Druckschrift 
4 (1479)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Titulus primus Capitulum primum

Incipit quarta pars Sūme maioris Antonini archip̄ſulis florentini. In qua agit̉ devirtutibꝰ et gracia. ac donis ſpirituſſancti.Titulꝰ pͥmꝰ de p̓tutibꝰ ī generaliCapitulū pͥmū. de diffinitōetutū atqꝫ earundem diuiſione.

Irca virtute in generali ꝯſiderada ſūt ſex .ſ. diffinito. diuiſioeaꝝ et numerus. ꝯnexio. duratō̄. acqͥſitō. oꝑatō. Ꝙͣtū ad pͥmū ſic diffinit̉ab auguſ. in. ij. li. de libe. arbi. Uirtꝰ ē bonalitas mētis. qua rct̄e viuit̉. qua nemo male otit̉. quā deꝰ in nobis ſine nob̓ oꝑat̉. In qua diffinitōe tangūt̉ qͣtuor bona ex v̓tute cauſāt̉.Primū ē hoīs ꝑfectō. in eo dicit̉ v̓tus eſt bonaqͣlitas mētis: ꝑficit .n. hoīeꝫ ꝙͣtū ad ꝑtē intellectiuā prudētiā alias: appetitiuā rōna iuſticiā al̓s: appetitiuā ſenſualē fortitudinē ad iraſcibilē. tꝑantiā ad ꝯcupiſcibilem. Faciūt .n. potētias expeditas ad bn̄oꝑan. Scd̓m ē oꝑis directō. Un̄ ſubdit̉. qua recte viuit̉. Recte .n. viue̓ eſt bn̄ oꝑari. ī hocſiſtit. Et hāc clauſulā diſtīguit̉ virtꝰ ꝓprie etſtricte dct̄a. a ſcīa intellectu ſapīa. Licꝫ .n.ſint bone qͣlitates mētis. tn̄ ſunt bone qͣlitates volūtatis. regulātes ip̄am volūtatē dirigētes. ſed ꝑficiētes tm̄ intellectum. Un̄ pt̄ male bn̄ viue̓ habēs eas. Terciū ē crimīs excluſio. Un̄ ſb̓dit̉. nemo male vtit̉. Nullꝰ pt̄male vti actu v̓tutis. eo actꝰ v̓tutis vl̓ a virtute ꝓcedēs. nūqͣ pt̄ eſſe malꝰ: ſed ſꝑ ē bonus.Poteſt tn̄ aliqͥs male vti v̓tute tanꝙͣ obiecto:puta male ſentit de v̓tute. .ſ. odit vl̓ ſuꝑbit de ea. Qd̓ Iſidorꝰ ī li. de ſūmo bono ꝓhibꝫdicens. qͥs ex deteriori melior eſſe ceꝑit.caueat de acceptis extolli v̓tutibꝰ: ne grauiꝰb̓tutes corruat. pͥus ex lapſu vitioꝝ iacebat. Quartuꝫ qd̓ cauſat̉ a v̓tute ē infuſio diuininumīs ꝯſenſu volūtatis. Un̄ dicit̉. quā deꝰin nobis ſine nob̓ oꝑat̉. qd̓ intelligit̉ ad v̓tu-

tes infuſas. ſine nob̓ oꝑantibꝰ p̄ncipaliter. ſed ſine nobis ꝯſentiētibꝰ ſeu cooꝑantibꝰ Rajneriꝰ. Et in ꝑuulis quidē infūdunt̉ v̓tutes ībaptiſmo ꝙͣtuꝫ ad habitū. vt dicit̉ extͣ de bapMaiores ſine ip̄is ꝯſentiētibꝰ exp̄ſſe. qꝛ ꝯſentire pn̄t habētes vſū ratōnis: poſſūt diciꝯſentire inqͣtū diſſentiūt. Sꝫ in hn̄tibꝰ vſūratōnis. nūꝙͣ ſine ip̄is cooꝑantibꝰ ſeu aſſentiētibꝰ. vn̄ Hiero. Liberi arbitrij nos ꝯdidit deus:nec ad v̓tutes nec ad vitia neceſſitate tͣhimur.Alioqͥn vbi neceſſitas ibi nec corona. de pe. di.ij. ſi em̄. Sūt v̓tutes om̄es de quibꝰ loqͥmur. habitꝰ. habitꝰ aūt ē qͣlitas de difficili mobilis a ſubiecto. facit hoīeꝫ ꝓmpte delectabilit̓ oꝑari. Un̄ ſcd̓m ph̓m. Signū habitꝰ generati ē delectabilit̓ oꝑari. vn̄ diffinit̉ habitꝰ qd̓ eſt agimꝰ volumꝰ. Sīc at̄ habitꝰ vitōꝝ faciūthoīeꝫ ꝓmpte oꝑari malū: ita hītꝰ v̓tutū bonū. De vtutibꝰ dātur diuerſe. §. j.diuiſiones. ẜm diuerſos reſpectꝰ. Et vno modo pn̄t ſic diuidi vilꝫ v̓tutes. Alie ſūt naturales. alie acqͥſite. alie infuſe. Que diuiſio v̓tutis attēdit̉ penes cauſā eaꝝ. Alique em̄ inſūtex diſpoſitōe naturali. Alie .ſ. acqͥſite ex freq̄ntatōne actuali ſeu opeꝝ aſſuetudine. Alie infuſe ex mune̓ diuinali ſeu gr̄a. Et pͥme quidēſunt ꝑfecte v̓tutes: ſed potiꝰ quedā ſemīa inchoatōes v̓tutū. Et ſic intelligēde ſunt auctoritates. tales inclinatōes naturales aptitudines ad v̓tutes. appellāt v̓tutes. vt illud Iob.xxxj. Ab infātia mecum creuit miſeratō: devtero mr̄is mee egreſſa ē mecū. Miſeratō v̓tutis ē. Et glo. ſuꝑ illd̓ Math̓. iiij. Circuibat ih̓stotā galileā. dicit. Docēs naturales iuſticias.i. v̓tutes .ſ. caſtitatē. hūilitatē. iuſticiā. qͣs naturaliter habet. Et illd̓ Dama. in tertio li.naturales ſūt nobis v̓tutes. Pro cuiꝰ maiori declaratōe notandū ẜm. b. tho. pͥma ſcd̓e.lxiij. circa ſcīas v̓tutes. aliqui poſuer̄t easeſſe ab intrīſeco. ita .ſ. om̄es v̓tutes ſcīe naturaliter p̄exiſtūt in aīa: ſed diſciplinā exercitiū. impedimēta ſcīe v̓tutis tollunt̉. adueniūt aīe ex corꝑis grauitate. ſic ferrū clarificat̉ limatōeꝫ. Et hec fuit opinio platonicoꝝAlij dixerūt ſūt totalit̉ ab extrīſeco .i. ex īfluētia intelligētie agētis vt ponit Auicēna.Alij dixerūt. ẜm aptitudinē ſcīe v̓tutes inſūt nob̓ a natura. aūt ſcd̓m ꝑfectōeꝫ. vt dīcph̓s in ſcd̓o ethicoꝝ. hoc veriꝰ eſt. Ad̓ cuiꝰmanifeſtatōeꝫ oꝑtet ꝯſiderare. aliqͥd dr̄ alicui naturale dupl̓r. Uno ex natura ſpecietAlio ex natura īdiuidui. Ex natura quidēſpēi dicit̉ homī naturale. id qd̓ ꝯuenit ei ſcd̓maīam rōnalē. Ex natura b̓o īdiuidui dr̄ naturale qd̓ ꝯuenit ei. ẜm corꝑis determinatā ꝯplexionē. Utroqꝫ aūt v̓tus ē homī naturalis.ſcd̓m quādā inchoatōeꝫ. Scd̓m quidē naturāſpēi .i. inqͣtū in rōne hoīs naturalit̓ inſūt que pͥncipia ꝯgnita ſcibiliū ꝙͣ agendorū. que