Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

poteſt ꝯpoſicio primarū qualitatū quedāmunia ad illas. vt aſperū lene. durū molle.Itē hoꝝ extremis ſēſus factus ledit̉ vt pꝫ innimis calido minis frigido in medijs natua̓delectat̉ vt in tepido Ad iſtū aūt ſenſū ꝑficiē exigun̉ iſta ſcꝫ cauſa efficiēs hec deriuacio eſt ſpūs aīalis ad organa tactꝰ Itē inſtrumentū ꝯueniēs hoc eſt duplex Nerui de cerebro egrediētes ſingulis mēbris ſpm̄ aīalēdeferentes Secūdariū vero inſtrumentū ē caro in qua nerui īuoluti ſūt et infixi per quosvirtus tangibilis oꝑả ipſis mediatibꝰſpēs rei tangibilis aīe iudicio deportat̉. Itēterciū exigit̉ ſcꝫ exterioꝝ cooꝑacio que eſt neceſſaria vt res tangēda organo factus appropinquat. ex cuius appropinqͣcōe ſpūs aīalisin carne et neruis exiſtēs īmutet̉ īmutatusꝓprietatē rei facte rep̄ſentat et ſic ſenſus iſtein ſua actione fit ꝯpletus vt dicit ꝯſtā. Hocaūt ē ꝓp̓ū ſenſus factꝰ oēs alij ſenſus hn̄tſingulare mēbꝝ organū ſue actioni ſpecialiter deputatū. Solus autē tactus ē generatusin mēbris omnibꝰ exceptis pilis et crinibꝰpedū ac manuū vnguibꝰ in quibꝰ eſt neruus perꝯn̄s neqꝫ ſenſus Hic ſenſus pre omnibus alijs magis eſt terreſtris atqꝫ groſſ ideo aſpera dura cetea̓s huiōi terreſtrespaſſiones ſenſibꝰ alijs ſimilitudinis graciafectiū s ꝯprehēdit Hic ſenſus ꝙͣ uuis alijs ſenſibꝰ racione obiectoꝝ videả groſſior eſſe ſuꝑpoſito tn̄ alijs iudicat̉ eſſe vtilior. quia ꝙͣuisalij ſenſus poſſint aliqualiter eſſe ſine factutn̄ bene et ꝯplete eſſe in factū eſt īpoſſibie vtdicit ph̓s vnde generalior ē tactus ceteris.quia per oēs corꝑis ꝑticulas diffūdit̉. qͥaomnibꝰ alijs ſenſibꝰ cooꝑat̉ precipue guſtuiSij duo ſenſus ſcꝫ gultus factus ſūt magis ꝯtinni ipō corde ideo ſūt magis deanimalis de ſuis ſenſatis iudicat expreſſiꝰet obiectis. Omne em̄ mēbꝝ habet vnū ner vel duos quibꝰ ſenſus factus motus volūtarius ꝑfici ꝯplet̉ ſicut in anathoma ꝯſt.inuenit̉. Iedit̉ aūt iſte ſenſus factus qn̄qꝫ ſicut ſuꝑiores. qn̄ꝫ aūt ex toto aufer vbi ſēſet motus volūtarius penitus āmittunt̉ vttingit in mēbris ꝑaliticis ꝯtractis Itē qn̄ꝫminorat̉ ſicut qn̄ aliquod mēbrū obdormiredicit̉ qn̄ ſcꝫ ꝓpt̓ aliquā opilacōem vel mēbriꝯſtrictionē. ſpūs ſenſibilis libere tranſire permēbꝝ non ꝑmittỉ Iedit̉ eciā a mala cerebriꝯpaſſione vt pꝫ in epilenticis qui hora acceſſionis eciā tactu ignis non aduertunt Sepeeciā patit̉ ab extrīſeca aeris īmutacōe vt indigitis nimio frigore ꝯſtrictis ī quibꝰ motꝰvolūtarius īpediʳ vn̄ vnus aliū ꝯſtrīgere nonpōt Itē qn̄ꝫ ex ꝑciū corꝑis īciſione mēbꝫa corꝑe preciſū nichil oīno ſētit eciā ſi ꝯcuſſūfuei̓t peītus vel ꝯbuſtū Itē mēbꝝ eciā manēsin corꝑe ſi fuerit aliquo caſu mortuū vel putrefactū. ſenſu tāgibili omnino priuat̉. tantoſenſus tactus grauius patỉ ꝙͣto ꝓfundius inneruis ſēſibilibꝰ vulneraʳ Itē dolor ſēſꝰ ſitrei nociue ꝯtingēs ex ꝑciū diſcōtinuacōe resinferēs dolorē. mēbro maxime ledit factū. etmaximā infert corꝑi paſſionē et grauē efficitīmutacōeꝫ omne ſenſatū īmutacōeꝫ facitin organo ſenſitiui ſui vt dicit ph̓s Itē plue̓sīmutacōes faciūt ſenſata tactus ꝙͣ alioꝝ ſenſuū. groſſior em̄ eſt et materialior ceteris ſenſibꝰ ideo forciꝰ retinet īpreſſioēs ꝯueniētisvel incōuenientis. Itē quia tactus eſt ſenſusvniu̓ſalis adherēs ſingulis ꝑtibꝰ ad vniu̓ſa deſtructionē factus deſtruit̉ ſubiectū tociaīalis Nam ſic eſt de alijs ſpiritibꝰ. deſtructo em̄ ſenſu viſus alie virtutes aīalis ꝓpterhoc non deſtruunt̉ ȳmo qn̄qꝫ in ſuis actionibus forcius intēdunt̉. ſed deſtructo tactu deſtruit̉ omnis ſenſus. vn̄ pꝫ. ſenſus tactuseſt ſubiectū oim̄ alioꝝ ſenſuū fundamentūItē qͣtuor ſenſus alij ſingulare ꝓp̓ū ſenſa habeāt obiectū .ſ. ſic cadit in vno ſēſu in alio ſicut color in viſu. ſapor in guſtu⁊cͣ. Solus factus ē qui oībus alijs orgaīs ſēſuū ſuas īprimit paſſiones. Eſt em̄ cōe oībꝰſenſibꝰ ꝓp̓a hn̄t obiecta ſenſata in qͥbusnon errat niſi caſu. ꝓpt̓ quedā em̄ accidēcia.ꝯtīgit ſenſū ꝑticularē errare. qͥa vt dic̓. Ariſ.Huiōi faciūt ſepe phātaſiā mētiri vt pꝫ in viſu qui iudicat ſtellā magnā eſſe ꝑua ꝓpt̓ mgͣ diſtāciā ſitus guſtū qui dicit amaꝝ dulce ecōn̓ſo ꝓpt̓ palati īfectionē ſic de alijsꝯtīgit Cōmune igit̉ eſt gn̓ale oēs ſenſusꝑticulares extei̓ores a cōi ſenſu interiori tāꝙͣlinee quedā a cētro ꝑticularit̓ exeūt ẜm varias eoꝝ paſſiones organa ſenſitīa ꝑficiūtſuoꝝ ſenſatoꝝ formas ſimilitudines ad ſenſū coēꝫ ſingularit̓ reducūt. quo mediāte de ſinguloꝝ ꝓpͥetatibꝰ differēcijs. ꝙͣtū eoꝝ actioni ꝯgruit iudicant diſcernūt Et hec dictade ꝓpetatibꝰ v̓tutū ſenſuū iam ſufficiant. Capittulū viceſimūſecundū de hijs que exigunt̉ ad perfectionē natureIcut ad regnū nature exigunt̉ ſenſuset virtutes ita ad ꝑfectionē eiuſdemexigunt̉ neceſſario ſpūs quidā quoꝝbn̄ficio motu ꝯtinuo ſenſus v̓tutes inaīalibꝰ moderāt̉ vt ſuas ꝑigāt actiones Dicit̉ aūt ſpūs ꝓut ſumỉ quēdā ſubſtācia ſubtilis aerea v̓tutes corꝑis excitās ad ſuasagēdas actiōes. vel ſiuit dicỉ in li. ſpūs aīe