PARS .III.De CauſaVirtutum.DIS. .IX.

bonum ſuum. per hoc aūt ꝙ homo ab aliquoſperat ſe bonū conſequi poſſe reputat ipſum īquo ſpem habet quoddā bonum ſuū. vnde exhocipſo ꝙ hō ſperat de aliquo. ꝓcedit ad amādum ip̄m. & ſic onere generationis ẜm actusſpes p̄cedit caritatē. ordine uero ꝑfectōis caritas p̄cedit & ſpem & fidē. eo ꝙ tam ſpes qͣꝫ fides per caritatē format̉. & ꝑfectionē uirtutisacquirit. Sic em̄ caritas ē mater omniū uirtutum & radix inquātum eſt omnium uirtutūforma ut infra dicetur.DE CAVSA VIRTVTVM.DISTINCTIO. NONA.Irca nōnum ſcꝫ de cauſa uirtutū q̄runtur quattuor. Primo utꝝ uirtutes ſint in nobis a natura. Secūdoutrū aliqua uirtuſ cauſet̉ ī nobis exaſſuetudīe opērū. Tertio utrū alique uirtutesmorales ſint in nobis ꝑ infuſionem. Quartoutrū uirtus quā acquirimus aſſuetudine operum ſit eiuſdem ſpeciei cum uirtute infuſa.¶ Ad primū ſcꝫ utrū uirtutes inſint nobis anatura. dicendū ꝙ circa formas corporales dixerūt aliqui ꝙ totaliter ſunt ab ītrinſeco. ſic̄ponentes latitatōꝫ formarū. Aliqui uero ꝙ totaliter ſint ab extrīſeco. ſicut ponētes formascorporales eſſe ab aliqua cauſa ſeꝑata. Aliquiuero ꝙ ꝑtim ſunt ab intrinſeco. & quantū ſcꝫp̄exiſtunt ī potētia in materia. & partim ab extrinſeco īquantū reducunt̉ ad actum ꝑ agēs.Ita etiā circa ſcientias & uirtutes aliqui quidēpoſuerūt eas totaliter eſſe ab intrinſeco. ita ſcꝫꝙ om̄s uirtutes & ſciētie naturaliter p̄exiſtūtin aīa. ſed ꝑ diſciplinā & exercitiū impedimēta ſcīe & uirtutis tollunt̉. que adueniūt aīe excorporis grauitate. ſicut cū ferrū clarificat̉ perlimatōem. & hec fuit opinio platonicoꝝ. Aliiuero dixerūt ꝙ ſunt totaliter ab extrinſecō idē ex influētia ītelligētie agentis. ut poīt auic̄.Alii uero dixerūt ꝙ ſecūdū aptitudinē ſciētieet uirtutes ſunt in nobis a natura. nō aūt ẜmꝑfectionē. ut ph̓s dicit in. ii. ethi. & hoc ueriuſeſt. Ad cuius manifeſtatōem oportet cōſiderare ꝙ aliquid dicit̉ alicui hoī naturale duplicit̓vno modo ex natura ſpeciei. alio modo ex natura indiuidui. & quia unūquodqꝫ habet ſpeciem ſecundū ſuā formaꝫ. indiuiduat̉ uero ſecundū materiam. forma uero hoīs eſt aīa rationalis. materia uero corpus. Ideo qd̓ ꝯuenithomī ẜm aīam rationalem eſt ei naturale ẜmrōem ſpeciei. id uero qd̓ eſt ei naturale ſecūdūdeterminatā corꝑis cōplexionē. eſt ei naturaleſecundū naturam indiuidui. qd̓ em̄ eſt naturale homī ex ꝑte corporis ẜm ſpeciem quodāmodo refert̉ ad aīam inquantū ſcꝫ tale corpuſeſt tali aīe ꝓportionatū. utroqꝫ aūt modo uirtus eſt homī naturalis ſecundū quādam īchoationē. Secundū quidē naturam ſpeciei. īquātum ſcꝫ ī ratione hoīs naturaliter inſunt quedam prīcipia naturaliter cognita tam ſcibiliūqͣꝫ agendoꝝ. que ſunt quedā ſemīalia intellectualiū uirtutuꝫ & moralium & inquantū in

uoluntate ineſt quidā naturalis appetitus boni quod ē ſecundū rationē. Secūdū uero naturam indiuidui inquantū ex corporis diſpoſitione aliqui ſunt diſpoſiti uel melius uel peiusad quaſdā uirtutes. ꝓut ſcꝫ uires quedā ſenſitiue actus ſunt quarūdam ꝑtium corporis. exquarū diſpoſitōe adiuuant̉. uel impediunturhuiuſmodi uires ī ſuis actibus. & ꝑ cōſequēsuires rationales quibus hmōi ſenſitiue uiresdeſeruiūt. & ẜm hoc unus homo habet naturalem aptitudinē ad ſciētiam. alius ad fortitudinem. alius ad tēperantiā & hiis modis tamuirtutes intellectuales qͣꝫ morales ſecūdū quādam aptitudinis inchoatōem ſunt in nobis anatura. non aūt cōſummatio earum. quia natura determinat̉ ad unū. cōſummatio autemhmōi uirtutū nō eſt ſecūdum nnū modū actionis. ſed diuerſimode ẜm diuerſas materias īquibus uirtutes operant̉. & ſecundū diuerſaſcircūſtantias. Sic igit̉ patet ꝙ uirtutes in nobis ſunt a natura ſecundū aptitudinē & īchoationē. nō aūt ẜm ꝑfectōeꝫ preter uirtutes theologicas q̄ ſunt totaliter ab extrinſeco. ¶ Adſecundū ſcꝫ utrū om̄s uirtutes poſſint in nob̓cauſari ex aſſuetudīe operū. dicendū ꝙ ſicutſupra dictū eſt uirtus ꝑficit hoīem ad bonuꝫ.cum aūt ratō boni conſiſtat in modo ſpecie etordine. ut Augꝰ. dicit ī libro de natura boni.ſiue in numero. pondere. & menſura. ut dicit̉ſap̄. xi. oportet ꝙ bonū hoīs ſecundū aliqͣꝫ regulam cōſideret̉. Que quidē eſt duplex ut ſupra dictū eſt ſcꝫ ratio humana. & lex diuina.& quia lex diuina ſuperior eſt regula. ideo adplura ſe extendit. ita ꝙ quidqͥd regulat̉ ratōehumana. regulatur etiā lege diuina. quia nōconuertit̉. Virtus ergo hoīs ordinata ad bon̄quod modificat̉ ſecūdū regulam ratōis humane poteſt ex actibus humanis cauſari inquantum hmōi actus ꝓcedunt a ratione. ſub cuiuſpoteſtate & regula tale bonū conſiſtit. virtusuero ordinās hoīem ad bonū ſecundū ꝙ mōdificat̉ per legem diuinā & non ꝑ ratōem humanam non poteſt cauſari per actus hūanoſquoꝝ principiū eſt ratō. ſed cauſat̉ ſolū in nobis per operatōem diuinā. & ideo hmōi uirtutē diffiniens Augꝰ. poſuit in diffinitione uirtutis. quā deus in nobis ſine nobis operat̉.Ad tertiū ſcꝫ utrū uirtutes morales ſint īnobis ꝑ infuſionē. dicendū ꝙ effectus oportꝫeſſe ꝓportionatos ſuis cauſis et prīcipiis. Omnes aūt uirtutes tam ītellectuales qͣꝫ moralesque ex noſtris actibuſ acquirunt̉. procedūt exquibuſdā naturalibus principiis in nobis p̄exiſtentibus. ut ſupra dictū eſt. loco quoꝝ naturalium principioꝝ conferunt̉ nobis a deo uirtutes theologice. quibꝰ ordinamur ad finemſuꝑnaturalem. ut ſupra dictū eſt. vnde oportꝫꝙ hiis virtutibꝰ theologicis ꝓportionaliter reſpondeāt alij habitus diuinitꝰ cauſati in nob̓qui ſic ſe habeant ad uirtutes theologicas ſic̄ſe habent uirtutes ītellectuales & morales adprincipia naturalia virtutū. ¶ Ad quartū ſcꝫ