Pars ſcd̓a. De Reatu.cliſt. .xhx.pene.

vt compleant actū pctī. ẜm illud Sap̄. i. Laſſati ſumus in uia iniquitatis. Tertio mō ex ꝑteeffectus. ut ſcꝫ aliquod pctm̄ dicat̉ pena reſpectu effectus conſequētis. Sed his duobꝰ modis ultimis unū pctm̄ non ſolū eſt pena precedentis pctī. ſed etrā ſui.¶ D tertiū ſcꝫ utrum aliqd̓ pctm̄ inducat reNatū eterne pene. dicendū ꝙ ſicut ſupradictū eſt. pctm̄ ex hoc inducit reatū pene ꝙ peruertit aliquē ordinē. Manēte aūt cauſa maneteffectus. unde qͣꝫdiu remanet ꝑuerſitas hoīs.neceſſe eſt ꝙ remaneat reatus pene. Peruertit aūt aliqͥs ordinē qͥn̄qꝫ quidē reꝑabilit̓. quādoqꝫ irreparabiliter. Semꝑ enī defectus quoſubtrahitur principiū irreꝑabilis ē. Si aūt ſaluet̉ principiū eius ipſius uirtute. alij defectꝰreparari poſſunt. Sic̄ ſi corrūpatur uiſiuū pͥncipiū. nō pōt fieri reparatio uiſionis niſi ſolauirtute diuina. Si uero ſaluo principio uiſiuoaliqua impedimēta uiſionis adueniat. reparari poſſunt ꝑ naturā uel artē. Cuiuſlibꝫ aūt ordinis ē aliqd̓ prīcipiū. ꝑ quod aliquis ꝑticepsfit illius ordinis. & ideo ſi ꝑ pctm̄ corrūpaturprincipiū ordinis quo uolūtas hoīs ſubditurdeo erit inordinatio qͣntū eſt de ſe irreparabilis. & ſi reparari poſſit uirtute diuina. Prīcipiū aūt huius ordinis eſt ultimꝰ finis cui homoinheret ꝑ caritatē. & ideo quecūqꝫ pctā au̓tūta deo caritatē auferēdo qͣntū eſt de ſe inducūtreatū eterne pene. Cū autē pena debeat ꝓportionari culpe. ſic̄ dicit̉ yſa. xxvii. In menſuracōtra menſurā cū abiecta fuerit iudicabo eā.Et deūt. xxv. Iuxta mēſurā delicti erit & plagarū modus. Et apoc̓ xviii. Quantū glorificauit ſe & in deliciis fuit. tantū date illi tormentū & luctū. Proportionatur quidē ſcd̓m acerbitatē tā in iudicio diuino qͣꝫ in humano. ſicutaugꝰ. dicit. xxi. de ciuit̉. d̓i. In nullo iudicio requiritur ut pena adequetur culpe ſcd̓m durationē. Non enī qͥa adulteriū uel homicidiū inmonēto cōmittitur ꝓpter hoc momētanea pena punitur. ſꝫ qn̄qꝫ quidē ꝑpetuo carcere damnat̉ uel exilio. quādoqꝫ etiā morte. in qua n̄cōſideratur occiſionis mora. ſꝫ potius ꝙ ippetuū aufertur de ſocietate uiuentiū. & ſic ſuomodo rep̄ſentat eternitatē pene inflicte diuinitus. Iuſtū tamē eſt ſcd̓m g̓g̓. ꝙ qui in ſuo eterno peccauit cōtra deū. in eterno dei puniatur. Dicitur autē aliquis ī ſuo eterno peccaſſenō ſolū ꝓpter continuationē actus in tota hominis uita durātis. ſꝫ quia ex hocipſo ꝙ in peccato finē conſtituit uoluntatē habet ineternūpeccādi. Vnde dicit greg̓. xix. moꝝ. ꝙ iniquiuoluiſſent ſine fine uiuere ut ſine fine potuiſſent in iniqͥtatibus ꝑmanere. Nec punit deuseternaliter qͥa delectetur in penis noſtris ꝓpt̓ipſas. ſed delectatur in penis ꝓpter ordinē iuſtitie ſue que hoc requirit. Itē cū pene debeāteſſe medicinales. iſte medicīales ſunt n̄ impijsqui puniuntur. ſed ſolum alijs. Nam & pene que ſcd̓m leges infligūtur non ſemꝑ ſuntmedicinales ei qui punitur. ſed ſolū alijs. ſi-

cut latro ſuſpenditur. non ut ipſe emendeturſed ſolū ꝓpter alios. ſalteꝫ metu pene peccaredeſiſtant. ſcd̓m illud. ꝓu̓. xix. Peſtilēte flagellato ſtultus ſapientior erit. Sic igit̉ & eternepene reꝓborū a deo inflicte ſunt medicinaleshis qui cōſideratione penaꝝ abſtinent a peccatis ſcd̓m illud. pͣs. Dediſti metuētibus te ſignificationē ut fugiāt a facie arcus ut liberētur dilecti tui. Itē qa pene m̄fligūtur ad ſeruādū ordinē diuine iuſtitie. & ad puniendū inordinationē pctī. ideo ſemꝑ manēte in ordīatione ſemꝑ pena manebit. De hoc reqͥre ſuprade Eternitate penaꝝ infernaliū.ID quartū ſcꝫ utrū pctō debeatur pena infinita. dicendū ꝙ pena ꝓportionat̉ pctōIn pctō aūt duo ſunt. quoꝝ unū ē au̓ſio ab īcōmutabili bono qd̓ eſt infinitū. unde ex hacparte pctm̄ eſt infinitū. Aliud qd̓ eſt in peccato eſt mordīata cōuerſio ad cōmutabile bonūet ex hac parte pctm̄ eſt finitū. tū qͥa ipſū bonuꝫ cōmutabile eſt finitū. tū etiā. qꝛ ip̄a conu̓ſio eſt finita. non enī poteſt eſſe actus creature infinitus. Ex parte igit̉ auerſionis reſpondet pctō pena damni q̄ etiā eſt infinita. e enīamiſſio infiniti boni ſcꝫ dei. Ex ꝑte aūt cōuerſionis reſpōdet ei pena ſenſus q̄ etiā ē finita.D quintū ſcꝫ utrū omne pctm̄ īducat rea¶ tū eterne pene. dicendū ꝙ ſicut ſupͣdictūeſt. pctm̄ cauſat reatū eterne pene inquantuꝫirreꝑabiliter repugnat ordini diuine iuſtitie. ꝑhoc ſcꝫ ꝙ cōtrariat ip̄i principio ordinis qd̓ eſtultimus finis. Manifeſtū eſt aūt ꝙ in quibuſdam pctīs eſt quideꝫ aliqua inordinatio. nontn̄ ꝑ contrarietatē ad ultimū finē. ſꝫ ſolū circaea q̄ ſunt ad finē. inquantū plus uel minꝰ debite eis intendit̉. ſaluato tn̄ ordine ad ultimūfinē. puta cum homo & ſi ad aliquā rem tēporalem nimis afficiat̉. non tn̄ ꝓ ea uellet deuꝫoffendere. aliqͥd cōtra eius preceptuꝫ faciendovn̄ hmōi pctīs nō debet̉ pena eterna. ſꝫ tꝑalis.¶ D ſextū ſcꝫ utrum reatus pene remaneatpoſt pctm̄. dicendū ꝙ in pctō duo poſſūtconſiderari ſcꝫ actus culpe. et macula ſequēs.Planū eſt autē ꝙ ceſſante actu pctī. remanetreatus in om̄ibus pctīs. Actus enim pctī facithominē reū pene. inquantū tranſgredit̉ reguIam diuine iuſtitie ad quā non redit niſi ꝑ recompenſationē pene q̄ ad equalitateꝫ iuſtitiereducit. ut ſcꝫ qui plus uoluntati ſue indulſitqͣꝫ debuit contra mandatum dei agens ẜm ordinem diuine iuſtitie aliqͥd contra id qd̓ uellꝫſimpliciter ſpontaneus uel inuitus patiat̉. qꝛ̓etiā ī iniuriis homībus factis obſeruat̉. ut perrecompenſationē pene reintegretur equalitasiuſtitie. Vn̄ patet ꝙ ceſſante actu pctī uel iniurie illate. adhuc remanet debituꝫ pene. Sed ſiloquamur de ablatione pctī quantū ad maculam. ſic manifeſtum eſt ꝙ macula pctī ab aīaauferri non poteſt niſi ꝑ hoc quod aīa deo cōiungitur. ꝑ cuiuis diſtantiā detrimentuꝫ nitoris incurrebat quod ē macula. ut ſupͣdictū eſt.Coniungit̉ aūt homo deo ꝑ uoluntatē. vnde