥd auteꝫnuoluntaria. ſicut patet ex hiis q̄ ſupra de uoluntario et inuoluntario dicta ſunt. Dicendūeſt ergo ꝙ remota macula culpe. poteſt quidēremauere reatus. non pene ſimpliciter. ſed ſatiſfactorie.D ſeptimū ſcꝫ utrū om̄is pena inferat̉ propter aliquā culpā. dicendū ꝙ ſicut iam ditū ē. pena poteſt dupliciter cōſiderari. ſimpliciter. et inquantū ſatiſfactoria. Pena quidemſatiſfactoria eſt quodāmō uoluntaria. et quiacontingit eos qui differunt ī reatu pene eſſeunuẜm uolūtateꝫ unione amoris. inde eſt ꝙinterdū aliquis qͥ non peccauit penā uoluntarius ꝓ alio portat. ſicut etiā in rebus humanisuidemus ꝙ aliquis ī ſe tranſfert alterius debitu. Si uero loquamur de pena ſimpliciter ẜmuod hēt rationē pene. ſic ſemꝑ habet ordinēad culpam ꝓpriam. ſꝫ qn̄qꝫ quideꝫ ad culpamactualē. puta qn̄ aliquis uel a deo uel ab homine ꝓ pctō cōmilſo punit̉. qn̄qꝫ uero ad culpaꝫoriginalem. & hoc quidē. uel principaliter. uelconſequenter. Principaliter quidē pena originalis pctī eſt ꝙ natura hūana ſibi relinquit̉deſtituta auxilio originalis iuſtitie. Sed ad hͦconſequenter omnes penalitates q̄ ex defectinature ī om̄ibus cōtingunt. Sciendum tn̄ ꝙqn̄qꝫ aliqͥd uidet̉ eſſe penale qd̓ tn̄ non habetſimpliciter rationē pene. Pena enī eſt ſpeciesmali. malū aūt priuatio boni. Cum autē ſintplura hominis bona ſcꝫ aīe. corporis. & exteriorū rerū. contingit interdū ꝙ homo patiaturdetrimentū in minori bono. ut augeat̉ in maiori. ſicut cū patit̉ detrimentuꝫ pecunie ꝓpterſanitatē corporis. uel in utroqꝫ horuꝫ ꝓpter ſalutē anime. & ꝓpter gloriā dei. & tunc tale detrimentū non eſt ſimpliciter malū hoīs. ſꝫ ẜmquid. Vn̄ non dicit ſimpliciter rationē pene. ſꝫmedicine. Nā et medici auſteras potiones propinant infirmis ut conferant ſanitateꝫ. Et qͥahmōi non ꝓprie habent rationē pene. non reducunt̉ ad culpā ſicut ad cauſam. niſi ꝓ tātoꝙ hocip̄m ꝙ oportet hūane nature medicinaspenales exhibere. eſt ex corruptione nature q̄eſt pena originalis pctī. In ſtatu enī innocentie non oportuiſſet aliquē ad ꝓfectū uirtutisinducere ꝑ penalia exercitia. Vn̄ h̓ qd̓ eſt pēale in talibus. reducit̉ ad culpam originalem ſiad cauſam.Doctauū ſcꝫ utrū unus puniri debeat ꝓIpctō alterius. dicenduꝫ ꝙ ſi loquamur depena ſatiſfactoria q̄ uoluntarie aſſumit̉. con-

tingit ꝙ unus portet penā alterius inquantūſunt quodammō unū. ſicut iam dictū eſt. Siaūt loquamur de pena ꝓ pctō inflicta inquātum habet rationē pene. ſic ſoluꝫ unuſqͥſqꝫ ꝓſuo pctō punit̉. qꝛ actus pctī aliquid ꝑ ſe pēale eſt. Si aūt loquamur de pena q̄ habet rationem medicine. ſic contingit ꝙ unus punit̉ ꝓpctō alterius. Dictū eſt enī ꝙ detrimenta corꝑaliū rerū uel etiā ip̄ius corꝑis ſunt quedaꝫ penales medicine ordinate ad ſalutē aīe. Vn̄ nihil ꝓhibet talibus penis aliquē puniri ꝓ pctōalterius uel a deo uel ab hoīe. utpote filios propatribus. & ſubditos ꝓ dn̄is. inquantuꝫ ſuntquedā res eoꝝ. ita tn̄ ꝙ ſi ſubditus uel filiuseſt ꝑticeps culpe huius penalis defectus. habꝫrationē pene quantū ad utrūqꝫ. ſcꝫ & quantūad eū qui punitur. & quantū adeū ꝓ quo punitur. Si uero non ſit particeps culpe. habꝫ rationem pene quautū ad eū ꝓ quo punit̉. quātum uero ad eum qui punitur. habet rationēmedicine tantū. niſi per accidens inquantumpeccato alterius conſentit. ordinat̉ enim ei adbonū anime ſi patienter ſuſtineat. Dene ueroſpūales non ſunt medicinales em̄. qꝛ bonumauime non ordinatur ad aliud melius bonuꝫVnde in bonis anime nullus patit̉ detrimentum ſine culpa ꝓpria. & ꝓpter hoc eriā talibꝰpenis ut apl̓us dicit in epl̓a ad tytū. unus nonpunitur ꝓ alio. qꝛ quantū ad aīam filius noneſt res patris. vn̄ & huius cauſā dn̓s aſſignāsdicit. Eze. xviii. Om̄es anime mee ſunt. Vndeqd̓ dicit̉. Exo. xx. Ego ſū deus zelotes uilitāsiniquitatē patrū in filios in tertiā & quartamgenerationē hiis qͥ oderūt me. Et Math̓. xxiiiVeniet ſuꝑ uos omnis ſanguis iuſtus qͥ effuſus eſt ſuꝑ terrā. utrūqꝫ iſtoruꝫ referendū eſſeuidetur ad penas tꝑales uel corꝑales. inquantum filii ſunt res quedā parentū. uel ſucceſſores predeceſſoꝝ. Vel ſi referat̉ ad penas ſpūales. hoc dicit̉ ꝓpter imitationē culpe. Vnde inExo. additur. hiis qͥ oderunt me. & in Math̓.dicit̉. Et uos implete menſuram patrū ueſtrorū. Dicit aūt puniri pctā patrū in filiis. qꝛ filiipctīs patruꝫ nutriti proniores ſunt ad peccandum. tum. ꝓpter conſuetudineꝫ peccandi. & īpctīs diutius manendi. tum etiā. ꝓpter maluꝫexemplū quod accipiunt a patribus. quaſi auctoritatem & uitā eoꝝ malā ſequentes. Suntetiaꝫ ip̄i maiori & acerbiori pena digni. ſi graues penas patrū ſuoꝝ uidentes quas ꝓpt̓ peccata ſua tollerant. non ſunt correcti. Ideo addidit dominus in auctoritate preallegata. Intertiam & quartā generatione. Exo. xx. quiatantū conſueuerūt homīes uiuere. ut uſqꝫ intertiam & quartā generationē uideant. Et ſicmutuo uidere poſſunt & filii pctā & malamuitam ꝑentum ſuoꝝ ad imitandū. & ſimiliterpr̄es filioꝝ penas ad dolendū. ¶ Quantū aūtad penas tꝑales uel corꝑales puniūtur filii ꝓpctis parentū ſuoꝝ. & ẜm iuſtitiā humanamſicut patet in crimīe leſe maieſtatis. & iſte pene remedia quedam uel medicine ſunt contra