Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

aquā dulcē caloris fic̓citatis dominiū tēperātē Similiter amigdala vt dicit̉ ibid̓ clauis ꝯfixe gūmi gn̓a multū tēpus omittūtet aqͦſam ſuꝑfluitatē impedientē generacōmvn ctuoſi humoris eſt materia fructuū etita hec a ſua malicia alterāt̉ vt dicit alb̓.Item ibidē arbores plante ſilueſtres artificiū culturā fiunt ortēſes fructifere fertiles. Ad hoc autē vt ſilueſtris planta fiatfructifera vel alteretur in bonitatē a maliciamultū ꝯfert locus labor in colendo maxime tēpus anni in plantat̉ ſicut ibi dicitariſ. et ponit exemplum de boleno .i. iuſquiamo. qꝛ qd̓ eſt natū in ꝑſia eſt ꝑnicioſū ſedtrāſmutatū et trāſplantatū in egyptū in ieruſalem ſit ꝯmeſtibile. et hoc accidit vt dic̄alb̓. quia tꝑamētū loci a diſtem erācia admediū reuocat̉ Item tali trāſmutacōni maxime cooperat̉ ipſis vt dicit ariſ. arbores queindigēt plantacōne plātat̉ plures in vere. etꝓpter hoc tēperāciam caloris et humiditatisꝯfortāciū caliditatē et humiditatē arborū etplantaꝝ In hyeme vero pauce ꝓpter ſuꝑ habūdancia frigiditatis humiditatis. ſed inautūpno frigiditatē et ficcitatē. pauciſſimevero in eſtate poſt ortū ſtelle canicule et hocꝓpter dominiū caloris ficcitatis ꝯſumēciūhumidū naturale in planta p̄cipue in radice. In egipto vero ſemel in āno ſit plantacioꝙͣdo ſcꝫ terre illius ſicetas tēperatur ex fluxunili vt dicit ariſ. et alb̓. Item ibidē dicit̉arbores diuerſimode ꝓducunt frōdes ſuosNam q̄dam ex radice q̄dam ex ſtipite q̄dāiuxta terrā q̄dam in ramis et v̓gis iuxta ſūmitatē q̄dā in medio. cauſa diu̓ſitatis huiꝰ īꝓducēdo ē diu̓ſitas hūoris aqͥſi ſubtil̓ leuiset vnctuoſi eſt matei̓a folioꝝ eqͣliter habūdat in oībꝰ et oꝑacio caloris ē diſſimil̓ ī diu̓ſis. et ideo diſſimilit ex illo hūore ꝓducūt frōdes. ſimilit̓ q̄dā fructificat ſel̓in āno et q̄dā plui̓es. et maturāt̉ fructusvltimi ſed crudi remanēt indigeſti qꝛ ꝓpt̓vicinitatē hyemis calor ſufficit ad maturandū. ſemel an̄t fructificare perfecte magiseſt ꝯſuetū. qͥa ſel̓ in āno ſemen colligunt etſemel ſufficit calor ad extenſionem humoriset ad extremitates arboris et ad ꝯuerſionēeiꝰ ī ſubſtāciā fructꝰ eiꝰ ꝯpletā maturacōꝫItem qͥdā arbores ſūt ſteriles multa tꝑaꝓpter habūdāciā caliditatis huoris vnctuoſi ſicut ficus. et q̄dā vno āno fructificātalio reqͥeſcūt vt oliue. cuiꝰ racō ē qꝛ ī ſequētiāno reficiunt̉ reſtaurādo ſibi hūorē. tātū em̄emittūt vno āno ad ſubſtanciā fructꝰ quodrequirit ſecundꝰ ānꝰ ad hūoris r̓ſtauracōnēlicet multos ꝓducant ramos tēꝑe refectiōismodicū tamē tempis ꝓducūt fructū. Itemq̄dam arbores ſūt fertiliores in iuuentuteſenectute. quia in iuuentute plus habūdantin calore et humore. q̄dam vero ecōu̓ſo plusfructificant in ſenectute in iuuentute. cuiꝰracio ē vt dicit al. in iuuentute plus habūdāt de huniditate naturalis calor poſſitdigerere et ita fit in obediens calori in ſenectute vero mīorat̉ hūor fit obediēs digeſt ioīcalori et hoc patet in amigdalis et piris ſic̄exemplificat ibi ariſ. Item dicit ariſ. tamarborū ꝙͣ plantarum ſilueſtriū et ortenſiumdiu̓ſitas diſcernit̉. per maſculas et feminasqꝛ arbor maſculus eſt ſpiſſior durior dēſioret ramoſior ꝙͣ femina et ficcior fructꝰ eiusbreuior et maturalior et folia diu̓ſa ſurculiquorū omniū racio ē vt dicit al. qͥa maſculearbores plus habundant in calore ficcitateꝙͣ femine ꝑtes maſcule vehemēter cōſtrīgunt̉ ad inuicem et faciūt arborem ſpiſſiorēntenſio em̄ caloris multiplicantis hūoremet extendentis in plures partes faciunt ramoſiorem ſicut eriam intenſio ficcitatisſumētis humorem efficit ficciorem. ſoliditaseciam et ſtrictura venarum arboris maſculeꝓhibent humorem multum emittit ad vnūlocum arboris ſiue plante. vt conuertatur inſubſtanciam fructus. et ideo fructum habetbreuiorē. folia ſimiliter habet diuerſa a feīaquia aſperiora et minora ac ſtricciora ꝓpterdominiū ficcitatis. Similit̓ et ſurculos duriores habet ꝙͣ femina et hoc ꝓpter maiorēhūiditatē extendentem in feīa in maſculaItem dicit ariſ. ſi folia vel puluis folioꝝvel cortex maſcule palme componātur. vt cohereant cicius maturabunt̉ fructus femineꝓhibent̉ caſū folioꝝ fructus. donec ꝯpletafuerit digeſtio et huiꝰ racio ē vt dicit al. qꝛmaſcula palā mnediante aere deferēte augetcalorem femine. qūo mediante excitat̉ calorē ad oꝑacōm digeſtioīs ꝙͣ ariſ. pepēſim vocatin. x. li. meth̓. Itē dic̄ ariſ. diſcernit̉ maſcula a feīa pullulacionē velociorē. priꝰ em̄pullulat feīa ꝓpter calorē forciorē eciāodorē qͥa maſcula plus odorat ꝙͣ feīa ꝓptermaiorē ſubtilitatē fumi ficci reſolutiua maſcula non a femina. Itē dicit ariſ. ventꝰdefert odorem maſtuli ad feminam et maturabunt̉. cicius eius fructus ſimul qꝛ coherebūt ꝑtes ſcꝫ fructuū feīe ad matu̓acōnemqn̄ folia maſculi in illa ſcꝫ in feīa ſūt app̄hēſadicit eciā al. folia maſcule palme ꝯiūctaeſt folijs feīe ita ad inuicem coherebunt ꝙ̄vix poterunt ſine mēſura ab inuicem ſeꝑari