Druckschrift 
4 (1479)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Capitulum primum

ſciam quid acceptū ſit apud te. Scit illa oīaet intelligit et deducet in oꝑbꝰ meis ſobrie: Ꝙͣtū v̓o ad ſcīas hūanas. rn̄det ſufficiunt ad hmōi rectā admīſtratōeꝫ tꝑaliū. ſcīeex rōe demrātiua acqͥrūt̉. Sꝫ nccͣariū ē donūſcīe. Et hoc t̓plici rōne. qꝛ hūanaᵇ valetad finē naturalē. at̄ ad ſuꝑnat̉ alē ad queꝫ ē ordinatꝰ. vt ad illuꝫ dirigat oꝑa ſuacirca tꝑalia. ē nccͣariū donū ſcīe: qꝛ rōi humane non ſūt oīa cognita. neqꝫ oīa poſſibilianccͣaria ad ſalutē ſic ſcīa ē donum. Ille ſpūsperitatis docebit vos oīa .ſ. nccͣaria ad ſaluteꝫIoh̓. xiiij. aug. ꝯſtat nos ſine ſpūſct̄o mādataeiꝰ imple̓ poſſe. Tuꝫ qꝛ ī ſciētijs hūanis pt̄ pct̄m: ſe. qꝛ nulla ſcīa inqͣntū ſcīa ſeē mala: ſicut ſcie̓ inqͣtū ſcire nūꝙͣ ē maluꝫ. al̓sſcīa maloꝝ eſſet in deo qd̓ ē abſurdū dice̓. ſꝫ accidēs ī ſciētijs hūanis ꝯtīgit eſſe pct̄m. vl̓in ſciēdo. vel adiſcēdo. vel ꝯſiderādo: et hoc velex ꝑte ꝯgnoſcētis. vel ex ꝑte ꝯgnoſcibil̓ rei. etſic intelligēdū ē qd̓ ait augꝰ. In vna eabemqꝫre. neſciēti ſciēs. errāti errās recta rōnep̄ponit̉. In diuerẜ at̄ rebꝰ vnꝰ vtiliora. aliminꝰ vtilia vel etiā noxia qͥs in eis ea illeſcit p̄ferat neſcientē. Sūt em̄ q̄daꝫ meliꝰ ēneſcire ꝙͣ ſcie̓. diſ. xxxviij. Ꝙͣuis. vbi dicit glo. ꝙͣuis om̄is ſcīa in ſe ſit bona: tn̄ aliqͣ alicuieſt mala occaſionaliter .ſ. ꝓpter abuſuꝫ. Etex ꝑte quidē cognoſcētis alicui ē aliqͣ ſcīa hūana mala dupl̓r. Uno ꝓpter occupatōꝫ: duꝫſ. ꝓpter occupatōꝫ ī ſtudio alicuiꝰ ſcīe impeditur ab exequutōe alicuiꝰ officij ad qd̓ teneturSīc ſi iudex ꝓpter ſtudiū aſtrologie. intenderet cauẜ expediēdis. vel eēt diligēs ad legendū ī materia illa vt oꝑtet: vel ſacerdos curatꝰ ꝓpter ſtudiuꝫ retorice vel ph̓ie deſiſteret aꝯfeſſiōibꝰ audiēdis. qn̄ ad hoc tenet̉: vel vacaret ꝓpter aliud ſtudiū materie pertinet adcaſus ꝯſcīe. Et ſic Hiero. rep̄hēdit ſacerdotes obmiſſis ſtudijs ſcripturaꝝ. nimis bacāt ſtudio gētiliū di. xxxvij. Sacerdotes.. c. ſequētiScd̓o ꝓpt̓ delectatōeꝫ alicuiꝰ ſcīe. ex aliqͥs venit ī ꝯtēptū ſacraꝝ ſcpͥturaꝝ qͣs reuereri oꝑtꝫſicut legimꝰ de hiero. qͥꝓpter nimiā delectatōeꝫī ornatu eloq̄ntie ciceronis. ꝓph̓aꝝ cum legebat ẜmo ei horrebat incultus. fuiſſe in īfirmitate ꝯſtitutū acrit̉ redargutū. ciceronia vocatū xp̄ianū gͣuit̉ ꝓpter hoc a dn̄oflagellatum. vt di. xxxvij. legimꝰ Scd̓o ſcīaaliqͣ eſt alicui noxia ex ꝑte ꝯgnoſcibil̓. Et hoctripl̓r. Primo qꝛ ſcibile eſt inclinās ad culpāvt ſcīa nigromātie aſtrologie. inqͣtū .ſ. iuditiū aſtroꝝ vult qͥs iudicare de actibꝰ hūaniatāꝙͣ nccͣitate. ꝓcedentibꝰ ad bonū vel malumEt de hmōi dīc amb̓. aſtronomia aſtroloęi a hmōi deſpecta ſūt. qꝛ nihil valēt ad ſalu. ſꝫ mittūt ī errorē. Et his ſtudēt curaꝫ aīe hn̄t. di. xxxvij. §. hīc etiā. Et de poetica dīoȳſido. in li. de ſummo bono. di. xxxvij. ꝓhibet̉ xp̄ianꝰ figm̄ta lege̓ poetaꝝ. qꝛ oblectam̄

ta fabulaꝝ nimiū excitāt̉ mētes ad incētiualibidinū. Scd̓o qn̄ ſcibile nullā hꝫ efficatiamvtilitatis alicꝰ. vt ars notoria ad quā adiſcēdam fiūt ml̓te obẜuātie illicite: et real̓r ſꝫfātaſtice. acqͥrit̉ oꝑe demonū. Tertō qn̄ ſcibileexcedit cognoſcētis potētiā. vnde dr̄ Eccͣi. iij.Altiora te ne q̄ſieris. et fortiora te ne ſcrutatꝰ fueris. Altior a vocat ad ſufficit natural̓. tn̄ rōne naturali pult tl̓ia q̄rere. vt miſteriū trinitatis. incarnatōis. ſacram̄ti eukariſtie hmōi: ꝯͣ qͦs dr̄. ꝓuerb. xxvQui ſcrutator ē maieſtatis opprimet̉ a gloria. Eſt neceſſaria ſciētia eſt donū que dirigit. circa hmōiad ſciendū que congruunt ſaluti.Secūdū prīcipale con­ §. iij.ſiderādū ē circa ſcīe donū diffuſio muneris .i.in qͥbꝰ donū ſcīe hꝫ. Pro cuiꝰ declaratōe ſciē hmōi donum ordinat̉ ad duo. Primo addiſcretōeꝫ ſeu diſcernēdū de credēdis agēdis.Nam ſcīe donū. hn̄s ſcit certitudinal̓r qͥdcredere. qͥd age̓ debeat circa nccͣia ad ſalutem diſcernere credēda a credēdis. agenda a agēdis. Et hec ſcīa eſt in om̄ibꝰ hn̄tibꝰ gratiam gratū facientē. Om̄s em̄ tales ex infuſion gr̄e habēt rectū iuditiū circa credenda etagenda: ita in nullo deuiāt a rectitudīe iuſticie. ꝓpter hoc dr̄ ſcīam ſct̄oꝝ habere. vndedr̄ Sap̄. x. Iuſtū deduxit dn̄s vias rectas. etoſtendit illi regnū dei. dedit illi ſcīam ſanctoꝝid ē ſcientiā talē qualē decet ſct̄os hr̄e .i. ī nullo a rectitudine iuſtīe declinare. vl̓ ſcientia dr̄ſanctorū quā ſācti eligūt temꝑaliter cruciariet in eternū gloriari. Secūdo ſciētia ordinat̉.vel ad manifeſtatōeꝫ vel ad eruditōꝫ vel ad defenſionē fidei. Et hec ſciētia pertinet ad gratiāgratis datam. que magis batur ad vtilitatemaliorū ꝙͣ ſui. de qua dīc apl̓s. .j. cor. xij. vnicuiqꝫ datur manifeſtatō ſpūs ad vtilitateꝫ ſcilicꝫalioꝝ. Et ſequitur. Alij dat̉ ẜmo ſapiētie. alijẜmo ſcīe ⁊cͣ. Et hec ſcīa eſt illa que diciturdonū ſpūſſct̄i vnuꝫ ex. vij. Nec eſt in omnibushabentibꝰ gratiā gratū faciens: ſed in quibuſdam. et nōſolum in bonis ſed et malis pt̄ eſſecōis. Vnde augꝰ. in li. xiij. de ciui. dei dicit.de hac ſciētia pollent plurimi. ꝙͣuis polleant fide: et ſubdit. Aliud eſt ſcire quid crederedebeat. aliud eſt ſcire quemad̓moduꝫ hoc ip̄mpijs opitulet̉. et cōtra impios fides defendat̉.Eſt ergo iſta ī p̄dicatoribꝰ doctoribus alijsnōnullis inꝙͣtum ſcꝫ per acqͥſitōnem ſolum etſtudium humanū in ſcientijs etiam theologiatalia didicerunt. vt rōne hūana poſſint aliosdocere de credendis et agendis. et ꝯͣ impugnātes defende̓. Sꝫ inqͣtū ſine ſtudio hūano ex īſpiratōe ſpūſ ſct̄i iſta habēt. ſicut apl̓i et etiamſancti doctores ecl̓ce. qͥbꝰ vltͣ hūanas ſcīas acqͥſitas addita fuit iſta ſcīa. grā gratisbata aſpirituſancto. Declaratur hoc exemplo. de ſenſibus corporis. Sicut em̄ ſenſus corporis qui