Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ſpiritus eſt quoddā corpus ſubtile vi caloīsgeneratū et in humano corpore per venas corporis viuificās arteias pulſabiles anhelitū vitā atqꝫ pulſū animalibꝰ adminiſtrasſenſū et motū voluntariū mediātibꝰ neruiset vinculis oꝑans in corꝑibꝰ animatis hicſpūs ſcd̓m medicos ſic habet geuerari. dum calorē agentē in ſanguinē fortis in epateſit ebulicio. fumus quidē reſoluit̉ qui ex venis epatis ſubtiliatꝰ deputatus in quādāſubtilē et ſpūalem ſubſtanciā ſiue aereā naturā ꝯmutat̉. que ſpūs naturalis dicit̉ eoſuā poteſtate naturalit̓ ſanguinē ſubtiliatleuitate ſua ipſū ad ſingula mēbra impellitet agitat et ideo iſte ſpūs eſt v̓tutis natural̓ꝓprie regitiuus vt dicit ꝯſt. hic idē ſpūs pervenas qͣſdā ad cor mittūt̉ colliſiōꝫ mo parciū cordis ad inuicē magis depurāt̉. etin naturā ſubtiliorē conuertit̉. tūc ſpūs vttalis a phiſicis nūcupat̉ eo a corde per arterias ad tocius corꝑis mēbra ſe diffūdit.ſpūalem virtutē augmētans eius oꝑacōesrectificat cuſtodit. Nam quedā artei̓a a ſiniſtro cordis vētriculo exiēs ī ſuo ortu moxī duos diuidit̉ ramos quoꝝ vnus tēdit adinferiora in plurimos diuiſus ramos quibꝰmediātibus ſpūs vital̓ ad omnia inferioramēbra viuificāda in corꝑe deportat̉. al̓t̓ veroramꝰ tēdēs ad ſuperiora diuidit̉ iterū ī tresramos quoꝝ dexter ad dexterū brachiū. ſiniſter ad ſiniſtrū eqͣlit̓ ſe diffūdit in arterijsſic diu̓ſimo de biſulcatis trāſfundit̉ ſpūs vital̓ totū corpꝰ uitalē ī arterijs pulſū oꝑaʳmedius vero ramus ad cerebrū ſe extēditſupeiores partes viuificās vitalē ſpitū ī oībꝰꝑtibꝰ c̓cunfūdit. Idē vero ſpūs ad ventricūlos cerebri vlteriꝰ penetrās ibidē plus digit̉et ſubtiliat̉ in eſſenciā aīalis ſpūs qui ſubtilior eſt ceti̓s trāſmutat̉. Iſte īgit̉ ſpūs animalis ī anterioī vētriculo cerebri generatusꝑticulaīter diffundit̉ per organa ſenſien dinichil oīꝰ tn̄ ꝑs remanet in eiſdē vontriculisvt ſenſus ꝯmuīs ymagīatiua v̓tus ꝑficiat̉deinde trāſit ventriculū ſcꝫ ad cellulā logiſti ad ꝑficiendū intellectū. formatō autē intellectū tranſit ad puppī ſiue ad cellulā memoralē inp̄ſſiones ī alijs cellul̓ ſtās vt ſecūdeferēs ī thalamō memoīe reponāt̉. a puppivero .i. a poſteiori ꝑte capitis .i. cerebri medullā ſpine dorſi a ph̓icis micha dicỉ penetrat ad neruos motiuos vt ſic motꝰ volūtarius in oībus partibꝰ corꝑis infeioris generẻ. vn̄ igit̉ idē ſpūꝰ corꝑe ſubtil̓ tn̄ aereꝰꝓpter diu̓ſa officia ī diuerẜ mēbris diuerẜnomībꝰ ē vocatus. ſpūs natural̓ eſt ī epavb 7te. ſpūs vitalis ī corde. Sed ſpūs differēcialis ꝓut in capite oꝑat̉. hūc quidē ſpm̄ nondebemus credere humanā aīam ſiue racōnalēanimū. Sed pociꝰ vt dicit augꝰ. eiuſdē vehiculū ꝓp̓m inſtrumentū. mediate enim taliſpū aīa corꝑi iungit̉. ſn̄ talis ſpūs mīſtei̓onulla aīe accio ꝑfecte ī corꝑe exercet̉. Vndeiſtis ſpiritibꝰ leſis ī ſuis effectibꝰ qͣlit̓cūqꝫimpeditis reſoluta corꝑis aīe armoīa racōnalis ſpūs in cūctis ſuis oꝑacōnibꝰ ī corꝑeimpedit vt patet in maniacis ī freneticiset alijs in qͥbus vſus racōnis ſepiꝰ habetlocū hoc ē quia p̄dictoꝝ ſpirituū hūore velvulnere ledit īſtrumentū. Iſtis igit̉ ſpitibꝰꝯfortatis aīa ꝯfortat̉. et iſtis debilitatis vl̓deficiētibꝰ ipſa aīa ad regimē corꝑis deficit vel in ſuis accionibꝰ minorat̉. vt planedicit ꝯſt. hec de iſtis ſpi̓tibꝰ ſufficiāt ꝙͣtūad p̄ſentē ꝑtinent tractatum Caplm̄ viceſimū terciū de pulſibusVm pulſus ſpūs vital̓ ſit effectus.ſtat vt pulſibꝰ et eoꝝ ꝓp̓etatibꝰ ali dicamꝰ. Eſt itaqꝫ pul ſꝰ ſcd̓m diaſtolē et nſtolē id ē ſꝫm dilatacōꝫ et ꝯſtriccōꝫcordis arteriaꝝ motus. Cum igit̉ cor in ꝯtinuo motu exn̄s a cētro vſqꝫ ad c̓cumferēciāin ſāguinis caloris motu ac in pulſu ſpūsvital̓ ꝯtinue moueat̉. ex tali motu vſqꝫ adextremitates dilatat̉. qn̄ vero ecōuerſo abextremitatibꝰ ad centru mouet̉. ꝯſtrīgiturcordis igit̉ dilatacō ad fr̄igid̓ aerē attrahē ꝯſtriccō ad aerē fumoſū expellendū ſūtca pulſus. Ad hoc aūt neceſſariꝰ ē pulſus vtdiſpō ſpūalis v̓tutis ītelligat̉. eius oꝑacōꝯgnoſcat̉. Hic itaqꝫ pulſus a corde īcipitartei̓as ad extreītates corꝑis ſe diffūditVnde ad ꝯſiſtenciā cordis eius accōꝫ oꝑtꝫSolet autē a medicis in oībꝰ ꝑtibꝰ corꝑis. ſꝫ ī brachialibꝰ arteīaꝝ motus pulſꝰꝯmunit̓ inueni qm̄ in quibꝰdā poſſꝫ benediſc̓ni ꝓpt̓ eaꝝ a cētro cordis elongacōꝫ. inquibꝰdā aūt ꝓpt̓ cordis regētis occultacōeꝫin qͥbuſdā aūt ꝓpt̓ oſſiū ꝯſtrictōꝫ. Et id̓o ati qui ſapiētes ad diſcernēdū pulſū arrei̓asbrachij eleger̄t. et hoc ſiqͥdē fuit facilꝰ vtilius honeſtius. facilius quia carnoſe ꝑtesarteriā non occultāt. vtilius qͥa brachialesartei̓e cordi magis aꝓpximāt. honeſtiꝰ qͥanec egro nec medico aliquā verecundā generant ſeu miniſtrāt. Indecēs enī eſſet et verecūdū occulta mēbra corporis denudare Diſcernit̉ autē pulſus ꝓprie digitorū appoſicionē ſuꝑ locū pulſatilē qd̓ fieri conſueuitcum mediocri inpreſſione aliter ī forti alit̓ī debili. quia ī forti carnoſo fordꝰ ī debiliA