Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Item dicit ibidē ariſ. ficus ſilueſtres cōferunt ficubꝰ ortēſibꝰ qnͣdo ex oppoſito ꝯplantant̉. qͥa ſilueſtres ſūt calidiores et ficcioreset ideo excitāt calorē ortēſiū et ꝯfortant. Itēhūor ficus ſilueſtris reſolutus dilatus ſiuedilatatꝰ et ad radicē ficis ortēſis ipſū nutritī ꝯfortat. Similit̓ dicit ibidē ari. bilauſtia eſt flos malagͣnati. Sed hic ponit̉ arbore ſcꝫ malagnata. oliuis cōferūt ſi cum eisplātent̉ eo balauſtie habūdant in calorecōueniente natu̓e oliuarū. Item de ꝓp̓etatibus arborū et plantaꝝ ꝯtraximus de verbisariſ. li. i. vegetabiliū et glo. al. qui trāſtulit expoſuit eundē. ili. aūt aīaliū. xviij. dicitariſ. om̄s arbores fructificant omni annofiūt ſegnes arbores īqͥt nimiū faciūt fructūcito deſiccant̉ qnͣdo cibus trāſit in ſemē .i. hunior nutritiuus qui deberet nutrire trāſit inmateriā ſemīalē. Alias ꝓp̓ctātes nobiles etinſignes arborū et herbaꝝ plantaꝝ poſſum elicere ex verbis ariſ. et al. in. li. ij. vegetabiliū. vbi dicit̉ plāta habet tres vires.a terra habet fixionē. ab aqua cōadunacionēab igne vero cōſolidacionē et ꝑciū termīacionem ex aere igne habet varietatē dilacionem ac extenſionē fructuū ꝯplecionem acmatu̓acionē ſine em̄ calorē et hūido aqͦſūtermīat̉ et finit̉ vt patꝫ ibi in exemplo aꝝnon latū coagulat̉ nec termīat̉ in eſſe latericeo ſine ignē ꝑtes aqueas ꝯſumēte terreas ꝑiter cōiūgente. ex aere aqua ꝑiterex igne habet arbor raritatem poroſitate exaqua habet augmētandi poſſibilitatem qꝛ omīo ſolidū eſt augeri poteſt. vt ibidēdicit ariſ. et ideo lignū maximū et pōderoſūnon habet inergi in aqua niſi modica ꝑticūla auri ſubmergit̉ aut lapilli hoc acciditqnͣdo lignū eſt poroſū et ideo per aeris ſubintrationem intrat poros et aque ſuꝑficiē habet ferri. ligna vero ſūt vltime ſoliditatis ꝯpactionis ſicut hebenus ꝯſimilia. in aqͣſubito pētūt fūdū vt dicit ariſ. ibidē in. viij.meth̓. vbi diʳ ex hebeno nigro expirauitaer et ideo ſub mergit̉ poroſa aut vnctuoſaſupenatant qꝛ multū habent aeritatis materiam cōtra aque ſuꝑficiē eleuantis. vt patꝫin folijs et puluis vel pͥmis et omībꝰ vnctuoſis nam vt dicit ariſ. ꝓprium eſt aque ſubſtanciā aereā ſubleuare et ꝯpacta de pmereet ideo rara poroſa aeris ſuſceptibilia ſuperenatant. ꝯpacta vero cōpſſa inferiora petūt ad infima ſe ꝓfūdūt Itē vapores terreſtreset aquei calorē coagulati ſūt materia herbaꝝ plātaꝝ ꝯmixti calidū igneū v̓tutem ſtellaꝝ r̓cipiūt formas ꝯpletīas herbaꝫlhet plantaꝝ hoc quo ad ſeinē ad fructūCalor itaqꝫ incluſus in coagulato ſit humoe̓ad plante nutrimentū attrahit aquā dulcēcui eciā cooperat̉ extrīſecus calor ſolis Actioautē caloris exterioris cum ꝓpria caliditatenaturali digerit naturalē humorē in eodemloco et ꝯu̓tit in ſubſtanciā plante Vnde ẜmariſ terrā motuoſa qͥa eſt dulcis dulcē ſcꝫ ꝯtinens humorē idēo in illa ciciꝰ naſcūtur plante maturāt̉ fructus Nam mōtes attrahūthūorē dulcē ſubtilē qͥbꝰ cōoperat̉ claritasaeris tam in attrahendo ni digerēdo fitcito ꝯu̓ſio illius humoris in ſubſtanciā plante vt dicit ariſ. Itē dicỉ ibidē qn̄ꝫ frigusſcꝫ aer frigidus fugat calorē ad interius terre aggregant̓ partes eius aqueo humido et per calorē depreſſū a ꝯprimente frigidoad interiora decoquit̉ vapor ſic coagulatuset in ſubſtanciā plante ꝯuertỉ ſcīdit̉ locꝰper intenſionē caloris ſic egredit̉ ex eo plāta Item qn̄qꝫ aer mixtus terrā aquain fundo aque coagulat̉ et ꝑactionē caloīsterminantis et digerentis illud mixtū ꝯfuſūgenerat̉ plāta vt patet in nemphar in aliis herbis minimis que ſolēt creſcere in aqͥset quarū folia tegunt aquā. hec naſcunt̉ſurſū non expanſe. ꝓpter ſubtilitatē aeiset aque dulcis ſurſū eleuantis ꝓpter ſoliditatē terre radices inferius ſuſtentantis aqͣplanta recipit rigorē radicis ſtipitis ſuſtentacionē in ſua erectione Item ariſ. ibi in locis eſſencialiter frigidis accidentaliter calidis vt in quibus aqua calida fluit multociens naſcitur planta quia calor aque cōtrahit frigidū humorē ad ſuperficiē terre in lo mixtionis. vnde ex aere et yapore terreocum humore aque inbibito caloretū aque ſtellarum in plante ſubſtanciam coagulāt̓Sed hoc fit ni ſiꝑ multū tēpus vt dicitaꝝ. ꝓpt̓ calorē accn̄talē ꝯueīentē gn̓acoōnitalis plāte Itē ibidē dicit ariſ. plāte ꝯmeſtibiles meliꝰ creſcūt ī locis lenibꝰ altis calidū ꝙͣ ī hijs ꝯtrarijs qꝛ in locis planis eqͣlibus habūdat hūiditas et maximie quādodulcedo adeſt. aeris tēperies Similit̓ in loris bene altis qͥa ibi eciā puritas aeris et habūdācia hūoris dultis. hoc ꝓpt̓ ſpōgioſitatem et vaporē dulcem attrahentē et ideo inmontibꝰ frequēter melior ē fertilitas et meliores creſcunt fructus. in valle em̄ difficilemouet̉ aer. Vnde ex ꝯculcacione ibi cito putreſcit aer vapor groſſꝰ. Vnde ſequit̉ ꝑuadigeſtio hinc eſt ibi inuenit̉ humor ſalſusvt dicit alb̓. aqua em̄ ſalſa grauior ē dulcis vt patet in exemplo ariſ. ibidē vbi dicit