PARS .III. De DiſtinctioneVirtutū Cardinaliū. DIS. .VII.

vno modo ſecundū ꝙ in ipſa ratione conſideratio conſiſtit. & ſic erit una uirtus principaſque dicit̉ prudentia. Alio modo ſecundū ꝙ circa aliquid ponit̉ rationis ordo & hoc uel circaoperatōes. & ſic eſt iuſtitia uel circa paſſiones& ſic neceſſe ē eſſe duas uirtutes. Ordineꝫ em̄ratōis neceſſe eſt ponere circa paſſiones conſiderata repugnantia ipſarū ad ratōi. q̄ quidēpoteſt eſſe duplex. Vno modo ſecundum ꝙpaſſio impellit ad aliquid cōtrariū ratōi. & ſicneceſſe eſt ꝙ paſſio reprimat̉. & ab hoc denominat̉ tēperantia. Alio modo ſecundū ꝙ paſſio retrahit ab eo qd̓ ratio dictat. ſicuti timorpericuloꝝ uel laboꝝ. & ſic neceſſe eſt ꝙ firmetur hō ī eo qd̓ eſt ratōis ne recedat. & ab hocdenominat̉ fortitudo. Similiter ſecundū ſubiecta idē numerus inuenit̉. Quadruplicit̓ em̄inuenitur ſubiectū huius uirtutis de quā loqͥmur .ſ. rationale ꝑ eſſentiā quod prudētia ꝑficit. & rationale ꝑ participationē quod diuiditur in tria ſcꝫ īuolūtatē q̄ eſt ſubiectū iuſtitie& in concupiſcibilē q̄ eſt ſubiectū tēꝑantie. &in iraſcibilē q̄ eſt ſubiectū fortitudinis. ¶ Adtertiū ſcꝫ q̄ ſint q̄ dici debent cardinales. dicēdum ꝙ ſicut ſupra dictū eſt. huiuſmodi quattuor uirtutes cardinales accipiūtur ſcdm̄ quatuor formales rationes uirtutis de qua loquimur. q̄ qͥdem in aliquibꝰ actibus uel paſſioībus prīcipaliter inueniūt̉. ſicut bonū cōſiſtēsin cōſideratione rationis prīcipaliter īueniturin ipſo īperio rationis. nō aūt in cōſilio. neqꝫin iudicio ut dictū eſt. Similiter etiā bonū ratioīs ꝓ ut ponitur in oꝑatioībus ſcdm̄ rationērecti & debiti prīcipaliter īuenitur in cōmutationibus uel diſtributioībus q̄ ſunt ad alterūcum equalitate. bonū aūt refrenādi paſſi oēsprīcipaliter īuenitur in paſſionibus. qͣs maxime difficile eſt reprimere .ſ. in delectatioībustactus. bonū aūt firmitatis ad ſtandū ī bonorationis cōtra īpetū paſſionū. p̄cipue inuenit̉In ꝑiculis mortis. contra quod difficillimū eſtſtare. Sic igit̉ p̄dictas quattuor uirtuteſ dupliciter cōſiderare poſſumus. Vno mō ſdm̄ conmunes rationes formales. & ſcdm̄ hoc dicūt̉principales. q. generales ad omēs uirtutes. vtputa ꝙ omīs uirtus q̄ facit bonū in cōſideratione rationis dicat̉ prudētia. & ꝙ omīs uirtus q̄ fac̄ bonū debiti & recti ī oꝑatōibꝰ dicat̉iuſtitia. & omīs uirtus q̄ cohibet paſſiones &deprimit. dicat̉ tēpantia. & omīs uirtus q̄ facit firmitatē animi cōtra quaſcūqꝫ paſſiōēs aīdicat̉ fortitudo. & ſic multi loquūtur de iſtisuirtutibꝰ tam ſacri doctores qͣꝫ etiā ph̓i. & ſicalie uirtutes ſub ipſis continent̉. vnde ceſſantom̄s obiectiones. Alio uero modo poſſunt accipi ẜm ꝙ ipſe uirtutes denominant̉ ab eo qd̓eſt principiū in unaquaqꝫ materia. & ſic ſuntſpeciales uirtutes cōtra alias diuiſe. dicunt̉ tn̄principales reſpectu aliarū ꝓpter principalitatem materie. puta ꝙ prudētia dicat̉ que eſt p̄ceptiua. iuſtitia que ē circa actiones debitas īter equales. tēperantia que reprimit cōcupiſcē-

tias delectationū tactuſ. fortitudo que firmatcontra pericula mortis. & ſic etiaꝫ ceſſant alieobiectōnes. quia alie uirtutes poſſunt haberealiquas alias prīcipalitates. ſed iſte dicunt̉ pͥncipales ratione materie. ut dictum eſt. ¶ Adquartum ſcꝫ utrū uirtutes p̄dicte differant abinuicem. dicēduꝫ ꝙ ſicut ſupra dictū eſt predicte quattuor uirtutes dupliciter a dinerſis accipiunt̉. quidā em̄ accipiūt eas ꝓut ſignant qͣſdam generales conditōes humani animi queinueniunt̉ in oībus uirtutibus. ita ſcꝫ ꝙ prudētia nihil aliud ſit qͣꝫ quedā rectitudo diſcretionis in quibuſcūqꝫ actibus uel materiis. Iuſtitia uero ſit quedā rectitudo anī ꝑ quā hō operatur quod debet in unaquaqꝫ materia. tēperātia uero ſit quedā diſpoſitio animi que mōdum quibuſcūqꝫ paſſionibus uel operatōibusimprimit uel īponit ne ultra debitū efferātur.fortitudo uero ſit quedā diſpoſitio animi perquā firmet̉ in eo quod eſt ſecundū ratōem cōtra quoſcūqꝫ impetꝰ paſſionū uel operū labores. Hec aūt quattuor ſic diſtīcta n̄ importātdiuerſitatē habituū uirtuoſoꝝ quantū ad iuſtitiā temperantiā & fortitudinē. cuilibet em̄uirtuti morali ex hoc ꝙ ē habitus conuenit q̄dam firmitas. ut a contrario nō moueat̉. qd̓dictū eſt ad fortitudineꝫ ꝑtinere. ex hoc ueroqd̓ eſt uirtus habet ꝙ ordinet̉ ad bonū. in quoimportat̉ ratio recti ul̓ debiti. quod dicebaturad iuſtitiaꝫ ꝑtinere. In hoc uero ꝙ eſt uirtusmoralis ratōi participās habet ꝙ modū rationis in omnibus ſeruet. & ultra nō ſe extēdatquod dicebat̉ ꝑtinere ad tēperantiā. ſolū autēhoc ꝙ eſt diſcrectionem habere quod attribuebatur prudentie. videt̉ diſtingui ab alijs tribꝰinquantū hoc ē ipſius ratōnis ꝑ eſſentiā. Aliauero tria importāt quandā ratōis ꝑticipatōinper modū applicatōis cuiuſdā ad paſſiones ul̓operatōes. Sic igit̉ ẜm predicta. prudētia quidem eſt uirtꝰ diſtincta ab alijs tribus. ſed alietres non eſſent uirtutes diſtincte ab inuicemManifeſtū eſt aūt ꝙ una & eadem uirtus et ēhabitus. & eſt uirtus. & eſt moralis. Alii uero& melius accipiūt has quattuor uirtutes ſecūdū ꝙ determinant̉ ad materias ſpecialeſ. unaqueqꝫ quidē illarum ad unaꝫ materiā in quaprincipaliter laudat̉ illa generalis cōditio aqͣnomē uirtutis accipit̉ ut ſupra dictū eſt. ſed ſecundū hoc manifeſtū eſt ꝙ dicte uirtutes ſūtdiuerſi habitus. ẜm diuerſitatem obiectoꝝ diſtincti. ¶ Ad quintū ſcꝫ utrū conueniēter diuidant̉ ī politicas. purgatorias &cͣ. dicēdū ꝙſicut Augꝰ. dicit in libro de moribus eccleſie.Oportꝫ ꝙ aīa aliquid ſequat̉ ad hoc ꝙ eis virtus poſſit īnaſci. & hoc ē deꝰ quē ſi ſequimurbene uiuimꝰ. Oportet igit̉ ꝙ exemplar humane uirtutis in deo p̄exiſtat ſicut & in eo p̄exiſtunt oīm rerum ratōes. ſic igit̉ uirtus poteſtcōſiderari ul̓ ꝓut eſt exēplariter ī deo. & ſic dicuntur uirtutes exēplares. ita ſcꝫ ꝙ ip̄a diuinamens ī deo dicat̉ prudentia. Temperantia uero cōuerſio intentōis diuine ad ſeipſum. ſicut