Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars prima.De gaudio.De paſſioībus iraſcibilis. Di. xxv.

gaudium & pax in ſpirituſancto. quantū adſecundū poteſt intelligi illud. ecc̄i. i. Religioſitas cuſtodiet & iuſtificabit cor. iocuūditatē &gaudiū dabit. Item eſt gaudium ꝓueniēsex amore iuſtitie & punitōe maloꝝ. de hac aitſap̄. ꝓuer. xxi. Gaudiū eſt iuſto facere iudiciūqn̄ ſcꝫ exercet̉ iuſtitia. ex libidine uindicteſed ex amore iuſtitie. ſine qua reſpublica nonpoſſet ſtare. & pauor oꝑantibus iniquitatem.De iuſtitia em̄ gaudent iuſti ꝓpter utilitae reipublice. ſic̄ ait. pſal̓. lvii. Letabit̉ iuſtus cum viderit vindictam. Mali aūt uidentes uel audiētes iuſtitiā exerceri terrent̉. ut ex cerrore pene& ſi non ex amore dei. uel iuſtitie deſiſtant amalis. & a ſuis prauis uolūtatibus cōpeſcant̉. Item eſt gaudiū proueniens ex tolerantiayaſſionū. Ioc̄. i. Omne gaudiū exiſtimate.intēptatōes uarias incideritis. ſcientes ꝓbatio fidei nr̄e patientiā oꝑat̉. patiētia aūt opusꝑfectum habet. Item ro. xii. ſpe gaudētes ī tribulatione patiētes. Item Marci. v. Beati eſtiscum maledixerīt uobis hoīes. & ꝑſequuti uoſfuerīt. & dixerint omne malū aduerſum uosmentiētes ꝓpter me gaudete & exultate. qm̄merces ueſtra copioſa eſt in celis. Ideo dicebatapl̓s colo. ii. Gaudeo in paſſionibus Exemplochriſti qui ꝓpoſito ſibi gaudio ſuſtinuit crucem. heb̓. xii. Cōmunicātes igitur xp̄i paſſionibus gaudete. ut in reuelatōne glorie eius gaudeatis exultātes. SE GAVDIO BEATORVM.Dicto de gaudio mūdiali & ſpirituali. dicendū ē aliquid breuiter de gaudio celeſti. Eſtautem illud puriſſimū ſine cōtrarii ꝑmixtiōepleniſſimū omnimoda ꝑfectōe. perfectiſſimūeterna duratōe. Eſt igit̉ gaudium celeſte puriſſimū ſine contrarii ꝑmixtione. yſa. li. Gaudium & letitiā obtīebūt. & fugiet dolor & gemitus. Item. apoc̄. xxi. Abſterget deus omnēlachrymā ab oculis eoꝝ. & mors ultra eritneqꝫ clamor neqꝫ dolor erit ultͣ que prima abierunt. Item eſt pleniſſimū omnimoda ꝑfectōne Ioh̓. xvi. Petite & accipietis. ut gaudiūur̄m ſit plenū. Item yſa. lxv. Ecce ego creo hieruſalem exultatōem. & populū eius gaudiū.Notate uerba. Non dicit dn̄s creo in hieruſalem exultatōem. uel hieruſalē plena erit exultatiōe. ul̓ aliqͥd tale. ſed ipſa ciuitas erit exultatio. Nec dicit dabo ppl̓o eius gaudiū. ul̓ pōpulus eius erit gaudioſus. ſed ipſum gadiū. Sicaūt loquit̉ ad īmenſitatē gaudii pleniꝰ exprimendā. & exp̄ſſius deſignadā. Exemplū. ſic̄lamina ferri in medio fornacis ardētiſſime tota & totaliter penetrat̉ ab igne. ita de lamina & de qualibet eius parte poteſt dici nontm̄ eſt ignita. ſed ignis. nec tn̄ lanma cōtinetin ſe nec cōprehendit totum ardorem fornaciſſic quelibet aīa beata ſic undiqꝫ tota & totalitpenetrat̉ a gloria uel gaudio. ꝙͣ uere poteſt dici quelibet aīa non tm̄ glorioſa. ſed ip̄a glorianon tm̄ gaudioſa. ſed ipſum gaudiū. Nec tn̄eſt aliqua adeo glorioſa quetotā gloriā cōprehendat. Sicut ſignāter deſignat dn̄s Math̓.

.xxv. intra in gaudiū dn̄i tui. quaſi dicat nonin te intrabit gaudiū. quia tu poſſes illudcomprehendere. ſed tu intrabis ī illud. ſicut inabiſſum impenetrabilē & īmenſam. Item ēꝑfectiſſimū duratōe. quia eternū. vn̄de Ioh̓..xvi. ait ſaluator diſcipulis ſuis. Videbo uos& gaudebit cor ueſtrum. & gaudium ueſtrūnemo tollet a uobis.DE DAS8IO DI. xxv.IIIBVS IRASCIBILIS.Oſt conſideratōem de paſſionibuscōcupiſcibilis. Conſequēter dicēdūeſt de paſſionibus iraſcibilis. Et primo de ſpe & deſperatōe. Secūdo detimore & audacia. Tertio de ira. Circa primum querunt̉ octo. Primo utrū ſpes ſit ideꝫqd̓ deſideriū uel qd̓ cupiditas. Scd̓o utrū ſpesſit in vi apprehenſiua uel ī vi appetitiua. Tertio utrū ſpes ſit ī brutis aīalibus. Quarto utꝝſpei coutrariet̉ deſperatio. Quinto utrū cauſaſpei ſit exꝑientia. Sexto utrū in iuuenibus &ebrioſis ſpes abundet. Septimo de ordīe ſpeiad amorē. Octauo utrū ſpes cōferat ad oꝑatōnem. Ad primū ſcꝫ utrū ſpes ſit idem quoddeſideriū uel cupiditas. dicendū ſpes paſſionis ex obiecto conſiderat̉. circa obiectū auteꝫſpei. quatuor cōditōes attendunt̉. primo quidem ſi ſit bonum. em̄ ꝓprie loquendo eſtſpes niſi de bono. & hoc differt ſpes a timore qui eſt de malo. Secūdo ut ſit futurū. nonem̄ eſt ſpes de p̄ſenti iam habito. & hoc differt ſpes a gaudio quod eſt de bono preſenti.Tertio requirit̉ ſit aliqͥd arduū cum difficultate adipiſcibile. em̄ aliquis dicit̉ ſperare aliquid minimū. quod ſtatīm eſt in ſua poteſtate ut habeat. et hoc differt ſpes a deſiderio uel cupiditate eſt de bono futuro abſolute. vnde ꝑtinet ad cōcupiſcipilē. ſpes aūt ad iraſcibilem. Quarto aūt illud arduū ſit poſſibile adipiſci. non em̄ aliqͥs ſperat id quod omnino adipiſci poteſt. & ẜm hoc differt ſpesa deſperatōe. Sic igit̉ patꝫ ſpes differt a deſiderio. ſic̄ differūt paſſiones iraſcibilis a paſſionibus cōcupiſcibil̓. & ꝓpter hoc ſpes p̄ſupponit deſideriū. ſicut & om̄s paſſiones iraſcibilis p̄ſupponūt paſſiōes cōcupiſcibilis. Adſecundū ſcꝫ utrū ſpes ſit in ui app̄henſiua uelappetitiua. dicendū ſpes īportet extenſionem quandā appetitus in quoddā bonū manifeſte ꝑtinet ad appetitiuā uirtutē. Motꝰ em̄ad res ꝓprie ꝑtinet ad appetitū. actō uero uirtutis cognitiue ꝑficit̉ ſecūdū motū cognoſcentis ad res. ſed potius ſecundū res cogniet ſunt in cognoſcēte. ſed quia uis cognitiuamouet appetitiuā rep̄ſentando ei obiectū ſuūẜm diuerſas ratōes obiecti app̄hēſi ſubſequūtur diuerſi motus in vi appetitiua. Alius em̄motus ſequit̉ in appetitu ex app̄hēſione boni& alius ex app̄henſione mali. & ſimiliter aliꝰmotus ex app̄henſione p̄ſentis & futuri abſoluti & ardui. poſſibilis et īpoſſibilis. & ſecūdūhoc ſpes ē motus appetitiue uirtutis cōſequēsapprehenſionem boni futuri ardui poſſibilis