Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

trimēſe eo iactū in terra verno tꝑe celerit̓recolligit̉ vt dicit idē. De ordeo dicit pli. li.xviij. c. vij. pͥmū inter frumēta ſcrit̉ ordeūapud enim multas naciones panis inde fitprecipuus polenta ſit ex ordeo apud grecoset illi primo ordeū aqua perfundūt poſteadeficcant ſic molis confringunt a corticefarinā purgant Alij vt ytalici ordeū ficcū inſubtilē farinā molunt ſine perfuſione aqueprecedente ordeū frugū omniū molliſſimū ēin medulla ſeri vult niſi ī ficca ſolidaterra. vnde ꝓpter ſue ſubſtancie molliciemmultū cito rapit̉ ad maturitatē. nec videturaliqd̓ ſemē minꝰ calamitoſū ad corrupͥcōeꝫquia cicius creſcit recolligit anteꝙͣ triticūinuadat corrup̄cio vel rubigoInter oīa verocreſcēciā frunita viliorē quidē hꝫ palea humiliorē ſtipulā. ſꝫ m̄ltū hꝫ laudabilē medullāqn̄ debitō ꝑat̉ farinā accurātiſſimā ſeupolenta vt dic̄ pli. Eſt aūt vt dic̓ yſa. in diet̓ordrū granū frigidū ficcū. tutē hn̄s colatiua mūdificatiua. exficcatiua. paꝝ hꝫventoſitatis reſpectu fabe. minus tn̄ nutritfaba ꝙͣ ordeum. ꝙͣuis ſit magis naturaliterinflatiua. nec em̄ bene ſemper corpus nutritque per ventris folliculos ſiue corꝑis ſe extendunt vt dicit idē. multi aūt ſunt qui vtdicit pli. qui plus vtunt̉ ordeo in medicinaꝙͣ in cibo Inde tn̄ ſit potus mūdificans corꝑnutriens et reſtauras ſpūalia mēbra recreaset mundificas. de ordeo eciā ꝯtuſo. de corticemundato aqua mūdā decocto fit medicinalis potus quē ph̓i ꝑtiſina vocant. cuiusvirtus eſt ſitis extinctiua. ſanitatis cuſtoditīa. febrilis caloris alteratīa. ſꝫ de p̄tiſanoquere infra lrā t. De palma.Alma eſt arbor victorialis ſic dictavt dic̄ yſid̓. li. xvij. ꝙͣ manꝰ victricisſiue optinētis victoria eſt ornatusvel qͥa eſt ad modū palme hominis habensramos. Eſt aūt arbor nobil̓ inſignis ſempiterne pulchritudinis viroris diuturnisveſtita frondibꝰ ſine vlla ſucceſſiōe ꝯſeruāsfolia ſua tꝑe hyemis et eſtatis. et quia eſtarbor annoſa durans in virtute virore permulta tꝑa. ideo ad ſimilitudinē auis fenicis multis viuit annis. palma a grecis fenixeſt vocata. cum ſit arbor fructifera fructusferens delectabiles ſuaues. non tamen inomnibꝰ locis vbi creſcit ꝑcipit fructus maturitatē frequenter tamē in ſiria in egiptofructus eius dattuli a ſimilitudine digitoꝝſic vocata quoꝝ nomina variant̉. nam alijvocant̉ palmule ſilēs miraboralaīs in formediſpoſicōe. differūt tn̄ penitus in ſapore cumiſti ſint ſapoi̓s dulciſſimi iocūdi. mirabolanivero ſaporis ſunt horribilis amari. alij vocant̉ thebaici qui nicholani. alij mutalesquos greci canathos vocat hucuſꝫ yſid̓. Eſtaūt palma vt tagit glo ſuꝑ pͣs. arbor mgͣneꝓceritatis altitudinis ſꝫ tn̄ ad cedri altitudinē non ꝑtingit. cuius radix eſt aſperarotunda in ꝓfundo terre valde fixa. truncusaūt eius ſolidus ē ꝯpactus et imputribil̓firmitatis. cortex eius circa truncū durusrugoſus quodāmodo pungens maximeverſus terrā. ideo difficilis ē ad ſcandendūet difficultate ꝑtingit̉ ad eiꝰ fructū. foliaeius piramidalē habent formā ad modumgladij. ꝙͣuis aūt palma dura ſit circa ſtipitēet aſpera in ſuꝑioribꝰ tn̄ iocundi eſt aſpectꝰin ramoꝝ pulchritudīe in coma. in ſūmitateramoꝝ portat fructus ſuos et non in mediofolioꝝ vt dicit pli. li. xiij. Cuius fructus eſttanto vnctuoſior dulcior ſapidior ꝙͣto immediacius ſolis radijs appropinqͣt In m̄ltisſiquidē regionibꝰ creſcit ſꝫ ita fructificatſicut in regionibꝰ feruidā ſolis ſpiculis ꝯtinu̓e reꝑcuſſa. leni terra ſabuloſa vitroſaet idro palmis iudeā eſt inclita vt dicit pli.li. xiij. ca. v. Item idē palmaꝝ duplex ē ſpēsmaſculus femina. maſculus primo floretfeīa poſt in germē ꝓrumpit. nec fructificatfemina niſi ita ſit ꝓpinquā maſculo vt ſaltēmediate vento odore maſculi femina ꝓfūdaItem eciā dicit ariſ. li. vegetabil̓. qn̄ ſeīat̉oportet vt maſculi femine ſemina pariterſeminent̉ debent ſimul ſemīa bina binaꝯpoſita ex ſingulis erumpit planta. vndequaternc plantule ex eis coaleſcūt que adinuicē tandē coadherent. ad modū rethismutuo miro nature artificio ſe ꝯnectūt necbens creſcit. nec eciā fructificat femina ſinemaſculo. ȳmo ſi arbor abſcidả maſcula poſtbiduū ſterileſcit. ſꝫ aſperſis folijs floribꝰiaſculi circa radices femine ex vicinitatemaſculi qͣi ex coitu iteꝝ vie̓s recipit r̓ſumitnec diligit huiōi plantearia locum humidūpinguē ſumoſū ȳmo pocius locū ſalſum etarenoſū. ideo vbi non eſt tale ſolū oportetaſpergi ſalē non iuxtā radicē ſed aliꝙͣtulūin vicino vt ſalis ficcitate humoroſa terre ſuꝑfluitas ꝯſumat̉. Et dicit pli. quedā ē ſpēspalme meridiano orbe que tradit̉ eſſe vna m̄ltiplicaʳ alia ex ipſa. ſꝫ qn̄ pre vetuſtateomnino ꝑit et deficit. iterū ex ſe renaſcit̉ acreuiuiſcit. ideo putat̉ fenix auis arabie exhuius palme argumento nomen accepiſſequia morit̉ renaſcitur ex ſeipſa ſicut facitpalma ſupradicta vt dicit plinius ibidem.