Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Qīqꝫ ꝓpter ſuꝑfuā carnis ſuꝑercreſcentisopilacōeꝫ vt pꝫ ī polipoẜ. qn̄ꝫ ꝓpt̓ apoſtemacis ſiue cuiuſcūqꝫ humoris corrupti infectio. Qn̄qꝫ ꝓpt̓ alicuius humoīs calidi ſiccicorroſionē vt pꝫ in cancroſis huiōi. Hicſenſus ꝓpter ſui ſubtilitatē qn̄ bene diſponiʳvirtutē animalē ꝯfortat a ſumoſitate ſuꝑflua euacuat. ecōuerſo qn̄ corruptus ē aliqͦcaſu vel infectus. v̓tus aīalis ledit̉ et in ſuisactionibus impedit̉ Dicit eciā Aꝝ. li. xij.ſenſus olfactus non ē niſi per actionē aerisin animali habente naſū qui eſt membrū inmedio alioꝝ ſenſuū poſitū in anteriori partecapitis ꝓpt̓ iuuamentū āhelitus. Omne animal habens pulmonē hꝫ naſū. vel aliud loconaſi ꝓpter anhelitus iuuamentū. vn̄ patēt organū olfactus non ſolū ē in aīalibꝰ addecenciā decorē veꝝ eciā ad ꝑficiendū v̓tutēſpūs aīalis ad tribuendū virtuti vitali incorde adiutoriū vigorē. Hec v̓tus ſcꝫ odoratīa viget in quadrupedibꝰ Vnde ſolo odore diſcernūt inter herbas ſalubres venenoſas et precipue in ſimijs que eque vel magisdiſcernūt inter cibos et cibos per olfactūguſtū Dem̄ in cānibꝰ viget maxime illa virtus ſolius odoris ductū ad ſenciendū aīaliū veſtigia viuacitate olfactus infallibiliterdeprehendūt. viget eciā in volatilibꝰ p̄cipuein vulturibꝰ quia ẜm amb̓. in exameron etyſid̓. li. xij. ca. vi. ita ſūt viuacis olfactusvltra maria cadauera ſenciūt In hijs ergoin alijs oꝑacōis natue̓ ꝯdicōibꝰ admirandaeſt diuinā ſapiencia iſta talia ꝯſimiliadat nob̓ quodāmō intelligere qualit̓ iſtaſenſatā materialia ad intellectū eoꝝ que ſūtſupra ſenſū. ſint paula cordis interiora adintelligenciā ſpūaliū ꝓmouēdā ꝓpt̓ ſimplex ē in opuſculo mea intēcio finis meꝰ Caplm̄ viceſimū de guſtu:Vſtus eſt ꝓpͥe ſenſus ſapoꝝ ꝑceptiuꝰAd quē guſtū ſenſibilit̓ perficiendūneceſſaria ſūt illa cauſalia effectiuamatērialia informatīa que in alijs ſenſibus iam ſūt dicta. v̓tus aīalis ē cauſaefficiens cauſa material̓ et inſtrumētalis inlingua ꝓp̓a ſuis arterijs. ſpm̄ aīalem adꝑfectionē virtutis guſtabil̓ ꝑficiens. Que lingua ſcd̓m ſue ſubſtācie ꝯpl̓oeꝫ ē ꝯcauaporoſa humidā inſipidā. Concauā quidē ēvt ſui ꝯcauitate humeroſitatē rei guſtabilisreſolutā in ſe ſuſcipiat. poroſa: vt qd̓ eſſetgroſſū vel ſubtile de re guſtanda. ad neruoslingue libere ſubintraret et vt v̓tus attractīaad paciendū ea plus vigeret. humida quidēfuit. vt cooꝑaret ad acceptoꝝ diſſolucōnemTIPe 5vt ſi aliqͣ ficca et dura forſitā lingue vel palato applicarēt̉ humiditate līgue ad digeſtiōeꝫſiue qͣlemcūqꝫ reſolucōeꝫ facilius aptarenturErat eciā inſipida. vt eſſꝫ cuiuſlibet rei ſaporis facilius receptīa ſicut aqua. que ſi det̓minatū ſaporē haberet. alterius qͣlitatē ꝑcipere non valeret Fit aūt guſtus hoc. Duonerui in medio līgue infigunt̉ qui poſtmodūin multos ramos. in extremitatibꝰ lateralibꝰlingue diſpertiunt̉ per eos ſpūs animal̓ inlinguā defert̉ ergo res guſtāda ſubintnͣslinguā vel poros neruoꝝ. ſpūs animalis exn̄sibi inmutaᵉ ſcd̓m eius ꝓp̓etates quas poſteaiudicio aīe repreſentat. guſtus ergo tanto olfactu groſſior eſt ꝙͣto fumus aqua ſubtiliorinuenit̉. qͥa odoratus natura ē ſumoſa. guſtꝰaūt ſenſibilitas humectacio ē aquoſa vt dic̄ꝯſtā. Hic ſenſus aīali perutilis ē ad indiuidui ꝯſeruacōeꝫ Guſtu corrupto vel ablatovis nutritiua deficit et ſic ſubſtancia aīalispaulatī ꝑit. guſtus aūt corrūpit̉ qn̄ ſua inſtrumēta ledun. vel qn̄ corrupti humores inipſis dn̄ant̉ et hoc fit qn̄ non ſaporanda ſentit. vel quando ſaporandā ſub ꝓpa qualitatenon app̄hendit et hoc accidit qn̄ ſingularishumor in lingue ſubſtācia dn̄at. v̓bi graciaSi dn̄at̉ colera rubea omnia ſentit amaraſi ſalſū fleumā ſentit ſalſa et ſic de alijs vtpꝫ in febricitantibꝰ in quibꝰ dominiū corrupti humoris guſtū inficit corrūpit Inmutat̉eciā qn̄ ledi per maliciā rei que guſtat̉ vt pꝫin aloe ī alijs nimis amaris quoꝝ horroreguſtus aſperat̉. delectat̉ aūt guſtus in dulcibus ꝓpter illā ꝙͣ habet dulcedine aſſimilacionē. quia dulcedo que fundat̉ ſuꝑ calidūhumidū. ſimil̓ ē omnibꝰ mēbris dulcibꝰmaxime nutriunt̉. dulcia multi ſūt nutrimenti et de facili mēbris aſſimilant̉ ſicut dicit yſaach in diet̓. Caplm̄ viceſimūprimū de factuActus eſt ſenſus ſpecierū tangibiliūꝑ̄ceptiuꝰ. virtute factus animaapp̄hendit calidū humidū frigidū ficcū. molle durū. lene aſperū. vel ſcd̓mAuic̓. factus ē vis ordinata in neruis tociuscorꝑis ad app̄hendēdū qd̓ tāgit Hic aūt ſenſus licet ſit in omnibꝰ ꝑtibꝰ. prīcipaliter tn̄viget in volis manuū in plātis qͣs naturatemꝑatas iſta ꝯpoſuit racione vt ſcꝫ calidafrigidā faciliꝰ ꝑſentirēt. ſūt aūt hec ꝑtes ꝯcaue vt tangenda melius ꝑcipiant. tenendamelius forcius teneant Neruoſe vt ibi vigeat ſenſibilitas qͥa omne neruoſū ſenſibileeſt. Temꝑate. vt a qͣlibet re tēꝑata faciliuspmutet̉ Obiectū itaqꝫ ſiue ſenſatū factꝰ dici