Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

hars ſecūda. de pctīs in gne.Et de ſubiecto eorundē. Diſt. iiii.

lor eſt diſpoſitio ad formā ignis. Qn̄qꝫ ueroom. nec ī eodē. ſicut in hiis habent ordinēMinuicē ut ex uno ꝑueniat̉ in aliud. ſicut boias ymaginationis eſt diſpoſitio ad ſcientiāeſt in intellectu. Et hoc modo pctm̄ uenialead ē ī ſenſualitate poteſt eſſe diſpoſitio ad mortale quod eſt in ratione.E quintū ſcꝫ uttuꝫ ī rōne poſſit eſſe pctm̄dicendū pctm̄ cuiuſlibet potentie conocuit ī actu ip̄ius ſic̄ ex dictis patet. habet aūtrario duplicē actū. Vnū quidē ẜm ſe ī comꝑaone ad ꝓpriū obiectuꝫ quod ē cognoſcere aliad uerū. Alius aūt actus rōnis eſt inquancceſt directiua aliarū uiriū. Vtroqꝫ autē modo cōtingit pctm̄ eſſe ī rōne. Primo quidē innantū errat ī cognitione uera. qd̓ quidē tūcutatur ei ad pctm̄. qn̄ habet ignorantiamvel errorē circa id qd̓ poteſt et debet ſcire. Secūdo inordinatos actus inferiorū uiriū. uel īrar. uel etiā poſt deliberationē non coercet.hſextū ſcꝫ utrū pctm̄ moroſe delectatōisſit in rōne inferiori ſicut in ſubiecto. dicēdum ꝙͣ ſicut dictū eſt. pctm̄ contingit eſſe inquidē inquantū eſt directiua hūanorū actuū. Manifeſtū eſt aūt ratio ſolūeſt directiua exterioꝝ actuū. ſꝫ etiā interioruꝫpaſſionū. & ideo qn̄ ratio deficit indirectioneinteriorū paſſionū. dicit̉ eſſe pctm̄ in rationeſicut etiā qn̄ deficit ī directione exterioꝝ actuum. Deficit aūt indirectione paſſionū interio duplicit̓. Vno modo qn̄ imꝑat illicitas paſſiones. ſicut qn̄ homo ex deliberatiōe ꝓuocatſibi motū ire uel cōcupiſcentie. Alio modo qn̄non reprimit illicitū paſſionis motū. Sicutliquis poſtqͣꝫ deliberauit motus paſſionisinſurgens eſt inordinatus. nihilominus circain immorat̉. & ip̄m non expellit. & ẜm pctm̄ delectationis moroſe eſſe ī rōne.D ſeptimū ſcꝫ utrū pctm̄ cōſenſus ī actuꝫſit ī rōne ſuꝑiori. dicendū cōſenſus importat iudiciū qd̓daꝫ ex eo ī qd̓ conſentit̉. Sic̄enī ratio ſpeculatiua iudicat & ſentētiat de rebus intelligibilibus. ita ratio practica iudicat& ſententiat de agendis. Eſt aūt conſiderādū: ī om̄i iudicio ultima ſentētia ꝑtinet ad ſup̄ iudicatoriū. Sicut uidemus etiā ī ſpeculatiuis ultima ſentētia de aliqua ꝓpoſitionedatur reſolutionē ad prima principia. qͣꝫdiuenī remanet aliquod principiū alteriꝰ. adhucpoteſt ip̄m examinari id de quo querit̉. Vn̄adhuc ē ſuſpenſū iudiciū quaſi nūdū data finali ſentētia. Manifeſtū ē aūt actus hūanigulari poſſunt ex regula ratōnis humanelumit̉ ex rebus creatis quas naturalit̓ cognolcit. & ulteriꝰ ex regula legis diuine. ut ſupradictū eſt. Vnde regula legis diuine ſitſuꝑior. conſequēs eſt ut ultima ſentētia quāiudiciū finalit̓ terminat̉ ꝑtineat ad rōnem ſupiorem intēdit rationibus eternis. Cum autde pluribus occurrit iudicandū. finale iudicium eſt de eo qd̓ ultīo occurrit. In actibus aute humanis ultimo occurrit actus. p̄ambuluꝫ

aūt ē delectatio inducit ad actū. & ideo adrationē ſuꝑiorem ꝓprie ꝑtinet cōſenſus ī actūad rationē uero inferiorē habet inferius iudiciū ꝑtiuet iudiciū p̄ambulū qd̓ ē de delectatione. qͣꝫuis etiā & de delectatōe ratio ſuꝑior iudicare poſſit. qꝛ qͥcqͥd ſubdit̉ iudicio inferiorisſubdit̉. & iudicio ſuꝑioris. ſꝫ non conuertit̉.Doctauū ſcꝫ utrū conſenſus ī delectatioVnem moroſā ſit pctm̄ mortale. dicēduꝫcircā hoc aliqͥ diuerſimode opinati ſunt. Qui enī dixcerūt cōſenſus ī delectationē noneſt pctm̄ mortale. ſꝫ ueniale tm̄. Alii dixerunt ē pctm̄ mortale. & hec opinio commūior ē& ueriſimilior. Eſt enī cōſiderandū omnis delectatio cōſequat̉ aliqͣꝫ oꝑatione. ut dicitur. x. Eth̓. & iterū om̄is delectatio habeataliqd̓ obiectū. delectatio q̄libet poteſt comꝑari ad duo ſcꝫ ad oꝑationē quā cōſequit̉. & adobiectū ī quo qͥs delectat̉. Cōtingit aūt aliqua oꝑatio fit obiectū delectationis. ſic̄ & aliqua alia res. qꝛ ip̄a oꝑatio poteſt accipi ut bo. & finis in quo aliquis delectatus requieſcit. & qn̄qꝫ quidē ip̄amet oꝑatio quā conſeqͥtur delectatio eſt obiectū delectationis. inquā ſcꝫ uis appetitiua cuius ē delectari reflectit̉ī ip̄am oꝑationē ſic̄ in quoddā bonū. putaaliquis cogitat & delectat̉ de hocip̄o qd̓ cogitat in quantū ſua cogitatio placet. Qn̄qꝫ uerodelectatio conſequēs unam oꝑationē. puta cogitationē aliqͣꝫ. habet obiecto aliam oꝑatio quaſi rem cognitā uel cogitatā. & tūc talisdelectatio ꝓcedit ex inclinatione appetitus.quidē īcogitationē. ſꝫ in oꝑationē cogitatam.Sic igit̉ ſi aliquis de fornicatione cogitat. deduobus poteſt delectari. Vno modo de cogitatione ip̄a. Alio modo de fornicatōne cogitata. Delectatio aūt de cogitatione ip̄a ſequiturinclinationē. affectus cogitationē ip̄am. cogitatio aūt ip̄a ẜm ſe ē pctm̄ mortale. immoqn̄qꝫ eſt ueniale. tm̄ puta aliquis inutilitercogitat. qn̄qꝫ autē ſine pctō omnino. putaaliquis u̓tilit̓ de ea cogitat. ſicut uult de eap̄dicare uel diſputare. Et ideo cōſequens affectio uel delectatio ſic eſt de cogitatiōe fornicationis. non eſt de gn̓e pctī mortalis. qn̄qꝫ eſt pctm̄ ueniale. & qn̄qꝫ nullum. Vn̄ necconſenſus ī talem delectationē ē pctm̄ mortale. & ẜm pͥma opinio habet ueritatē. aūtaliqͥs cogitans de fornicatione delectet̉ de ipſo actu cogitato. cōtingit ex hoc affectioeius eſt inclinata ī hūc actū. Vn̄ aliqͥs conſentiat ī talē delectationē. nihil aliud eſt. qͣꝫ ip̄e conſentiat in hoc affectus ſuus ſit inclinatus in fornicationē. Nullus enī delectat̉niſi ī eo quod eſt conforme appetitui eius.auteꝫ aliqͥs ex deliberatione eligat affectusſuus conformet̉ hiis ẜm ſe ſunt pctā mortalia. eſt pctm̄ mortale. Vnde talis conſenſus īdelectationē pctī mortalis. eſt pctm̄ mortale.ut ſecunda opinio ponit. L ce nenaale. dicer dūt qr ſic. dugꝰ. cicici. xiiD nonū ſcꝫ utrū in rōne ſuꝑiori poſſit eſ