Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

nutritiua augmentatīa Vn̄ hec potencia ſeuanima prima eſt ſimilis triāgulo in geomtria Animā ſenſibilē ꝯꝑat quadrangulo qͥaquadrāgulꝰ ducta linea ab agulo ad angulūduos facit triangulos potenciarū. vbicūqꝫ eianima eſt ſenſibilis ibi vegetabilis inuenit̓ſed non ecōuerſo Animā aūt rōnalē ꝯꝑat circulo racōe ſue ꝑfectionis capacitatis. Oim̄em̄ figurarū yſoſpermicarū .i. equales ābitꝰhabenciū maximus ē circulꝰ. Quāuis em̄fectibil̓ factā ſit in ſciēcia v̓tutibꝰ aīa rōnalis vt dicit̉ in libro de aīa. ꝑfectiſſima ē capaciſſima inſtar circuli ꝙͣtū ad potēcias naturales Vn̄ ſuppoſita aīa racionali p̄ſupponit̉potencia vegetabil̓ ſenſibilis. ſed ꝯu̓tit̉. Caplm̄ octauū de anima vegetabili.Nima igiʳ vegetabil̓ potenciā hꝫ gn̓atiuā neceſſariā ad multiplicacōnemſpēꝝ. potenciā nutritiuā ad ꝯẜuacōꝫindiuidui. ſed potenciā augmētatiuā ad perfectionē ſubiectī. Huic aūt v̓tuti vegetabiliqͣtuor deſeruiūt ſcꝫ v̓tus appetitīa fuit neceſſai̓a in nutrimēto. digeſtiua ſeꝑat ꝯueniēs ab inconueniēti in nutrimēto. Retentīa tnͣſmittit ad ſingulas ꝑtes in aīalibꝰ adſingulos ramos in plātis. qd̓ ꝯueniēs ē in alimēto ꝯiungit̉ eis vt reſtauret̉ deꝑdicio.in aīalibꝰ in plātis. Expulſiua expellitilld̓ qd̓ nature ē inconueniēs nocuiū. Sūtet alie v̓tutes potēcie vegetabili admīſtrātesvt īmutatiua. informatia. aſſimilatīa. ꝑfectibilis. aſpera leuis. quarū drn̄cias non intēdimus ꝓſequi qͥa in libro Iohānicij ſe patēt. Ex p̄dictis igit̉ breuit̓ cecollige qd̓ aīapotēciā vegētabilē in plātis de ſimilibꝰ ſilīaꝓducit ꝓducta in multiplicat cuſtoditItē que ſūt neceſſaia ad nutrimentū appetitrecipit incorꝑat atqꝫ vnit. Itē inconueniēcia ſūt abicit excludit. Itē per gn̓atiuā v̓tu cui deſeruit paſcitiua m̄ltiplicat ſpēꝫ adeſſe ꝑducit Itē nutritiuā ſpēꝫ multiplicatārefouet atqꝫ nutrit. Itē augmētatiuā ſubiectū dilatādo in debita ꝙͣtitate ꝑficit ꝓducit. Itē ſenio tꝑis mutabilitate deficitdem ꝑeunte corꝑe ipſa perit Hec de anima vegetabili hic dicta ſufficiant. Caplm̄ nonū de anima ſenſibiliE aīa aūt ſenſibili ꝙͣtū ad potēciaꝝſuarū drās aliqͣ pauca breuit̓ ſūt dicenda v̓tus ſenſibil̓ in ſubtiliſſimis cerebri ventricul̓ ſedē hꝫ. ab ipſo aūt cerebro neruos et arterias ſingulas ꝑtesaīalis ſe diffundēs motū ſenſū volūtariū inſingulis mēbris oꝑat̉ Duplicē itaqꝫ hꝫ aīaſenſibilis ptātem. ſcꝫ app̄henſiuā et motiuāAp̄phenſiua vero diuidiʳ in ſenſū coēꝫ ſiue interiorē in ſenſū ꝑticularē ſu̓ exteriorē. Sentus vero exterior ꝯtīet viſū. auditū. guſtū. odoratū. tactū. iſte ſenſus in ſuis orgaīs ꝓducit̉ talit̓ ad effectū Quidā neruus ab anathomia dicỉ obticꝰ deſcēdit a ce̓bro ad oculos ſeu adoclōꝝ pupillas ramificaʳ in duasꝑtes. alius quidē ad aures. terciꝰ ad nae̓squartus ad linguā palatū. quītus ramificaad organa tactus corpꝰ totū Per iſtos itaneruos ſpūs ſenſibil̓ vbiqꝫ diffūdit̉ corpꝰet eius v̓tute totū ſenſibile mobile reddit̉ex cuius ſpūs diffuſione neruos artei̓asmuſculos tota corꝑis ꝯpago ad motū habi.lis inuenitur Caplm̄. x. de ſenſu ꝯmuni ſiue interiori.Enſus vero cōis ſu̓ īterior. dīdit̉ intres ꝑtes. ẜm tres cerebri regiones. in cerebro ſūt tres cellule .ſ. antecior in qua v̓tus ymaginatīa oꝑat̉. quidēea ſenſus extrīſecus app̄hendit. īterius ordinat ꝯponit. vt dicit Iohāniꝰ. Eſt mediacellula ſcꝫ logica. in racio ſenſibilis vel eſtimatiua v̓tus dn̄ả Eſt iterū tercia poſtrema eſt memoratīa. que ea app̄henſa ſūt ymaginacōeꝫ ſiue racionē. in theſauro memorie retinet et cuſtodit. Caplm̄ vndecimū de virtute ſenſitiuaEnſus itaqꝫ. ſiue ſenſitīa v̓tus queab aīa ſenſibili ꝓcedit eſt potēciaaīa de coloribꝰ. ſaporibꝰ et alijs ſenſuū obiectis iudicat diſcernit. ymag̓ natīavero eſt v̓tus formas prius a ꝑticularibꝰreceptas ꝙͣuis abſentes app̄hendimus vt pꝫqn̄ montes aureos cogitamus. vel qn̄ ꝓpt̓ ſimilitudinē alioꝝ montiū. de monte ꝑnaſoſompniamꝰ Vis aūt eſtimatīa ſiue racio ſenſibil̓ ē ẜm in precauēdis malis nobis ꝓin̄dolectabilibꝰ ꝯſequēdis prudētes ſūt hoīeset ſagaces hec eſtimatīa nobis cōis eſt etbrutis vt pꝫ in canibꝰ et eciā lupis. racōe tn̄ꝓp̓e loquēdo non vtunt̉. ſed quadā forti etſollerti eſtimacōe. Sed de hoc alias. memoratiua vero eſt vis ꝯſeruatīa ſiue recordatīa quā ſpēs reꝝ ne in obliuionē veniāt reponimus et reſeruamus. Vnde dixit quidā. memoria eſt archa ſiue ciſtula racionis. Caplm̄. xij. de virtute ſenſibili motiuaIrtus aūt ſenſibilis motīa diuidit̉in naturalē vitalē animalē. Virtusaūt naturalis ē motīa humoꝝ in corpore aīalis per venas et habet ſedē ſuā principalit̓ in epate. eo ibi prīcipalit̓ oꝑet̉. Virtus quoqꝫ vitalis hꝫ motū ſuū per arteriasin quibus mouent ſpūs a corde procedentes