Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

vuitate in fortitudine et debilitate. Cuiuscauſa eſt humor qui in aliquibꝰ magnis arboribꝰ eſt lacteus vt in ficubꝰ. et hūor talisabilis eſt ad ſe deferendū latum et longumIn quibuſdam veco eſt piceus viſcoſus etinſufficiens ad extenſionem eo ꝑtes adherent ad inuicem ad modū picis. ita eſtcauſa ꝑuitatis paucitatis in ꝑtibꝰ arborūet plantarū. talis autē viſcoſitas ē cauſadebilitatis in plantis et arboribꝰ niſi fueritdiminutus vel calor inſufficiens et inꝑfectusIn qͥbuſdam eciā arboribꝰ eſt humor acutuscalide ſicce ꝯplexionis. et hic in qͥbuſdameſt cauſa fortitudinis et vigoris. calidū ē etleue ſubtile penetratiuū. et ideo tal̓ hūorſe extendit creſcit arbor in magna ꝙͣtitateItem in ꝑtibꝰ arborū attenditur eqͣlitas etſimilitudo. qꝛ eqͣlitas in ꝙͣtitate ſimilitudoin figura cauſat̉ ex habundancia materieeqͣlitate caloris agentis. et oppoſitū a cauſaoppoſita cauſat̉ Eodē modo attēditur in eisraritas ſiue ſpiſſitudo. qꝛ raritas accidit ꝓpt̓inſufficiencia caloris ad terminacōꝫ humōīsſpiſſitudo āt accidit ꝓpter ſufficienciā caloīsad ꝯdenſacionē hūoris et eius t̓minacionēItem differūt arbores plante in fructificandi. q̄dam vt ibidē dicit ariſ. ꝓducunt fructū ſuꝑ folia ſua. et hoc accidit ꝓpt̓fortitudinē fructus et indigenciam calorisſolis digerētis hūorem ipſiꝰ. quedā vero ſubfolijs et hoc accidit ꝓpter debilitatē fructꝰne ab excellēti calore frigoe̓ corrūpatur. etqͣrūdā fructꝰ ē ſuſpenſus a ſtipite ſuo .i. ꝓpeſtipitē et hoc accidit ꝓpter inſufficientē hunorē et inſufficientē calorem ipſū ad extremitates expellere potentē Item oīs arborgeneraliter habet radicē eſt mediatrix int̓corpꝰ plante terrā a cibatur Vnde radixvita plante dicit̉ ẜm grecos. qꝛ cauſam viteplantis adducit Item habet ſtipitē a radiceimmediare ꝓcedentē et hoc fuit neceſſe vtdicit alb̓. ꝓpter corporis plante vel arborisſuſtentacionem. Vnde aſſimulat̉ ſtatud corporis aīalis oīa mēbra corpoī̓s ſuſtētātis vn̄eſt ſtabile ſūdamētū arboris ſuſtinēs ramoset fructus eius. Item in duro ſtipite habetmedullam mollem quā vt dicit ariſ. quidāvocant arboris matricē. qꝛ in ipſa ſeminariꝰhūor plāte nutrit̉ vt fetus in matrice. qͥdāv̓o voͣnt arboris viſcera qꝛ in ipſa ſeꝑat̉ puꝝab īpuro fiċ ſit ī aīaliū īteſtīs. qͥdā eciā vo it cor qꝛ ex ea ꝓcedit motus vite vegetabil̓ficut vita ſenſibilis procedit de corde cuiuſlibet animalis. Item corticem habet omnisarbor ad ſuā termīacōꝫ interioꝝ defenſionēex hūore ſubtili extracto ad exteriꝰ ꝑicalorēaeris de ficcato ſicut lignū interius ex hūoregroſſo ficco eſſencialiter accidētaliter humido ꝓcreat̉ vt dicit ariſ. et al. Item arboꝝſicut et plantarum quedam ſunt domeſticeet ortenſes. q̄dā vero ſunt ſilueſtres arboresvero ortenſes ſicut ſunt et plāte ſi fuerītculte erunt ſilueſtres vt dicit ariſ. et harumquedā faciunt fructum et eciā oleum ꝓpterhuiorem vnctuoſū et aereum ſufficientemet quedā ꝓpter talis humoris defectumin quibuſdā cito folia cadunt ꝓpter humorērarum vnctuoſū cito ficcabilem i quibuſdam v̓o propter cauſam ꝯtrariam. Itemſicut eſt diuerſitas arborum et plantarū inmagnitudine et p̄uitate ſicuti eſt diuerſitasin pulcritudine et deformitate. eis acciditpulcritudo ꝓpter eqͣlitatē materie et elegātēꝑciū ordinacionē calorē ſufficienter agētiset extendentis materiā in rectam debitamnature diſpoſicionē. de formitas vero cauſat̉ex ꝯtrario tam in arboribꝰ ꝙͣ in plantis. Itēdiffer̄t in bonitate fructuū m̄lta maligͥtateet hoc accidit ꝓpter maiorem humoris materialis dulcedinem vel minorē vel proptercaloris magis vel minus correſpōdētis materie vel hūori matei̓ali debitam ꝓporcionemItē in li. dicit ibid̓ ariſ. arbores planteſilueſtres magis fructificat ortēſes hocvt dic̄ albū. accidit ꝓpter maiorē habūdaciāhūoris paꝝ vnctuoſi nodoſi defacili cedētisdiuiſioni. expulſioī et in ſubſtaciā fructꝰu̓ſiōi nichilōiꝰ tn̄ fructꝰ ortēſes ſūt melioresſimplicit̓ ꝙͣ ſilurēs vt dicit ibidē ariſ. cuiusracō ē vt dic al. maioris hūoris vnctuoſi aerivel dulcis habūdācia in materia fructuūortēſium ꝑfecciꝰ inuenit̉. Itē ꝯſiderat̉ arborūdiu̓ſitas ſic̄ plātaꝝ exloti di̓ſitate in cuſcūt. q̄dā in locis aridis creſcūt ficcis etille ſūt mīoris qnͣtitatis ꝓpter defectū hūorisq̄dā vero in locis hūidis fluuialibꝰ maritimis ac ſtagnoſis tales ſolēt eſſe in aīorisquantitatis ille que creſcunt iuxta ripasmarium ſalſorum multum creſcūt ꝓpterhabundanciam harenarum et humoris attracti miiiā ficcitatē. iuxta tamē mare rubꝝfallit hoc vt die̓ ariſ. vbi arbores fiūt magne et hoc vt dicit al. propter habundanciāhumoris et caloris. Item attenditur diuerſitas in foliorū et florū variacionē. q̄dāhabēt folia aſpera ſcꝫ ꝓpt̓ doīniū treſtritatiset ſiccitatis. q̄dā leuia ꝓpt̓ eqͣlitatē aq̄ hūiditatis ꝓporcōꝫ debitācaliditatis folia eciāhn̄t q̄dā ſciſſa et tn̄ lata vt vitis qd̓ acciditꝓpt̓ doīniū treſtritatis p̓uacōm viſcoſitatis