Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ubet habūdanciā hūoris aquei materialis adfolia quē calor ſolaris cicius attrahit ad lo ꝓductionis foliorū ꝙͣ vnctuoſum humo ad ꝓductonē fructuū et ideo tardat̉ maturacio vnctuoſi hūoris material̓ ad fructūet ſit p̄ceſſio folioꝝ Item qͥdā ſimul ꝓducūtfolia fructu vt ille que habent predictoshumores multos et ꝓporcionales et caloreminteriorem exteciori calori ſol̓ in aere eqͣliteroperantē in vtroqꝫ. et vꝝqꝫ ſcꝫ aqͦſū in foliaet vnctuoſū in fructꝰ eqͣliter expellentē Itēariſ. antiqͥ ſapientes aſſerebant fructꝰ folia eſſe idē et folia eſſe niſi ꝓpter fructūnec differre ab inuicē materia niſi ẜm maio vel minorē digeſtionē aqͦſi et crudi hūcris Humor em̄ aqͦſus et ſubtil̓ cito attrahit̉a calore ſol̓ et cedit in folia. qui vero in agiseſt vnctuoſus et digeſtꝰ cedit in materia ipſius fructꝰ Item dicit ariſ. alique arbores ſūt ſpinoſe eſt de ītenſione vere plāteſubſtanciā generātis ſed accidit ex raritatearboris ſiue plante quā attrahit̉ hūor frigidꝰ paꝝ coctꝰ exiēs illā arboris raritatēa calore ſol̓ in ſpinā coagulat et ſit in ſpinaforma pyramidal̓ incipiens iuxta ſtipitē agroſſo et lato et in ꝑte auteriori termīat̉ inaccuto hūor ſubtil̓ qui ad ſpinā eſt cauſainaterial̓ elongat̉ paulatī a planta in lōgūaccutū ſe diffūdit. eode modo faciūt omnesarbores quarū ꝑtes pyramidales ſunt figureItem arbores exteriꝰ genraliter ſūt viridesinterius albe. ꝑs em̄ interior habet materiāa ꝓpinquātē ad albedinē et ꝑs exterior ad virorē Nam materia attrahitur ab interiori expellit̉ ad exteriora cortice aliꝙͣ tulū digerit̉ in viroorē trā mutatur qͥa viror mediē color inter ruborē ꝓuenit ex ꝑfecte calorisactiooe et inter albedinē ꝓuenit ex imperfecta Item ariſ. arbores vriatur in figurā.q̄dam ſurſū q̄dam d̓orſū q̄dam vero īter hectenēt mediū Illa em̄ in qͣrū medulla vigethūor ſubtil̓ qͣꝫ mouet et attrahit calor ad ſūperiora piraimidat̉ .i. in forma piramidaleꝫad modū flāme aſcendit in ꝯmuī v̓tute īꝓnea eleuāt̉ Ille vero in qͣrū medulla vigꝫ humor groſſꝰ et aquoſꝰ inferiꝰ dep̓mūtur et anguſtat̉ Vn̄ ille ꝑtes ſua grauitate īferiꝰ mouēt̉ in groſſū in ꝑte infima coartatur Inquibꝰ vero erit humor medius et inter groſſū ſubtile tꝑat̉ ꝑs aſcēdꝫ ſurſū crit cauſaeleuacōis ꝑs d̓orſū ē cauſa ingroſſacōnisVnde ſecundū maiorē vel minorē digeſtionēillius hūoris in radice medulla ſolet magan apparere arbor in figura. nam neceſſaria epͥma digeſtō in rad ice ad eiꝰm cremētū. ſecū15Lda vero neceſſaria eſt ī medulla ꝓpter ꝯplecionem maturacōm dilatacōm et ꝯſeruacomEt ſufficit iſta duplex digeſtio ad plantaꝫꝯplecionē. et tercia in ſolis animalibꝰ reꝑit̉vt dicit ariſ. et exponit al. Item diu̓ſificāt̉arbores in folijs et in ramīs ẜm multitudinēhūoris vel paucitatē et caloris fortitudinemvel remiſſibilitatē. ſi calor fuerit fortis ethumor multus. m̄lta in exitu erūt folia atqꝫrami ecōu̓ſo. ẜm raritatē hūoris hyemalisad ꝯſūpcionē et deſiccacionē. deficcant̉ ipſirami cadent folia et remanebit arbor vacuaatqꝫ nuda et in ꝯtrarijs ꝯtrario ſe habebūt. Item vt dicit ariſ. ſolū piramidāt̉ſpine in arboribꝰ verū eciam eadem figura inuenit̉ in folijs et in fructibꝰ. quia ſi meatusplante pͥmo fuerīt ampli et valde rari inpn̓cipio humoris et poſt ſiccitate et frigiditatēꝯſtn̓gatur. folia fructus inferius ingroſſabūt̉ et inſuꝑioribꝰ gͣcillabunt̉ et piramidāt̉ ꝓpt̓ attractionē leuioris ꝑtis huoralisad ſuꝑiora vi caloris repulſam huoris grauioris ad ſuꝑiora denſioris ꝯuenit tamēfōliū ꝙͣ fructū ſepius acui in extremitatibꝰ piramidari ſcꝫ qͣn̄do v̓tute caloris raritatehūoris ſuꝑior ꝑticula leuigat̉ ꝑte inferiorecauda eciā exiſtente. hūor ī medio diſtendit̉ ſic ſubſtancia fructus vel folij in medio dilatat̉ vtraqꝫ extremitas ꝓpter dominiū ignee v̓tutis in ꝯmuni qͦdāmodo ducit̉ et ſubtiliat̉. ſic īpiramidē tnͣſformat̉. Itē ibidēdicit ariſ. arbores et plante q̄dam faciūtflores ex humore ſubtili puro exiſtente inmedulla non tamē omnia termīata nec digeſta ẜm vltimā fructꝰ ꝯplecionē diſpoſitatamē ad fructus ꝓductionē. quedā autē arboree ꝓpter nimiā humoris viſcoſitatē habent flores qꝛ ille humornō poteſt ſubtiliatiet ꝓpter ſuā vnctuoſitatē in ſubtilitatē flori dilatari. vt patꝫ in ficū habet floresex cauſa iam dicta. q̄dam eciā habent flores ꝓpter humoris liquiditatē. quia non p̄tin floris ſubſtācia coagulari. vt patet in palma et ſimilibus vt dicit ariſ. et ideo ſecund̓diuerſitatem materie in qua diuerſimode agit calor diuerſe calores in floribus tam herbarum arborum generantur. Sed iſtaſequi ē preſentis negocij. et ideo de eisad preſens propter tedium fore arbitroreſcēdū. tamē alias ſuꝑaddit ariſ. ꝓp̓etatesin fine em̄ li. quas non reputo cōtempnēdasdicit em̄ circa finem. Planta inquithabensgroſſum corticem multum extenditur in altitudine et hoc ꝓpter extenſionē humoris etimpulſū caloris groſſitudo corticis hūorē