Pars ſecūda. de pctīs in gne.Et De cauſis peccati. Diſt. v.
de trinitate. Rario ſuperior inheret ratōnibuset̓nis ꝯſpiciēdis aūt ꝯſulēdis. Cōſpiciēdis qͥdēẜm ꝙ earū ueritatē ſpeculat̉. Cōſulēdis aūt ſecundū ꝙ ꝑ rōnes et̓nas de alijs iudicat & ordinat. ad qd̓ ꝑtinet ꝙ deliberando ꝑ rōnes etnas conſentit ī aliquē actū. uel diſſentit ab eoContingit aūt ꝙ inordinatio actus in quē cōſentit nō contrariat̉ rationibus eternis. quianon eſt cū auerſione a fine ultimo. ſicut actꝰpctī mortalis. ſꝫ eſt preter eas. ſicut actus pctīuenialis. Vnde qn̄ ratio ſuperior ī actū uenialis pctī conſentit. non auertit̉ a rationibus et̓nis. Vnde non peccat mortaliter. ſꝫ uenialiterEt nota ꝙ ſicut in uita corꝑali cōtingit duplicem eſſe infirmitatē. puta in corde quod ē pricipiū uite corꝑalis. ſic & in ſuꝑiori rōne q̄ eſtprincipiū uite ſpūalis poteſt eſſe inordinatioduplex. Duplex inqͣꝫ ē īfirmitas cordis. Vnaq̄ eſt in ip̄a ſubſtantia cordis. & immutat naturalē complexionē ip̄ius & talis infirmitas ſēper eſt mortalis. Alia aūt eſt infirmitas cordisꝓpter aliqͣꝫ inordinationē. uel motus eoruꝫ q̄circūſtant cor. & talis infirmitas nō ſemꝑ eſtmortalis. & ſimilit̓ in rōne ſuꝑiori ſemꝑ e peccatū mortale qn̄ tollit̉ ip̄a ordinatio rōnis ſuꝑioris ad ꝓpriū obiectū. qd̓ eſt rōnes eterne.Sed qn̄ eſt mordinatio circa h̓. non eſt pctm̄mortale ſed ueniale.D decimū ſcꝫ utruꝫ in rōne ſuꝑiori poſſiteſſe pctm̄ mortale. dicendū ꝙ ratio ſuperior aliter fert̉ in ſuū obiectū. & alit̓ ī obiectanniferioꝝ uiriū q̄ ꝑ ip̄am dirigunt̉. In obiectaenī inferioꝝ uiriuꝫ nō fert̉ niſi inqͣntū de eisconſulit rationes et̓nas. Vnde non fert̉ in eaniſi ꝑ moduꝫ deliberationis. Deliberatus aūtconſenſus in hiis q̄ ex gn̓e ſuo ſunt mortaliaeſt pctm̄ mortale. & ideo ratio ſuꝑior ſemperpeccat mortalit̓. ſi actus inferioꝝ uiriū ī quoscōſentit ſint pctā mortalia. Sed circa ꝓpriuꝫobiectū habet duos actus ſcꝫ ſimplicē int̓uitū& deliberationē. ẜm qd̓ etiā de ꝓprio obiectoconſulit rōnes eternas. Scd̓m aūt ſimplicē intuituꝫ poteſt aliquē inordinatū motū haberecirca diuina. puta cū quis patit̉ ſubitū infidelitatis motuꝫ. & quāuis infidelitas ẜm ſuū genus ſit pctm̄ mortale. tn̄ ſubitus infidelitatismotus eſt pctm̄ ueniale. qꝛ pctm̄ nō ē mortale niſi ſit cōtra legē dei. Poteſt aūt aliqͥd eorūq̄ ad fidem ꝑtinent ſubito rōni occurrere ſubq̄dam alia rōne. anteqͣꝫ ſuꝑ hoc cōſulat̉. uel cōſuli poſſit ratio eterna. i. lex dei. puta cū quisreſurrectionē mortuoruꝫ ſubito apprehendit.ut īpoſſibile ẜm naturā. & ſimul app̄hendendo remittit̉ anteqͣꝫ tꝑus habeat deliberādi. ꝙh̓ eſt nobis traditū ut credendū ẜm legē diuinam. Si uero poſt deliberatōnē motus infidelitatis maneat. eſt pctm̄ mortale. & ideo circaꝓpriū obiectū etiā ſi ſit pctm̄ mortale ex gn̓epoteſt ratio ſuꝑioꝝ peccare uenialit̓ in ſubitismotibus. uel etiā mortalit̓ ꝑ deliberatū cōſenſum. In hiis autē q̄ ꝑtinent ad inferiores uiresſemꝑ peccat mortalit̓ ī hiis q̄ ſunt pctā morta
lia ex gn̓e ſuo. non aūt in hiis q̄ ẜm ſuū genꝰſunt uenialia pctā. ¶ DISTINCTIO. V.Finde conſiderandū eſt de cauſisctōꝝ & primo in gn̓ali. Scd̓o inſpāli. Circa primū querūt̉ qͣtuor.Primo utrū pctm̄ habeat cauſamScd̓o utrum habeat cauſam inceriorē. Tertioutrū habeat cauſam exteriorē. Quarto utruꝫpctm̄ ſit cauſa pctī.¶D primū ſcꝫ utrū pctm̄ habeat cauſā. dicēdū ꝙ pctm̄ eſt qͥdam actus inordinatus.Ex ꝑre igit̉ actus poteſt habere ꝑ ſe cauſam. ſicut & quilibet alius actus. Ex ꝑte aūt in ordīationis habet caulā eo mō quo negatio uel priuatio cauſam habere poteſt. Negationis autēpoteſt cauſa duplex aſſignari. Primo quidemdefectus cauſe .i. ip̄ius cauſe negatio. eſt cauſanegatōnis ẜm ſeip̄am. Ad remotionē enī cauſe ſequit̉ remotio effectus. ſic̄ obſcuritatis cauſa eſt abſentia ſolis. Alio mō cauſa affirmationis ad quā ſequit̉ negatio. ē ꝑ accidens cauſa negatōnis conſequētis. Sicut ignis cauſando calorē ex principali intentione. conſequēt̉cauſat priuationē frigiditatis. quoruꝫ primūpoteſt ſufficere ad ſimplicē negationē. Sed cūmordinatō pctī & quodlibet malū nō ſit ſimplex negatio. ſꝫ priuatio eius qd̓ quid natumeſt & debet habere. neceſſe eſt ꝙ talis in ordīatio habeat cauſā agenteꝫ ꝑ accidens. Qd̓ enīnatū eſt īeſſe & debet. niunqͣꝫ abeſſēt niſi ꝓpt̓aliquā cauſam impedientē. & ſꝫm hoc conſue.uit dici ꝙ malū qd̓ ī qͣdam priuatione cōſiſtithabet cauſā deficiente uel agenteꝫ ꝑ accidens.om̄is aūt cauſa ꝑ accidens. reducit̉ ad cauſamꝑ ſe. Cū igit̉ pctm̄ ex ꝑte inordinationis hēatcauſam agentē ꝑ accidens ex ꝑte aūt actus habeat cauſā agentem ꝑ ſe. ſequit̉ ꝙ inordinatōpctī conſeqͣtur ex ip̄a actus cauſa. Sic igit̉ uoluntas carens directione regule rōnis & legisdiuine intendens aliqd̓ bonuꝫ commutabile.cauſat actū qͥdem pctī ꝑ ſe. ſꝫ inordinatōnemactus ꝑ accidens & p̄ter intentionē. Droueītenī defectus ordinis in actu. ex defectu directionis in uoluntate.D ſcd̓m ſcꝫ utrū pctm̄ habeat cauſam interiorē. dicendū ꝙ ſicut iam dictū eſt ꝑ ſecauſaꝫ pctī oportet acciꝑe ex ꝑte ip̄ius actus.actus aūt hūani poteſt accipi cauſa interior. etmediata & immediata. Immediata qͥdem cauſa hūani actus eſt ratio & uoluntas. ẜm q̄ hōeſt liber arbitrio. Cauſa aūt remota eſt apprehenſio ſenſitiue ꝑtis. & etiaꝫ appetitus ſenſitiuus. Sic̄ enī ex iudicio rōnis uoluntas mouet̉in aliqͥd ẜm rationē. ita etiā ex apprehenſioneſenſus appetitus ſenſitiuus ī aliqͥd inclinaturq̄ qͥdem inclinatio interdū trahit uolūtateꝫ etrationeꝫ. Sicut infra patebit. Sic igit̉ duplexcauſa interior pctī poteſt aſſignari. Vna ꝓxima ex ꝑte rōnis & uolūtatis. Alia uero remota ex ꝑte ymaginationis uel appetitus ſenſitiui. Sed qꝛ ſupradictū ē ꝙ cauſa pctī eſt aliqd̓bonum apparens motiuuꝫ cum defectu debiti