PARS .III. De ObiectoFidei.DIS. .XIIII.
n̄ eſſe credendū de cetero proditoribus latiniſ.¶ Item quidam fuit ꝑmagnus princeps in aluernia dictus marchiſius de monte ferrandoacutiſſimi ingenii naturalis. & antiquiſſimeetatis. qui cum crederetur bene ſex viginti annorum. & multa feciſſet dictamina de regibꝰ& principibus & ſtatibus diuerſorū hoīm ſuitemporis. bene per quinquaginta annos poſuerat curā & diligentiā cōgregare libros omnium ſectarū. quaſcūqꝫ audiebat eſſe ꝑ uniu̓ſuꝫ orbem cum multo ſumptū. quos diligēterlegebat et legi ſibi faciebat. cum aūt eſſet infirmus īfirmitate quā mortuus ē. fratres quidāuiſitauerunt eū qui hoc dixerūt. cum aūt īteralia que dixerūt ei hoc auribuſ eius īgeſſiſſentꝙ timor habitus eſt de eo ne eſſet hereticus ꝓpter libros eoꝝ quos audiuerāt eum & audiſſe & legiſſe. & affinitatem quā habebat terraſua cum terra albigenſiū. Reſpondit. verū eſtcurioſus fui ꝑ quadraginta annos cum inſ̓tisſumptibus libros ſectarū oīm colligere. & legere. & ſtudere in eis. quia videbam ꝙ cū plꝰibi aſpicerem. plus ī fide catholica roborabar.& plus hereſes abhominabar. uidens fallaciātraditōis eoꝝ. & in ſignū huius uilipenſioniſquā habebā ad alias ſectas a fide feci fieri ſcrinium lineū. quod feci poni ſub pedibus meisqn̄ ſedebam in ſede camere mee priuate. quaſinon poſſem ipſas ſectas magis vilipēdere niſipedibꝰ meis ſubeſſent qn̄ ſedeo uile nature officium expleturus. euāgelia aūt dn̄i mei ml̓tohonore ſeruaui. Ideo aūt legi libros diuerſarūſectarum quia terre mee affines ſunt hereticialbigenſes. ut mihi ab eoꝝ uerſutiis ſcirem cauere. & eos ſi mecum de ſuis loquerent̉ erroribus ſectam de ſuis luculis reꝑcuterē. & eos cōfutarem ꝑ ſuas poſitōes et aſſertōes. Fecit aūtdictos hereticorū libros extra hi de loco dicto.& in oculis ſuis cōburi. qui multis annis antemortem ſuā ī memoriā paſſionis eius & fideiſtigmata dn̄i iheſu in corpore ſuo portaueratcum alijſ penitētiis qͣs faciebat ī memoriā paſſionis domini cū quibuſdā clauis carnem ſuāſingulis ſextis feriis uſqꝫ ad ſanguinis effuſione cōfigebat. ¶ Item ī eccleſiaſtica hyſtorialibro. vii. capl̓o ſeptīo legit̉. ꝙ cū dyoniſiuſ alexandrinus patriarcha ſuos legeret diligenterlibros hereticoꝝ arguebat̉ a quibuſdam cōſacerdotibus ſuis de hoc. licet dicerꝫ ſe ꝓ hoc facere ut fallatias eorū ꝑ hoc deprehenderet &hereticoꝝ falſitatem. & ut per ſcripta ſua eosconfutare & ꝯuincere poſſet. eos aūt ꝓpter aliorum reprehenſiones legere timente & deſiſtēte. facta uox ad eū eſt dicēs. lege quecūqꝫ manus tua inuenire poteſt. quia ꝓbare & diſcernere omīa potes. Per hoc em̄ fideles poſſuntin fide roborari & heretici cōfutari. Item ratōꝓbat & approbat fidei articl̓os ꝑ uirtutis ſenſum. ſicut in euāgeliis legit̉ īfirmi qui ſentiebant in ſe uirtute fidei credebāt. Item uerba fidei & meditatio credendoꝝ efficiūt in homīealiquādo quandā nouā īmutatōem ſenſibilē.
per quā clamat ratio ſentiēs uirtutis efficaciā.iſta eſt uera fides & acquieſcit ei. ecc̄i. xxv. Fidei initiū ad glutinādū eſt ei qn̄ dat deus uoci ſue uocē uirtutis ſpiritualiter uel corꝑaliterſenſibilem ¶ Sicut legit̉ in primo libro hyſtorie tripartite. cum cōſtantinus magnus cōuocaſſet nicenum cōſiliū cōtra hereſes erat ibi qͥdam ph̓s qui om̄s uerbis dyalecticis cōfundahat fidem īprobando ratōibus. tūc ſurrexit cōtra eum quidā epiſcopus ſimplex & ſanctuspetens audientiā. qua obtenta ait. audi philoſophe. chriſtuſ & ſancti apl̓i non. artē dyalecticam aūt ſophiſticā. ſed fideꝫ purā & doctrināeuangelicā tradiderūt bonis operibꝰ cōprobādam & cōſeruandā. Audi ergo dogmota ueritatis. & enumerauit fidei articulos prout inſymbolo continent̉. & queſiuit ſi ita crederettunc ſentiēs in uerbis fidei uirtutē & cordis īmutatōm. Reſpondit. credo firmiter ita eſſe.Cui ſanctuſ. Si ita credis ꝓſequere quod fateris fidem oꝑibus cōplendo. & ſacramentū fidei ſuſcipiēdo. tūc ꝯuerſus ad diſcipulos ſuosph̓s & ad alios ait. qͣꝫdiu fuerunt uerba reddidi uerba ꝓ uerbis in quibus abundabā. ſed qͣꝫcito uenit uirtus dei iſto loquēte cui nō poſſūreſiſtere me uictum gaudeo. et qui mecū uultgaudere me ſequat̉. quo cōuerſo multi ſunt eūſequuti & baptizati cum eo. Per hunc moduꝫſunt cōuerſi quinqͣgīta rethores ad uerba bt̄ekaterine uirtute dei operante. ¶ In eodē libro& loco legit̉ ꝙ cum cōſtantiuus ueniſſet conſtantm opolim cōuenerūt ph̓i greci ꝯquerētesde hoc ꝙ ꝓpter irrationabiles aſſertōes xp̄ianoꝝ. quod parati erāt ꝓbare omnibus. deſtrueret ip̄e antiquoꝝ traditōeſ. Qui cū cōuocaſſꝫalexandrū dicte urbis epiſcopū ſimplicē. ait dictus epiſcopꝰ ꝙ elegerēt quecūqꝫ uellent ꝑitiorem & ille diſputaret cōtra eum. Qd̓ cū feciſſent ait cum retuliſſet articulos fidei. in noīedn̄i noſtri iheſu xp̄i p̄cipio tibi o philoſophe.ut cōtra hoc omīo aūt loqui non audeas. aulobmuteſcas. qd̓ ita factū ē. & ad hoc ml̓ti ſūtcōuerſi. Cum autē ibidē quidam pater de fideloqueret̉. uis uerbi lapides diuiſit ¶ Iteꝫ cumquidam ph̓i ueniſſent ad beatū antoniū ut tēptarent eum & de fide ratōem poſcerent ait.qūo hūc ad hoīem fatuū ueniſtiſ. Cum aūt ip̄ireſponderēt. ꝙ nō venerāt ad fatuū ſed ad ſapientē. intulit dicens. Si ad fatuū ueniſtis fatuos uos demonſtratis. ſi aūt ad ſapientē iudicio ur̄o aut uos fatuos demōſtratis. aut mutari debetis quē chriſtianū ſapienteꝫ iudicatis.Cum aūt mirarent̉ qūo illitteratus hō ſic rationabiliter loqueret̉ queſiuit ab eis quis horūprius fuiſſet. ſenſus aūt littera. & cum reſponderent ꝙ ſenſus qui litteras adinuenit. Cōcluſit. ſi ex ſenſu littere ꝓcedunt cui ſenſus incolumis litteras nō requirit. ¶ Item cū quidemalij gentiles obiicerent cōtra fidem de paſſiōechriſti & cruce quā chriſtiani colebant intulit.Nunquid magis credi debet ei qui ex ſummabenignitate ꝓpria uolūtate ꝓ amicis ſuis deꝰ