Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

UNer Lela i quaIAn comurai. Ia IrurulVbvt dicit yſaac in diet̓. habet virtutē colatiuādiſſolutiuā. extenuatiuam. ventris abſqꝫvlla morſura humectatiuā. ſtomachidificatiuā. aſperitatis pectoris pulmonislenificatiua. vocis clarificatiua. tuſſis raucedinis ablatiuam. humiditatis conſumptereſtauratiuā. pōticitatis amaritudīs ſpēꝫaromaticaꝝ temꝑatiū ideo ſūme vtilis ēin medicina in pluribus in ſiropis vt dicityſaacͣ. tn̄ aliꝙͣtulū ventrem inflat precipuepoſt cibū ſūpta quia omnē dulce ē inflatiuūde natura. de facili eciā in rubeā colerā tnͣſmūtat̉ ſi colericis tribuat̉. ſicut em̄ acetoſitasacumen colere rubee reprimit extinguit ſicdulcedo quaſi ei ꝯtraia coleram excitat atqꝫnutrit vt dicit yſaac̓ in eodē capitulo. Explicit liber decimuſſeptimus. IncipitLiber decimuſoctauus de animalibus.Ompleto tractatu de terreornatū qūo ad mineraliū etvegetabiliū ꝓprietates quaꝝfacit mēcionē ſcpͥtura diuinavltimo de ꝓprietatibꝰ rerūſenſibiliū precipue aīaliūeſt tractandū primo in generali. deinde inſpāli de ſingul̓ aīalibꝰ beſtijs ſcꝫ iumētisreptilibus quoꝝ nomina in textu in gloſisinſerunt̉. Dicit̉ autē animal qd̓ ꝯſiſtit excarne ſpiritu vite animatū ſiue ſit aereū vtvolatilia. ſiue aquāticum vt natatilia. ſiueterrenū ſicut ſunt agreſtia et greſſibilia ſcꝫhomines reptilia. beſtie iumentā. Ponitautē moyſes tria aīanciū genera ſcꝫ iumiētabeſtias reptilia. vt patet in geij. primo. vn̄dicit baſiliꝰ in exameron. iumēta ſūt aīaliain vſum adiutoriū hominū mancipata. etquedā ſunt deputatā ad laborandū vt equiboues cameli huiōi. quedā ad ſanificiumvt oues huiōi. quedā ad veſcendū vt ſueset porci. Reptilia aūt ſunt illa que corporisꝯtractione extenſione nitunt̉ mouent̓ inanterius vt vermes ſexpētes colubri. ſūttria genera ſcꝫ trahēcia ore vt veriiculi quiſe ore trahūt. ſūt ſerpentini vt colubri quivi coſtaꝝ ſe rapiunt. ſunt eciā repencia quein pedibꝰ repunt vt lacerte botrace huiōiBeſtie autē dicunt̉ quaſi veſtie que naturāhabent fexitatis. nunc autē ſeuiunt in ignenunc cornu. nunc dente vt apri. leones. ſupiatqꝫ tigrides. ꝯmuniter tamē dicunt̉ beſtieanimalia īdomeſtica que iumētis ſūt ferociores naturaliter ſed ſunt ſeuientibꝰ beſtijsmitiores vt cerui huiōi. Ineſt aūt cunctisanimalibus virtus motiua ſenſitiua ſedſcd̓m magis minus. nam ſcd̓m purioremſanguinē ſubtiliorē. quedā ſūt viuaciorisſenſus forcioris eſtimacionis pluris ſagacitatis hinc eſt bos eſt pīger ſtabilisaſinus ſtolidus. equꝰ feruens in ꝯcupiſcēciafeminaꝝ. lupus indomitꝰ. leo audax. vulpesaſtutā et doloſa. canis gratificus et memoramicicie ſic de alijs. vn̄ bonitas vel maliciamoris in aīalibꝰ bonitatē vel maliciā ſequit̉complexionis vt dicit baſilius. Item eciāaffirmat ariſ. in li. de animalibus dicit em̄ꝙͣ differūt animalia ſcd̓m mores. qꝛ quedāſunt magne manſuetudinis vt vacra ouiset quedā indomite feritatis vt tigris aperagreſtis. q̄dā magne audacie magnanimitatis vt leo. quedā magne fortitudīset aſtucie malaꝝ oꝑacionū vt lupꝰ vulpeset huiōi. iſta diu̓ſitas accidit ex diu̓ſitatevirtutis agētis diſſimiliter in diuerſis.vt dicit idem in li. i. animalia quedā habētſanguinē quedā vt apes aīal rugoſicorꝑis. ſed alqn̄ habent humorē loco ſanguīshabencia aūt ſanguinē ſunt maioris corꝑiset virtutis. hinc eſt quēdā aīalia diligūtſocietatem gregatim incedunt vt cerui etonagri cameli. quedā ſocietatem fugiūtet ſimul ſocialiter habitare non poſſunt vtaues vncorum vngiuū beſtie que de predaviuunt. ad hoc dicit auicenna primo libroanimalia quedam ſunt vrbana. quedamagreſtia. inter omnia animalia homopoteſt viuere ſolus. grues apes formiceꝯmunicant homini in hoc. Diſcrepant eciāanimalia plurimū in nutrimento vt dicitidem. quedā veſcuntur ſolum carnibus ſicutleo. tigris. lupus et huiōi. quedā veſcunturindifferenter omnibus vt tanis. muricepset huiōi. quedam graminibus et frugibusnutriunt̉ vt equi cerui huiuſmodi. Et vtdicit ariſ. li. primo. quedā animalia habentꝓpriū guſtabile ſicut apes quarū guſtabileē mel. pauta quedā de numero dulciū ſicutaranee guſtabile eſt muſca viuit enim et devenacione muſcarū. quedā ſunt venanciaalia animalia vt leo lupꝰ ſimilia. quedāſunt accumulancia ſuum nutrimentū ſicuthericius et formica. Cauſa eſt quare omneanimal indiget nutrimento vt dicit auic̓eſt humiditas ſubſtancie et calor diſſoluenshumiditatē aer calidus circūſtans. vn̄ qͥacontinuā fit per calorem humidi diſperdicioneceſſaria eſt beneficio nutrimēti deperditireſtitucio. quedā querunt victum ſuum denocte vt aues lucifuge. et quedam de die.