Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Et ideo mare ponticū dulcius ē ꝙͣ cetera maria ſiue minꝰ ſalſū. qꝛ plꝰ in illo vnicit frigE. ideo vapor frigidus ab eo r̓ſolutus terrāinfrigidat ꝓpinquā ⁊cͣ. Itē variat̉ ex hoīmexcercicio oꝑacōe. ꝙͣto vero plus fōdit̉ eteuertit̉. tanto ei virtus inſita ſingulistibus amplius ꝑmiſcet̉ et ſic apcior reddit̉vt ex ipſa fructꝰ m̄ltiplex generet̉ Qn̄ verodiu ocioſa dimittit̉ quieta. ad ꝓductionēfructuū reddiʳ minus apta Itē bonā terra ſirore fuerit ꝑfuſa aut ꝯpluta mollificat̉. īpinguat̉ meliorā Si vero arenoſa fuerit a nimis lapidoſa peior efficỉ. qͥa ampliꝰ indurat̉ De monteOns ē tumor terre in altū ſe erigēsſolo pede reliquā terrā tangens. Veldicunt̉ montes. eo ſint ſuper aliāterrā eminētes vt dicit ariſ. Dicit eciā ariſ.in li. de ꝓprietatibꝰ elementoꝝ Quidā dixerunt. terra in principio ſue ꝯpoſicōis fuitrotunda plana. in qua non fuerūt mōtesneqꝫ valles. quia erat ſperica in figura ſicutcorꝑa ſuperiora Vnde montiū valliū cauſanon eſt niſi ꝯmocio aquarū que cauauerūtloca rara et facti ſunt montes ꝑtes durioresque non poterant ꝯcauari. loca vero ꝯcauatafacta ſunt loca mariū et fluuioꝝ ⁊cͣ. Itē eciādicit in li. meth̓oꝝ Montes inqͥt fiūt qn̄ꝫ exvehemēti motū terce vnde eleuat̉ terra fitmons ſicut ex aquedūctu accidit concauacioꝓfunda fit vallis Item ibidē Maris quoqꝫ acceſſus receſſus quedā loca cauat. que extollit fiunt montes Et qn̄ꝫ mae̓ totāterrā cooperuit deinde mollia quedā eciā abraſit dura reliquit. in quibꝰ locis ꝯgeſſitmollia. eciā quēdā ꝯgeſtata abſcinderetdefictata ſunt in montes ꝯuerſa ⁊cͣ. Mōtesitaqꝫ ſūt duri ſolidi ꝯpacti. a terra verſuscelū erecti. et tn̄ terre radicitus ſunt ꝯiunctiqn̄qꝫ tn̄ ſunt interius ſpōgioſi. ꝯcaui. cauernoſi. et ideo ad ſe racione vacuitatis aquasattrahunt atqꝫ fugunt. quas poſtꝙͣ fuerinteoꝝ ꝯcauitates replete capita fontiū emittunt. ſunt cauſa ſempiterni fluxus origoet principiū fluuioꝝ vt dicit ariſ. Ex quo pꝫ montes cauernoſi ſunt aquarū humoꝝattractiui. et attractoꝝ ꝯtinue emiſſiui. Itēmontes ſūt mētalloꝝ nobiliū ꝯtentiui. Afundis montiū venis. metalla nobilia extrahunt̉ Itē montes ſūt fructuū aromatūꝓductiui ꝓpter puritatē em̄ aeris in ſūmitatibꝰ montiū dominātis puriores fructus etdulciores in montibꝰ naſcunt̉ ꝙͣ in vallibuslicet pauciores Itē mōtes ſunt cicius ꝙͣ valles radioꝝ ſolariū ſuſceptiui. et ſuſcepte illu47Iminacōis diucius retentiui. Itē montes ſūtvapoꝝ exalacionū gn̓atiui. ex quoꝝ aggregacōe nubes ī aere generāʳ. In altiſſimis tn̄in ontibꝰ vt in olimpo. raro gn̓ant̉ pluuie vtdicit ariſ. qd̓ eſt ꝓpt̓ aeris ſubtilitatē. vapoꝝ paucitatē. primo em̄ yapor reſoluit̉ſumiʳ anteꝙͣ ad cacumen montiū attingerevideat̉. Itē mōtes ventis turbinibꝰ ſūt expoſiti plus valles Et ideo racione frigiditatis in montibꝰ dominatis ſunt niuiū conſeruatiui. Ventis inqͥt frigidis in montibꝰꝯgelant̉ et ꝯſtringunt̉. Et ideo in montibꝰdiucius in vallibus ꝯmorant̉ vt patꝫ incaucaſo in libano in alijs ꝯſimilibꝰ montibus. qui ſemper ſcd̓m yſid̓. denſiſſimis niuibus candidant̉ Itē mōtes ſepius paciunictus ſulminis et fulguris valles vt dicityſid̓. Vnde pirenei montes a crebris fulmi ictibus nuncupant̉ Pir em̄ grece ignisdicit̉ latine Similit̓ et ceramnei montes acrebris ſulminibus ſūt dicti. grece cerānosſulmē dicit̉ vt dicit ibidē yſid̓. Itē montesquia ſcd̓m ſitū alti ſūt et ſublimes maximeꝯgruūt ſpeculacioni. Vn̄ et qui aduentū hoſtiū preuide̓ precaue̓ cupiūt. cacumina aſcēdunt eminēcia pericula a remotis predice̓ꝯſueuerūt. Itē montes quia quo ad naturāet ꝯpoſicōeꝫ parciū. ſolidi ſunt fortes. ideopotiſſime ſunt apti caſtroꝝ edificacōi. vndemanſiones in motibus ſolent eſſe fortes etceteris tuciores. maxime qn̄ ꝓpter interiorēduriciē non poſſunt ſubfodi. et ꝓpter ſitusaltitudinē adiri non poſſunt facilit̓ ſeu aſcēdi Itē montes quia in herbis et in paſcuisfecundi ſunt vberes. ideo ꝯueniunt paſtue̓ouiū animaliū r̓fectioni. montuoſa em̄ paſchua gramina in montibus creſcēcia ſūtſalubria. et nutriture aīaliū vtiliora illaque creſcunt in vallibus ꝙͣuis ſint genea̓lit̓vinguiorā Hunior em̄ nutrimētalis qūo nutriunt̉ herbe gramīa in mōtanis. ſubtilioreſt purior ꝙͣ campeſtris Et calor celeſtisfaciliꝰ illā humiditatē digerit. in ſubſtāciāgraminū fructuū immutat ꝑfectius conuertit. ꝓpter humoris ipſius ſubtilitatē eciā ꝓpter exiſtētes ididē aeris puritatesItē in montibꝰ habundāt alciores arbores in vallibus frutices denſiores. Ideotes ꝯgruunt animaliū agreſtiū habitacioniet auiū ſilueſtriū nidificacioni ꝓpt̓ qd̓ fereqn̄ perſequunt̉ a venatoribus in valle. refugiunt ad in ontes. et ibi fiunt tute De ararath:Rarath mōs eſt armenie altiſſimꝰin quo archa poſt diluuiū r̓quieuit