Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Quū poſitū in aqͣ dulci ſtatim pētit fūdū. inſalſa vero natabit. terreſtritate enim ſua etgroſſicie poterit pondus oui ſuſtinere. ideoaqua dulcis facilius attrahitur ad loca alta ſalſa ſcꝫ ꝓpter ſuam depuracionem ſubtilitatē et leuitatem. Item ꝯriſ. lutū ignitū .i.firmū et tenax cito producit planta vnctuoſam ꝓpter facilem tranſmutacionē tal̓ lutiin vnctuoſitatē vt dicit ibi alb̓. Et ad hocvt durabilis ſit plāta oportet vt habeat bn̄digeſtum humorē et vnctuoſū vbi ille plāteque habent indigeſtum humorē ſuꝑueniētefrigiditate cito areſcunt. Vnde et caul̓ vltratrienniū durat tamē ſi ei inſeratur ex natura plāte īſite in ſtipite fiet detectio ꝯu̓tit̉in naturā inſite durabit diu. Item vt dicitariſ. planta creſcit qn̄qꝫ ex lapide ſolido etduro. aer incluſus in lapide nitit aſcēdere ſꝫ inueniat exitū libeꝝ ꝓpter lapidis ſo liditatē reflectitit̉ et mouetur ad lapidis ꝑtes exſua agitacōne calefit. calefa ctꝰautē aer attrahit ſurſū humorrē reſiduū quieſt in lapide et exit vapor humore illoꝑua reſolucione ꝑcin lapidis et ex illo vapoe̓et humore de lapide educto qn̄qꝫ plāta generatur adiutorio caloris ſolaris et aerē pͥuscalefactum vigorantis ac digerētis humorēa lapide iam attractū et in ſubſtanciā plātetāāſmutatis. ſed non diu durat planta talisniſi terra circūſtante dulci aqua irriganteet tēperato aere foueat̉ et hoc ꝓpter humoris paucitatem. Item ariſ. planta ſi fueritꝓpe ſolem id eſt verſus orientem ciciꝰ naſcetur hoc propter ſuffienciā caloris tardiusv̓o ſi fuit ad occidentē ꝓpt̓ caloris elōgacōnēItem ibidem dicit alb. ex temxrie ſeruatur cuiuſlibet plante increnentum. ſi enimninia fuerit humiditas opilantur vie poriper quos deberet nutrimentum aſcendere adarboris extenſionem Eodem modo ſi nimiafuerit ſiccitas conſtringuntur pori et ſic plāta non nutritur. Item ariſ. quelibet plantaquatu&r indiget ſcilicꝫ ſemine terminato etin ſua ſpecie perfecto et maturo et a putrefactione conſeruato et conuenienti loco id ēterritorio generacioni plante cōgruo. et aqͣmoderata humore ſcilicet temperato et aerecōſimili ſcꝫ mediocriter tēperato. qꝛ vt dicitalb̓. ſi aer fuerit nimis calidus calor natural̓euaporabit aꝑtis poris ſi nimis frigidꝰ ſuffocabit plantā. pͥm a duo ſūt neceſſaria adplāte gn̓acōꝫ. ſecūdā duo neceſſaria ad eiusnutrim̄tū ꝯſeruacōꝫ Itē ſpēs plāte medicīales creſcūt ī motibꝰ ad veſcēd̓ ſūt minꝰb̓lectabiles⁊ ad dige̓nd̓ fructꝰ hn̄t durioe̓s hoc ꝓpter vehementē cōagulacionē calorēagentē in humiditatē ideo tales fructusmultū ſūt nutribiles vt dicit ariʳ. qꝛ vt dic̓al. qͣnto planta eſt magis medicinalis tātominus nutrit. Item loca a ſole remota nonerūt plātaꝝ multaꝝ ſicut nec aīal fecūditatismulte eſt in talibꝰ locis vt dicit ariſ. cuiusracio eſt vt dicit al. qꝛ illi qui ſūt directe ſubſeptētrione habent diem cōtinue dimidiūānū. reliquum autē noctem vbi ergo rarocreſcit planta vel anīalin eſtate non poteſtꝓpter ꝯtinuacionē caliditatis in hyeme veronon poteſt ꝓpter continuacionē frigoris etideo vt dicit ariſ. planta ibi generata hꝫvires folium neqꝫ fructum ꝓpter de fectumcaloris agentis in tempore anni et ꝓpter ſuperfluitatē eius in alio. Item ariſ. multarūſpinaꝝ multum habet de humore vnctuoſocum ſe mouerit ille vapor vnctuoſus per calorē propriū cooꝑante calore ſtellaꝝ digerit conu̓tit̉ in ſubſtancia plante que ei inſcrit̉Vnde illam digeſtionem oꝑat̉ calor vitalisin planta cum calore extrinſecō conpetentecreſcit planta in ſita gracilis extenſa ſurſūVnde propriū eſt plante multū ſpinoſe vt īea fiat inſercio plante alterius ſpeciei hocvt dicit al. qꝛ habt multū humorē attractūab exterlori cailore vnctuoſū ſū ita ꝯglutinacionē expulſibilē a calorē interiore in pluribꝰ locis ita pars eius ſuꝑior expellit̓eſt ſubtilior penetrabilior ꝙͣ poteſt apiremultos peros. plāte ipſos ingredi ipſamin corꝑare conſolidare planre inferiori. Itaplanta qūc inſerit̉ plantā ſiue trūcū qui inſerit̉ trāſmutat in ſuā ſpeciem et non ecōu̓ſocuius racio eſt vt al. dicit. qͥa inferior plantamouet ſuperiorem humorem et calorem ꝙͣei trāſmittit. ſed ſuperiori humorē atractumvlterius digerit et decoquit et in naturā ſuāconuertit et poſtea v̓tutem ſuam in inferiorētraſmittit et alterat illam cui inſcr̄ta fueritet ꝯuertit eam in ſuam naturam et ſpeciemItē. v. ſūt ſpecies gn̓onis plāte vt dicit aꝝſcꝫ ex ſemīe et putredīe et ex hūore aq̄ et explātarione et ex vnius in aliam in ſercioneItē ſūt arbores ꝓducūt fructū ante foliavt dic̄ ariſ. ſicut ille habent multū humorēvnctuoſū materialē ad fructū. qͣꝫ vt digeſſerit calor natural̓ ſimul calore ſolari citoet maturabit fructū. et ille hūor vnctuoſushabūdās ꝓhibꝫ hūorē in vnctuoſū ſꝫ aqͦſummatei̓alē ad folia ne aſcēdāt in folia aūtrūpant ante fructū in tali plāta. Itē quedācicius ꝓducūt folia ꝙͣ fructū et hoc ꝓpterdefectum et paucitatem humoris vnctuoſi.