Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Incipit liber. xiij. de aqua eius ornatuEſcriptis ꝓprietatibꝰ ignis aeris. reſtat vt de aquaꝝeffectibus ꝙͣtum ſpectat adhoc opuſculū nunc aliquadicamus. Dicit̉ aūt aquaquaſi equa. quia nūqͣ quieſcit a motu. donec ſuꝑficies eius adequet̉vt dic̓ yſid̓. li. xij. Eſt itaqꝫ elementū aquaſcd̓m ꝯſtā. frigidū et humidū reſpectu terreſubtile perſpicuū ꝓp̓o termino non ꝯtentūdeflueret aqua ad nichilū niſi alieno termino ſiſteret̉. Aque vero ꝓprietatē deſcribitbaſilius in gn̓ali in exameron dicens Aquainquit inter omnia elementū eſt vtiliſſimūcelū em̄ temꝑat. terrā fecundat. aerē ſuis vaporibus incorꝑat et ꝯdenſat. ſcandit in ſublime celū ſibi vendicat. Aque em̄ ſunt oīmnaſcenciū cauſa. quia fruges gignunt. arbores plātas ꝓducunt. ſordes detergūt pcc̄adiluunt. potū euntibꝰ animātibus tribuūtEſt em̄ aqua terre ꝯiunctiua. penetratiua repletīa. caloris celeſtis nutritīa. oīm infei̓oꝝtēꝑatīa. niſi infei̓orā ſuis opilacōibꝰparet oīa in ꝯflagracōeꝫ vi caloris v̓terent̓Hec ab aīalibus potata. nutrimentū tnͣſdūcit in carnis vegetacōem. Hec piſcibus datſpiraculū ſicut aer animantibꝰ prebet vitāanimacōeꝫ Hec ſui diffuſione per interiorespartes terre facit parciū eius vnionē. terraem̄ ꝓpter intenſionē ficcitatis diſſolueret̉ inpuluerē niſi pars ꝑte humoroſitate aqueavniret̉ Hec eciā tranſiens per interiores meatus terre a locis per que tranſit in colore etſapore recipit immutacōeꝫ. ideo nunc ſalſanunc dulcis apparet. nunc clara nunc turbida. nūc groſſa nūc ſubtilis Caret em̄ aquadeterminata qualitate in colore ſapore vtſic eſſet omniū coloꝝ ſapoꝝ ſuſceptiū a facilius Et ideo aqua ꝙͣto eſt in ſe purior tantoapparet obſcurior. qn̄ ad ipſius coloracōemipſam ſolai̓s radius non ſubntrat Hec mouet̉ a fundo ſiue a centro ad cirūferenciāſiſtit̉ donec equet̉ eius ſuꝑficies ſcd̓m equediſtanciā a centro terre. Hec inſuper luce aradijs ſolis ſuſceptā reflectit in celeſtia et refundit Et ideo quia ſuꝑficiē habet ſpecularē actionē reflexi luminis reꝝ obiectaꝝ ymagines in ſe repreſentat intuenciū facies admodū ſpeculi maīfeſtat. Hec eciā radios ipſius ſubſtanciā penetrātes diffūdit ampliorē latitudinē extēdit. ideo res in ſe viſasfacit apparere maioe̓s ꝙͣ ſint in ſeipſis Hasaque ꝓprietates generales alias plures inC VO17exameron poteris inuenire. Aquaꝝ aūt multiplex eſt differencia vt dicit idē Aut em̄ inaere originē ſumit. ſicut eſt aqua pluuialiset hec quia celeſtis terre naſcētibus maxīeeſt vtilis. aut de viſceribus terre ſcaturiterumpit vt aqua fontana et putealis. autterrā preterfluit vt fluuial̓ aut orbem terrelateralit̓ circuit vt mare occeanū mediterraneū. qd̓ omniū aquaꝝ matrix eſt origogeneralis ſcd̓m ꝯſtā. Aqua igỉ pluuialis exſe lucidā eſt clara. ſubtilis. leuis. ſapidacuius clai̓tas oſtendit ei nichil aliud admixtū ſit Leuitas vero ſapiditas ſubtilemeius demonſtrant ſubſtanciā. Inter omnesaūt aquas melior eſt ad terre fecundacōemmaxime qn̄ cadit tonitruo. ſuo em̄ motutonitrus diſcutit vaporem vnde fit ꝙͣ aquāſubtiliat depurat. Que vero niui ē admixta vel ex niue reſoluta peior eſt ieiunis nonꝯuenit. ſtomachū ꝑcutit ꝯtrahit tuſſimgignit. dentes ſtupefacit vt dic̄ ꝯſt. De aqͣꝝaūt differencijs quo ad earū qualitates diuerſas varias efficacias. quere ſupͣ li. vi.de potū aque ibi em̄ inuenies oīa plane diffinita. Poſt aquā vero pluuialē melior ētana. precipue que de petra viua effluit autde fonte alto ſcaturit et deſcendit Fons em̄eſt caput et origo aque viue que manat eteffluit ꝯtinue de occultis abditis terre venis. vnde fons quaſi fouens aqͣs eſt dictusſiue fundens vt dicit yſid̓. Occultū habetde venis terre egreſſū et de ꝓfundis petrarūmeatibus ꝯſequỉ ortū ſuū Eſt em̄ fons ſueaque multiplicatiuus. ſuiqꝫ ꝯmunicatiuusnulli em̄ ſe occultat. ita ꝑegrinis ſicut indigenis ſe ꝯmunicat. Itē ſui et alioꝝ ē purgatiuus Nam fontalis aqua que effluit a ſolidā petra limpidā eſt ſordiū maxinie purgatiua. Item fōs eſt renouatiuꝰ ſui alioꝝīmutatiuꝰ. aqͣs ſuas ꝯtinue r̓nouat.renouacōnis et immutacōis beneficiū rariusſe in fontibus inmergentibus adminiſtratvt dicit gloſa ſuꝑ psͣ. Item ſitis eſt mitigatiuus refrigea̓tiuus. eſtuantes em̄ itenerantes refrigerat et ficientibus potū ꝯgruūadminiſtrat. Item locoꝝ ſibi adiacenciū eſtfecundatiuus. Nam loca fontibus magisvicina. ſolent eſſe magis graminoſa floridaet eciam ſepius amplius fructuoſa. Itemfons in medio ſui ortus vbi primo de terraerumpit eſt puluerū et arenarū ſibi obſiſtēciū a ſe reiectiuus Nam vbi ebullit violencia ſui motus partes terreſtres penetrat etdiuidit partē a parte diſgregat Item fōsracione ſue clai̓tatis tnͣſparencie ſpeculai̓s