nutritiua augmentatīa Vn̄ hec potencia ſeuanima prima eſt ſimilis triāgulo in geomtria Animā ſenſibilē ꝯꝑat quadrangulo qͥaquadrāgulꝰ ducta linea ab agulo ad angulūduos facit triangulos potenciarū. vbicūqꝫ eianima eſt ſenſibilis ibi vegetabilis inuenit̓ſed non ecōuerſo Animā aūt rōnalē ꝯꝑat circulo racōe ſue ꝑfectionis ⁊ capacitatis. Oim̄em̄ figurarū yſoſpermicarū .i. equales ābitꝰhabenciū maximus ē circulꝰ. Quāuis em̄ ꝑfectibil̓ factā ſit in ſciēcia ⁊ v̓tutibꝰ aīa rōnalis vt dicit̉ in libro de aīa. ꝑfectiſſima ē ⁊ capaciſſima inſtar circuli ꝙͣtū ad potēcias naturales Vn̄ ſuppoſita aīa racionali p̄ſupponit̉potencia vegetabil̓ ⁊ ſenſibilis. ſed nō ꝯu̓tit̉.¶ Caplm̄ octauū de anima vegetabili.Nima igiʳ vegetabil̓ potenciā hꝫ gn̓atiuā neceſſariā ad multiplicacōnemſpēꝝ. potenciā nutritiuā ad ꝯẜuacōꝫindiuidui. ſed potenciā augmētatiuā ad perfectionē ſubiectī. Huic aūt v̓tuti vegetabiliqͣtuor deſeruiūt ſcꝫ v̓tus appetitīa q̄ fuit neceſſai̓a in nutrimēto. digeſtiua q̄ ſeꝑat ꝯueniēs ab inconueniēti in nutrimēto. Retentīaq̄ tnͣſmittit ad ſingulas ꝑtes in aīalibꝰ ⁊ adſingulos ramos in plātis. qd̓ ꝯueniēs ē in alimēto ⁊ ꝯiungit̉ eis vt reſtauret̉ deꝑdicio. tāin aīalibꝰ ꝙ in plātis. Expulſiua q̄ expellitilld̓ qd̓ nature ē inconueniēs ⁊ nocuiū. Sūtet alie v̓tutes potēcie vegetabili admīſtrātesvt īmutatiua. informatia. aſſimilatīa. ꝑfectibilis. aſpera leuis. quarū drn̄cias non intēdimus ꝓſequi qͥa in libro Iohānicij ꝑ ſe patēt. Ex p̄dictis igit̉ breuit̓ cecollige qd̓ aīa ꝑpotēciā vegētabilē in plātis de ſimilibꝰ ſilīaꝓducit ⁊ ꝓducta in eē multiplicat ⁊ cuſtoditItē que ſūt neceſſaia ad nutrimentū appetitrecipit incorꝑat atqꝫ vnit. Itē q̄ inconueniēcia ſūt abicit ⁊ excludit. Itē per gn̓atiuā v̓tutē cui deſeruit paſcitiua m̄ltiplicat ſpēꝫ ⁊ adeſſe ꝑducit Itē ꝑ nutritiuā ſpēꝫ multiplicatārefouet atqꝫ nutrit. Itē ꝑ augmētatiuā ſubiectū dilatādo in debita ꝙͣtitate ꝑficit ⁊ ꝓducit. Itē ſenio ⁊ tꝑis mutabilitate deficit ⁊ tādem ꝑeunte corꝑe ipſa perit Hec de anima vegetabili hic dicta ſufficiant.¶ Caplm̄ nonū de anima ſenſibiliE aīa aūt ſenſibili ꝙͣtū ad potēciaꝝſuarū drās aliqͣ pauca breuit̓ ſūt dicenda Nā v̓tus ſenſibil̓ in ſubtiliſſimis cerebri ventricul̓ ſedē hꝫ. ab ipſo aūt cerebro ꝑ neruos et arterias ꝑ ſingulas ꝑtesaīalis ſe diffundēs motū ⁊ ſenſū volūtariū inſingulis mēbris oꝑat̉ Duplicē itaqꝫ hꝫ aīaſenſibilis ptātem. ſcꝫ app̄henſiuā et motiuāAp̄phenſiua vero diuidiʳ in ſenſū coēꝫ ſiue interiorē ⁊ in ſenſū ꝑticularē ſu̓ exteriorē. Sentus vero exterior ꝯtīet viſū. auditū. guſtū. odoratū. ⁊ tactū. ⁊ iſte ſenſus in ſuis orgaīs ꝓducit̉ talit̓ ad effectū Quidā neruus qͥ ab anathomia dicỉ obticꝰ deſcēdit a ce̓bro ad oculos ſeu adoclōꝝ pupillas ⁊ ramificaʳ in duasꝑtes. ⁊ alius quidē ad aures. terciꝰ ad nae̓squartus ad linguā ⁊ palatū. quītus ramificaad organa tactus ꝑ corpꝰ totū Per iſtos itaneruos ſpūs ſenſibil̓ vbiqꝫ diffūdit̉ ꝑ corpꝰet eius v̓tute totū ſenſibile ⁊ mobile reddit̉ex cuius ſpūs diffuſione ꝑ neruos artei̓as ⁊muſculos tota corꝑis ꝯpago ad motū habi.lis inuenitur ⁂¶ Caplm̄. x. de ſenſu ꝯmuni ſiue interiori.Enſus vero cōis ſu̓ īterior. dīdit̉ intres ꝑtes. ẜm tres cerebri regiones.Nā in cerebro ſūt tres cellule .ſ. antecior in qua v̓tus ymaginatīa oꝑat̉. q̄ quidēea q̄ ſenſus extrīſecus app̄hendit. īterius ordinat ⁊ ꝯponit. vt dicit Iohāniꝰ. Eſt ⁊ mediacellula ſcꝫ logica. in qͣ racio ſenſibilis vel eſtimatiua v̓tus dn̄ả Eſt iterū ⁊ tercia ⁊ poſtrema q̄ eſt memoratīa. que ea q̄ app̄henſa ſūtꝑ ymaginacōeꝫ ſiue racionē. in theſauro memorie retinet et cuſtodit.¶ Caplm̄ vndecimū de virtute ſenſitiuaEnſus itaqꝫ. ſiue ſenſitīa v̓tus queab aīa ſenſibili ꝓcedit eſt potēcia qͣaīa de coloribꝰ. ſaporibꝰ et alijs ſenſuū obiectis iudicat ⁊ diſcernit. ymag̓ natīavero eſt v̓tus qͣ formas prius a ꝑticularibꝰreceptas ꝙͣuis abſentes app̄hendimus vt pꝫqn̄ montes aureos cogitamus. vel qn̄ ꝓpt̓ ſimilitudinē alioꝝ montiū. de monte ꝑnaſoſompniamꝰ Vis aūt eſtimatīa ſiue racio ſenſibil̓ ē ẜm ꝙ in precauēdis malis nobis ꝓin̄dolectabilibꝰ ꝯſequēdis prudētes ſūt hoīeset ſagaces ⁊ hec eſtimatīa nobis cōis eſt etbrutis vt pꝫ in canibꝰ et eciā lupis. racōe tn̄ꝓp̓e loquēdo non vtunt̉. ſed quadā forti etſollerti eſtimacōe. Sed de hoc alias. memoratiua vero eſt vis ꝯſeruatīa ſiue recordatīaꝑ quā ſpēs reꝝ ne in obliuionē veniāt reponimus et reſeruamus. Vnde dixit quidā. memoria eſt archa ſiue ciſtula racionis.¶ Caplm̄. xij. de virtute ſenſibili motiuaIrtus aūt ſenſibilis motīa diuidit̉in naturalē vitalē ⁊ animalē. Virtusaūt naturalis ē motīa humoꝝ in corpore aīalis per venas et habet ſedē ſuā principalit̓ in epate. eo ꝙ ibi prīcipalit̓ oꝑet̉. Virtus quoqꝫ vitalis hꝫ motū ſuū per arteriasin quibus mouent ſpūs a corde procedentes
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten