Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

vapores igneos quos eiittit vt patet inethna vulcano ſicut ibidem dicit idem Itē uis terra ſuperficialiter exterius ſit nigraet indecora. intrinſecus tamen continet multa precōſa. Ex quadam enim celeſtis influencie imp̄ſſione in īterioribꝰ t̓re venis p̄cioſe gēme et nobilia mētalla gn̓ant̉ Vn̄ tͣriv̓tuoſitas ſub qͣdā extrīſeca d̓formitate ocl̓tat̉. Item terra vndiqꝫ mari cīgit̉ et marisbrachijs circūdat̉ et ꝑcutit̉ a cuiꝰ huīditate ocultos meatus penetrat̉ ne pre ficcitatīsnaturalis domīo reſolutis ꝑtibꝰ redigatur inpuluerē vt dicit be. Itē t̓ra ꝙͣ uis in ſuo totoſit ſolida ſic̓ ſubſtācia eius qͣlibꝫ ꝑs ad cētyſit naturalit̓ motīa tn̄ admixtionē igneaꝫꝑciū et aereaꝝ ſit in aliqͥbꝰ ſuis ꝑtibꝰ rara etporoſa cau̓noſa ſpōgioſa. cuiꝰ ꝯcauitate vapor ventoſus ſubintrās terre ꝑtes ꝯmouetagitat gn̓at tremotū fic̓ dic ariſ. li. meth̓.Vētus inqͥt frigidꝰ in venteꝫ tre agitat̉ facitiſtā agitacōnē ē terremotus. et ſeqͥt̉ ibidēſicut fit ſonitus ex ꝯfricacōe corpoꝝ ſe abidēciū ī aere ita fit motꝰ ex diu̓ſitate agitacōisventi ocultati in tra et eſt ſignū ſuꝑ hoc. qͥa acqͥeſcit donec ſcindat̉ terra exit ventaudita voce ⁊cͣ. Itē ibidē dicit ariſem locis inqͥbꝰ ſit ꝯcurſus mais vehemēs agitacō vndaꝝ eius in locis m̄ltaꝝ cau̓naꝝ fit vehemēst̓remotꝰ. ſicut accidit tꝑe herculis ī qͥbuſdāinſulis in qͥbꝰ incipit eleuari tra ad ſimilitudinē collis. deinde ſciſſꝰ eſt locꝰ ille exiuitventus fortis qui deſtruit ciuitatē cuiꝰ īpͥſſio manifeſta eſt vſꝫ nūc ⁊cͣ Itē idē ibidē tremotū ꝯſequitur vel ꝯcōmitatur tenebroſitastegēs ſolem abſꝫ nube vſꝫ ad cōſūcionē terremotus ꝓpter vaporē groſſum et an̄cedit tremotū ſignū ſignans eius eſſe qd̓ videtur incelo nubes longa ſicut lineā recta ante occaſum ſolis Et ſequitur ibidē. et accidit qn̄qꝫterremotus ꝓpter eclipſim per lunam. quiatūc calor ſolis ꝑuenit ad aetem vt ſubtiliet et conſumat v aporem qui eſt cauſa terremotus Item in libro vegetabilium ariſ. terremotus in locis arenoſis ſit ſed in locisinterius cauernoſis et exterius in ſuperficiedutis ſicut ſunt loca moncium qͥa ſi locus inſuperficie fuerit rarus exalat vapor paulatiet non ſit tanta aggregacō vaporis vt poſſit mouere terram. ſed cum locus interiuseſt concauus et ſpongioſus et exteriuꝫ ſolidus atqꝫ durus aggre gatis partibus vaporis fit agitacio fortis ita aliꝙͣdo ſcindit terram. In locis ergo omnino poroſisn on accidit de facili motus terre proptery aporis continuam euentacionem nec inlocis valde duris ꝯpactis ꝓpter pciū ꝯp̄ſſionē ꝓpter ꝙͣ illas vapor plurimꝰ ſubintrat. ſꝫ accidit in locis interiꝰ cau̓noſis Sꝫduris exteriꝰ et ꝯpactis hucuſꝫ ariſ. Itē tra ſit elem̄tū ẜm ſubſtāciā ſimilis ē in totoin ꝑtibꝰ ſꝫ tamē ẜm qͣlitatē ē in ſuis ꝑtibꝰvniformis ȳmo ꝓpt̓ aliaꝝ qͣlitatū elem̄tariūad mixcionē cōplexionē et naturā mutat etideo vīformē hꝫ diſpoſiciōii n̄c colorē variat n̄c ſaporē. iſta diu̓ſitas m̄ltis accidit decauſis in multis modis qn̄ꝫ ex ſua eleuacione et de p̄ſſionemam eleuāta eſt ſuperiorde p̄ſſior vero et declinior eſſe ſuꝑior ꝯſueuitqꝛ vt hicit macᵉ. accidit ꝓpter radiorū ſolisforciorē in p̄ſſionē tam in locis dep̄ſſis ꝙͣ inaltis. aer em̄ groſſior ē in vallibꝰ ꝙͣ intanis. et ideo maior ibi fit agregācio radioꝝet eciam conculcacio propter reuerberacionead aerem groſſum in locis vero montuoſis altis quia aerem habent rariorem diſperguntur radij et non ceci coartantur et ideominor ibidem generatur calor. Item ex directa vel indirecta ſolis oppoſicionē quia illāterra fertilior eſt ſecūdū ſitū diſpoſita eſtmaxīe ad ſuſcepcōm cōcurrēciū radioꝝ ſolariū Que vero magis elongāt̉ a radijs minapta frugibꝰ fructibꝰ reꝑit̉. Itē ex ventoꝝdiu̓ſificacōe. terrā ꝙͣ ꝯtinue ꝑflat ventusoriētalis tēꝑate calidā eſt et int̓ hūiditatē etficcitatē qͣſi media vt dicit ꝯſt. ideo ē fecūda floribꝰ et fructibꝰ magis cōgrua hoīmhītacioni. Occn̄talis aūt ventꝰ magis attīetfrigiditati et hūiditati minꝰ efficit terramtemperatā et ideo occidentalis terra minuseſt fecunda. ventus aūt ſeptētrionalis terrāde ficcat infrigidat tamē racione puri aerisipſam ſubtiliat deturpat. Vn̄ ī terra aqͥlonali homines ſunt ꝓcere ſtature et elegatisforme frigiditate em̄ exterioris aeris claudunt̉ pori calor naturalis retinet̉ intrīſecex cuius v̓tute et ſtatura ampliatur et figuracorporis decorat̉. Ventus autē auſtralis quiacalidus eſt et humidus terram ꝙͣ continueꝑflat turbat calefacit inſpiſſat et ingroſſat ideo homīes auſtralis regionis ſūt ſtaturecontrarie et figure illis habitant in aqͥloneet ideo homines talium regionum non ſuntita animoſi et iracundi et clamoſi ſicut alijvt dicit cōſtā. Item variatur qualitas terrehiue proprietas ex elongacione a mari ſiueapropinquacione. terra vicina mari meridionali calidior eſt et humidior terra queeſt vicina aquilonali. Nam vapor calidushumidus a mari reſolutus calefacit terram qē ſibi ꝓpinqͣ Mare vero ſeptētrionale ecōu̓ſo