Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars ſecunda. de peccatis.in genere.

omiſſio habet rationem peccati. & tunc ſemꝑoportet iſta cauſa in quantū eſt uoluntariahabeat aliquē actū adminus interiorē uolūtatis. quidē actus qn̄qꝫ directe fertur ī ipſamomiſſionem. puta cum aliquis uult ire adeccleſiam uitans laborem. & tunc talis actus ſe pertinet ad omiſſionem. Volūtas enī cuiuſcunqꝫ peccati ſe pertinet ad peccatū illud.eo uoluntariū eſt de ratione peccati. Qn̄qꝫaūt actus uoluntatis directe fert̉ ī aliud perquod homo impedit̉ ab actu debito. ſiue illudī quo fertur uoluntas ſit coniunctū omiſſioni. puta cum uult ludere qn̄ debet ad ecclēſiaꝫire. ſiue etiam ſit precedens. puta cum aliquisuult diu uigilare de ſero. ex quo ſequit̉uadat hora matutīali ad eccleſiaꝫ. & tūc actusiſte interior uel exterior accidens ſe habꝫ adomiſſionē. qꝛ omiſſio ſequit̉ pret̓ intentionē.hoc aūt dicimus accidens. quod eſt pret̓ intētionem. ut patet ī. ii. phiſi. Vnde manifeſtū ē tunc peccatū omiſſionis habet quidē aliquēactū coniunctum uel precedentem. tn̄ ſe habet per accidens ad peccatū omiſſionis. Iudicum aūt de rebus dandū eſt ẜm id qd̓ eſt ſe.et non ẜm id quod eſt accidens. Vnde uerius dici poteſt aliqd̓ peccatū poteſt eſſe abſqꝫomni actu. Alioquin aūt ad eſſentiam aliquo peccatoꝝ actualiū pertinerent actus & occaſiones circumſtantes.D ſextū .ſ. de diffinitione peccati quā ponit augͥ. xxii. contra fauſtū. Peccatū ē dictum. uel factū. uel concupitū contͣ legem diuiam. dicendū ſicut ex dictis patet. pct̄mnihil aliud eſt qͣm actus humanus malus.autē aliqͥs actus ſit humanus. habet ex hocē uoluntarius. ſiue ſit uolūtarius quaſi a uoluntate elicitus. ut ip̄m uelle & eligere. ſiueſi a uolūtate imꝑatus. ut exteriores actus. ueloꝑationis uel locutionis. Habet aūt humanꝰactus ſit malus ex eo caret debita cōmēſuratione. om̄is aūt commenſuratio cuiuſcunqꝫ rei attendit̉ comꝑationem ad aliquam regulam. a ſi diuertat. incōmenſurata erit. Regula aūt humane uoluntatis eſt duplex. Vnapropinqua & homogenea ſcꝫ ip̄a humana ratio. Alia uero eſt prima regula ſcꝫ lex eterna. eſt ratio dei. Et ideo in diffinitione peccatiaug̓. poſuit duo. Vnum qd̓ pertinet ad ſubſtātiam actus humani. quod eſt qͣſi materiale inpeccato. cum dixit. dictū uel factū uel cōcupitum Aliud qd̓ pertinet ad rationē mali. quodeſt quaſi formale in peccato. cum dixit. contralegem eternam.Enide conſiderandū eſt de diſtinctionepeccatoꝝ adinuicem. Et circa hoc querūtur. ix. Primo utrū peccata diſtinguantur ẜm obiecta. Secūdo de diſtinctione peccatoꝝ ſpūalium a carnalibus. Tertio utrū diſtiguant̉ ẜm cauſas. Quarto utrum ẜm eos inquos peccatur. Quinto utrum ẜm diuerſitatēreatus. Sexto utrū ẜm omiſſionē & commiſſionem. Septimo utrū ſecundū diuerſum ꝓceſ

ſum peccati. Octauo utrū ẜm abundantiā &defectū. Nono utrū ẜm diuerſas circūſtātiasD primū ſcꝫ utrū peccata differant ſpecieẜm obiecta. dicendū ſic̄ dictū eſt. ad rationē peccati duo concurrunt ſcꝫ actus uoluntarius. & inordinatio eius. eſt receſſum alege dei. hoꝝ aūt duoꝝ unum ſe comꝑaturad peccante qui intendit talem actum uoluntariū exercere in tali materia. Aliud aūt ſcꝫ inordinatio actus accidens ſe habet ad intentionem peccantis. nullus enī intendens ad ma oꝑatur. ut dicit dionyſius. iiii. ca. de di. no.Manifeſtū eſt aūt unūqd̓qꝫ conſequit̉ ſpeciem ẜm id qd̓ eſt ſe. non aūt ſecundū id qd̓eſt accidens. qꝛ ea ſunt accidens. ſunt extra rationem ſpeciei. & ideo peccata ſpecie diſtinguntur. ex parre actuuꝫ uoluntarioꝝ magis qm̄ ex parte inordinationis in peccato exiſtentis. Actus aūt uoluntarii diſtinguūt̉ ſpecie ẜm obiecta. Vn̄ ſequitur peccata propriediſtinguunt̉ ſpecie ſecundum obiecta.D ſecundū .ſ. utrū cōuenient̓ diſtinguantur peccata ſpūalia a carnalibus. dicenduꝫ ſic̄ dictum ē peccata recipiūt ſpeciem ex obiectis. omne aūt peccatū conſiſtit ī appetitu alicuius commutabilis boni qd̓ inordinate appetitur. & per conſequēs ī eo iam habito inordinate aliquis delectat̉. Eſt autē duplex delectatio. Vna quidē aīalis cōſummat̉ ī ſola app̄henſione alicuius rei ad uotum habite. & hecetiā poteſt dici delectatio ſpūalis. Sic̄ cum aliquis delectatur ī laude humana. uel ī aliqͥbushuiuſmodi. Alia uero delectatō eſt corꝑalis ſiue naturalis. in ipſo tactu corporali ꝑficitur. poteſt etiam dici delectatio carnalis. Sic igitur illa peccata ꝑficiunt̉ ī delectatione ſpirituali. uocantur peccata ſpiritualia. Illa ueroꝑficiunt̉ in delectatione carnali. uocantur peccata corporalia ſeu carnalia. Sicut gula perficitur ī delectatione ciboꝝ. & luxuria perficitur ī delectatione uenereoꝝ. Vnde et apoſt.dicit. ii. coꝝ. vii. Mundemus nos ab omni inquinamento carnis & ſpūs. Sed nota cumom̄ia genera peccatoꝝ dicant̉ oꝑa carnis. etcͣ.caro ſūmit̉ ibi pro homine. dum ẜm ſe uiuitẜm carnē uiuere dicit̉. Vt etiā augͥ. dicit. xiiii.de ci. dei. & huius ratio eſt ex hoc omnis rationis humane defectus ex ſenſu carnali aliquo modo initium habet.D tertiū ſcꝫ utrū peccata diſtinguant̉ ſecundum cauſas. dicendū ſint qͣtuorcauſaruꝫ genera. diuerſimode a diuerſis attribuunt̉. cauſa formalis & materialis reſpiciūtproprie ſubſtantiam rei. & ideo ſubſtātie ẜmformā & materiaꝫ ſpecie & genere diſtinguūtur. agens aūt & finis reſpiciūt directe motū& oꝑationem. & ideo motus & oꝑationes ſecundū huiuſmodi cauſas diſtinguunt̉. diuerſimode tn̄. nam principia actiua naturalia ſūtdeterminata ſemꝑ ad eoſdem actus. et ideo diuerſe ſpecies in actibus naturalibꝰ attendūt̉.non ſolum ſecunduꝫ obiecta ſunt fines uel