¶ Citulus¶ decimuſſextus
hoc nō cognouerūt hoīes ſeculi. Et ſi qui cuꝫcatholicis crediderūt. nō tn̄ ſciuerūt ſcīa ꝓpriedicta: nō em̄ talis noticia ex immediatis et ꝑſe notis ꝓcedit. ſꝫ ex reuelatis ⁊ alijs nob̓ ignotis. Dimittat̉ quedaꝫ tergiuerſatō ignorātie.dicentiū ꝙ diffinitō ſcīe quā dat areſto. eſt ẜmnaturā: ſed ẜm naturā pl̓ia ꝓut ſūt in ſuis ꝑticularibꝰ. ſūt incorruptibilia. cū ꝑ generatōneꝫſucceſſiuā ꝯſeruent̉ ī eſſe. Simil̓r corꝑa ſuꝑiora ⁊ ſpūs intellectiui ſūt ẜm naturā a corruptōne libera. cū corruptōis pͥncipiū nō habeātin ſemetip̄is. hec eniꝫ friuola ſūt. Nam naturavniuſcuiuſqꝫ rei create ē illa. nō quā ph̓i credūt. ſed quā deus ꝯceſſit. Nō em̄ natura ſolis ēcomede̓ et bibe̓ qꝛ plures ph̓i hoc opinati ſūt:nec natura magnētis ē viuere ſpū qꝛ tales mile ſuis hoc affirmauerit. Uocare qͥppe naturāillā ꝯdictōeꝫ quā hoīes ꝓprio luīe freti rerumſpeculataꝝ ab eis arbitrati ſūt. eſt dicere verūfalſū. et falſū verū qd̓ nō ad ſcīaꝫ ſed ad tetriſſimā ignorātiā nouimꝰ ꝑtinere. Sic exiſtimātes pugnāt phiſicoruꝫ ſcole. ſeſe mutuo cecosvocātes. At ſi dixerimꝰ obiecta ſcīa eſſe reruꝫincōplexa: vt modernis magis placet. Que ſiꝑticulariter eē deſināt. deſinēte ſubiecto ī quoſūt. illa tn̄ nō deſinūt. cuꝫ ſint reꝝ ſpēs intellectibꝰ iūcte creato vel increato. ⁊ actꝰ ſcīe generantes duo ſequunt̉. Primū ꝙ neqꝫ de his neqꝫ de ſignificatis ꝑ ea eſt aliqua ſcientia ꝓpriedicta. cū nō ſint minus variabilia ꝙͣ ſint eorūſubiecta. ⁊ ſi tortuoſus anguis et coluber verſutus ꝑniciter tendēs ad fugā. dicat illa ꝯplexa de quibꝰ ſcīa haberi dr̄ eqͥpollere ꝯditōnalibus veris. quaꝝ quelibet ē nccͣia: dicendū eſtꝙ ſcīa certiſſima dei nō ē de ꝯditōnalibo. Et ꝙquilibet hō hꝫ rōnabil̓r dubitare de ꝓpoſitōneom̄i a deo nō reuelata. ⁊ actus primos nō importāte. an ſit nccͣia. impoſſibilis vel ꝯtingēscū nemo hēat heſitare hac. Deus plura poteſtꝙͣ intellectꝰ creatꝰ valeat cogitare. Nemo dicꝫhic ſtoicoꝝ opinionē tenendam .ſ. ꝙ nihil ſciriꝯtingat. ſi meminerit actus primos excluſoset ſtoicos nō fuiſſe de ſcīa tam ſtricte locutosSecūdū qd̓ ſequit̉ eſt deū glorioſū talē ſciētiānō habere. cū nō ꝑ ſpēties ſed per ſeipſum cūcta ſcibilia clare cognoſcat. Ex his elicit̉ clare vna veriſſima diſiūctiua q̄ cōpulatīe real̓requipollet. videlicet ſolus deus de creaturis hꝫſcientiam. vel ſciētia dei. ⁊ ſcia noſtra nō ſuntgeneris eiuſdem: qd̓cūqꝫ detur. habet̉ ꝓpoſituꝫ.Tertiū ꝯſiderandū. et declaranduꝫ eſt quid ſitſciētia ẜm eſſentiaꝫ: et dicendū ꝙ ſcīa eſt lucidus et completus habitus intellectus in certārerū certaꝝ cognitōem intellectiuam ꝑducēsper hoc qd̓ dicit̉ lucidus exclubitur a ſcientiafides et opinio. Addit̉ in diffinitōe illa ꝯpletquia licet vniuſcuiuſqꝫ rei cuiꝰ ſunt ꝯcluſionesſcibiles mille. tm̄ habeat̉ vna: nō tamē res illa per ſcīam cognoſcit̉. cuius improportionabiliter plura fere ignoro ꝙͣ ſciam. Addicit̉ in
diffinitōne habitus. per quem eximit̉ actus qͥquis caſu aliquid repente nouit. et eiuſdeꝫ nōticiam amittit repente. Dicit̉ etiā in ea intellectus ꝓpter imaginatiuā et alias potentias.que ſeruiunt intellectiue potētie in ꝑcipiēdo.participādo cū brutis. Certū eſt adiunctū. qꝛet ſi reuelaret alicui quid eſt aīma. et ille dubitet ſic eſſe. tunc de eo nō habet̉ fides. cum nonfirmiter inhereat. neqꝫ opinionē. qꝛ deꝰ opinioneꝫ nō reuelat. nec ſcīam. qꝛ ꝑ demōſtratōeꝫnō certificat. Sequit̉ in diffinitōe rerum creatarum. ſubintelligit̉ vnius vel plurium. addifferentiā ſapīe que eſt prime cauſe ſiue diuinarū rerū cognitō. Quod ponit̉ vltimo ſecludit ſcīam ab alijs habitibus qui ceteras animipotentias quocunqꝫ modo immutant. In eoigitur ꝙ ſciētia lucida eſt in via raro. cōuenitcreaturis rariſqꝫ. quia cicerone ī dÿalogo adhortenſeꝫ probante. omnis cognito multis eſtabſtracta difficultatibꝰ. Eſt eniꝫ et in ipſis rebus obſcuritas ⁊ ī iudicijs noſtris infirmitasꝓpter quod dicit̉. Nihil ē adeo indubitatū quīadhuc ſolennē inquiſitōnem admittat. Et auguſtinꝰ dicit de ꝯſe. di. iiij. Sicut in ſacramentis. ꝙ ſi ſinguli interrogarent̉. forſitan tot opiniones quot homīes inuenirent̉. Nemo etiaꝫareſto. confitente alicuiꝰ rei create. hꝫ habituꝫſcīe ꝯpletū. deo excepto. Que em̄ ſcimꝰ ait trimegiſtꝰ. ſt̄ ꝑs eoꝝ mīma q̄ igͦramꝰ. et hoc cuꝫintellectꝰ nr̄ ſe hēat ad māifeſtiſſima nat̉e. ſīcoculus noctue ad lumē ſolis. ẜm areſto. ij. metha. et ſap̄. ix. dr̄. Difficile extimamꝰ q̄ in terraſūt. et q̄ in ꝓſpectu ſūt cū labore inuenimꝰ: queat̄ in celis ſūt. qͥs īueſtigabit: Preterea habitꝰſic nec aliqd̓ accidēs ē in deo: ſic qͥbuſdā mathematicis de veris ⁊ pͥmis actibꝰ. ſicut ꝯͣ ſtoicosdiſputat̉ de rebꝰ. certitudinē nō hēmꝰ in bia: ⁊tn̄ om̄ia nuda et aꝑta ſūt oculis dei. Igr̄ quoad eſſentiā ſcīe. nō ē vna ⁊ eadē genere ſcīe diuina ⁊ hūana. Non em̄ dico diſtingui ꝑ maiꝰ ⁊minꝰ. ⁊ imꝑfectū et magis ꝑfectū. ſicut diſcernunt̉ ẜm intellectū ſct̄i doctores theologia viatoꝝ a theologia ꝯp̄henſoꝝ: ſꝫ eſſencial̓r ⁊ infinite. cū ſcīa dei ſit deꝰ. et ſcīa hūana ſit q̄daꝫqͣlitas labilis dū obtinet̉ ī via ¶ Eque pꝫ hocidem qͦ ad qͣrtū ꝯſideranduꝫ de ſcīa .ſ. de modo.Nam om̄is nr̄a cognitō ortū hꝫ a ſenſu. om̄isnr̄a cognitō ſpēs trahit a rebus: fere nulla nōſtra ſcīa dici pt̄ intuitiua. om̄is nr̄a cognitiointellectiua gradatim ꝓcedit a magis vl̓ibꝰ adminꝰ vl̓ia. vſꝫ ad ſingl̓aria: oīs nr̄a cognitō adminꝰ nota a magis notis. Om̄is nr̄a cognitioſillogiſtica ē. ⁊ diſcurſiua: et ꝓpter hoc ſcire viatoꝝ. nōſolū ē diſtinctū a diuino ſcire. ẜm etiam pl̓m a ſcire angelico. Angelus eniꝫ ſpetiesreꝝ hꝫ inſertas. ſenſibꝰ corꝑalibꝰ nō vtēs. eqͣliter oīa creata ſine diſcurſu cognoſcēs. Deꝰ v̓oneqꝫ ſpēs a rebꝰ abſtrahit. neqꝫ abſtractīe neqꝫſucceſſiue ſed intuituie: et vnico actu ſe ⁊ aliaqꝛ oīa q̄ ſūt in eo infinite cōprendit. ¶ Effect