¶ Capitulum¶ Quartum

cōſulere nō poſſint: iā ſe exiſtimet nō habereqd̓ faciat. xxij. q. ij. faciat. Un̄ et iuriſte dicūtIllud poſſumꝰ. qd̓ de iure poſſumus.¶ Declaratis dictis termi. §. vijnis. ē modo videndū de diuerſis modis habēdi ius ī aliqua re. Et pt̄ attēdi hec diuerſitasex ꝑte triū .ſ. ex ꝑte rei habite. ex ꝑte habentis. et ex ꝑte modi habēdi. Et ex ꝑte quidē reihabite. qꝛ aliqn̄ aliqͥs habet ius ī aliqͣ re ꝙͣtūad ꝓprietatē et nō ꝙͣtū ad vſū. ſicut ſi locaui tibi domū ad annū: habeo quidē ius ī domo inꝓprietate: ſꝫ nō ī vſu ꝑ illū ānuꝫ. qn̄qꝫ qͥs habet ius ī vſu et nō īꝓprietate. ſicut tu qͥ ꝯduxiſti illā domū habes ius ī vſu ſꝫ nō ī ꝓpͥetate. etqꝛ eiuſdē rei pn̄t eē diue̓ſi oſꝰ ⁊ diue̓ſi modi alienādi. ꝯtīgit ī aliqͣ re haberi ius ꝙͣtū ad vnūpſū: et nō ꝙͣtū ad aliū: ſicut placet dn̄o rei cōcedere. Un̄ ꝯcedit̉ aliqn̄ alicui ꝙ poſſit inhabitare ſolū domum aliquando ꝙ poſſit inhabitare et locare. qn̄qꝫ qͥs ht̄ ius vtroqꝫ mō .ſ. inꝓprietate et ī vſu. Ille aūt dr̄ ſimpl̓r habe̓ iusī aliqͣ re. qͥ pt̄ licite illa re vti. ꝙͣtū ad omnempſū. qͥ natꝰ ē eē circa rē illā. ¶ Secūdo cōtīgitdiuerſitas ex ꝑte habētiū rē. qꝛ qn̄qꝫ habensius ī aliqua re ē ꝑſona ſingularis. et tunc dr̄habe̓ ius inꝓprio. qn̄qꝫ v̓o ē cōitas. ſicut monaſteriū habet ius ī rebꝰ monaſterij. nō aliqͣꝑſona ſingularis. niſi inqͣtuꝫ ē ꝑs cōitatis. etqꝛ duplex eſt cōitas. q̄dā ordinata ꝑ ſe. q̄dā ordinata ꝑ accidēs. Per accidēs ē vt cōitas mercatoꝝ mutuo ꝯuenientiū ad mercandū ſimulet habentiū lucrū et damnū in cōi. Per ſe at̄cōitas ē. vt cōitas eccleſie vel religionis. quehabꝫ bona ī cōi. Adhuc ꝯtingit diuerſitas exꝑte iſtoꝝ. Nā qn̄ ē cōitas ꝑ accidens ordinatatūc cōitas hꝫ ius ꝑ accidēs ī talibꝰ bonis. ꝑſone aūt cōitatis ꝑ ſe. Sꝫ qn̄ ē cōitas ordinataꝑ ſe. tūc ip̄a cōitas hꝫ ius ꝑ ſe ī bonis. ſicut eccleſia vel monaſteriū. Sꝫ ꝑſone illiꝰ cōitatis:habēt ius ꝑ accidēs. inꝙͣtuꝫ ſūt ꝑtes cōitatis.et iō nō poſſūt age̓ ad diuiſionē ¶ Tertio mōꝯtingit diuerſitas ex ꝑte modi habēdi. Namqn̄qꝫ quis hꝫ ius ī re noīe ꝓprio et ꝑ ſe. ſic dn̄srei. qn̄qꝫ neqꝫ noīe ꝓprio neqꝫ ꝑ ſe: ſꝫ noīe alterius ⁊ ꝓ altero. ẜm qd̓ ē ordinatuꝫ a pͥncipalidn̄o. ſicut diſpēſatio et adminiſtratio alicuirei ꝯceſſe ſūt a dn̄o ad hoc vt diſtribuat ip̄aꝫrem et diſpēſet. et talis nō dr̄ habe̓ ſimplicit̓ius in illa re: ſꝫ pt̄ dici habe̓ ius diſpēſādi veladminiſtrādi talē rē. Alio mō dicit̉ quis habere ius. nō noīe ſuo: ſꝫ tm̄ ꝓ ſe. Sicut cū aliqͥs ꝯcederet alicui domū ſuā īhabit ādū. ꝙͣdiuei placuerit: talis habe̓t ius in habitatōe domꝰ ꝓ ſe. nō tamē noīe ꝓprio: ſꝫ noīe dn̄i principalis. quia ius remanet penes principalē dominū principaliter. Et ſic patet ꝙ dn̄iuꝫ re rūviuētiū ī cōitate ꝑ ſe ordinate reſidet apd̓ cōitatē ip̄aꝫ. pͥncipalit̓ apd̓ p̄latū. ſic apud amīſtratorē ⁊ diſpēſatorē. apd̓ quēlibet monachūſic apd̓ eū cui d̓bet̉ ſuſtētatō vite d̓ dct̄is bōis

¶ Ꝙtū ad tertium princi. §. viij.pale huius tertij articuli aduertēdi. ꝙ cū resſint ſub duplici differētia. qꝛ quedā ſūt q̄ nonpſu cōſumunt̉. ſicut domꝰ. equꝰ et hmōi. Alieq̄ vſu ꝯſumūt̉. vt panis. vinū et hmōi. hic nōq̄ritur de his q̄ oſu ꝯſumūt̉. qꝛ de his ī ſequenti articulo aget̉. Sꝫ de his tm̄ q̄ vſu nō ꝯſumunt̉. Et querimꝰ d̓ vſu licito. Cū gͦ q̄rit̉. vtꝝpſus taliuꝫ poſſit ſeꝑari a iure. ℟. ꝙ hec q̄ſtiopt̄ habe̓ duplicē ītellectū. Uno mō vt ītelligatur. vtruꝫ poſſit ſeꝑari a iure vtēdi. Alio mōvt ītelligat̉ vtrū poſſit ſeꝑari a iure in re. Ethoc etiā pt̄ ītelligi duplicit̓. qꝛ aut a iure ī reſimpl̓r: aut a iure ī re. ẜm qͥd ſaltim. Et tuncrn̄dendo ad queſtioneꝫ: ponūtur directe tresꝯcluſiones et ꝓbant̉ efficaciter ¶ Prima eſt.ꝙ vſus licitꝰ nō pt̄ ſeꝑari a iure vtēdi. Et hocꝓbat̉ auctoritate et rōe. Auctoritate qͥdeꝫ nōſolū huiꝰ ꝯſtitutōis. io. xxij. Quia qͦrūd̓. Sedetiā aug. Dicit em̄ ad macedoniū et habeturxiiij. q. iiij. Quid dicā. hoc certe alienū non ē.qd̓ iure poſſidet̉. Hoc aūt iure qd̓ iuſte: et hociuſte qd̓ bene. De pͥmo gͦ ad vltimū qd̓ bn̄ poſſidet̉: iure poſſidet̉. Et ÿſidorꝰ. di. j. Ius generale. ꝙ ius dr̄ eo ꝙ iuſtū. Un̄ oīs actꝰ iuſtꝰ ē iuris. qꝛ ius dictū ē eo ꝙ iuſtū. Uſus aūt ē qͥdaꝫactꝰ. etſi licitꝰ ē: vſus ē actꝰ iuſtꝰ. Oīs gͦ vſus licitꝰ: ē cū iure vtēdi. Iſtā rōeꝫ tāgit ioh̓. ī conſtitut̉. Cū inter nōnullos. Dicit eī ſic. Dicereꝙ xp̄c et apl̓i ī rebus qͥbus oſi fuerūt. nō habuerūt niſi ſimplicē vſū facti. ꝯuīcit actꝰ eorū fuiſſe nō iuſtos: ⁊ ꝑ ꝯſequēs iniuſtos. quianegatō ī ſubiecto apto nato. īfert p̄uatōeꝫ. ſicnō viſio ī oculo: īfert cecitatē. Probat̉ ideꝫ etrōe ꝑ locū a diffinitōe ſic. Impoſſibile ē vſuꝫeē licitū ſine facultate licite tendi. ſicut impoſſibile ē loqui grāmatice ſine facultate loquēdi grāmatice. Sꝫ facultas licite vtēdi: nōpt̄ eē ſine iure vtēdi. qd̓ ꝓbat̉ ex eo qd̓ dictumeſt ſupͣ .ſ. ꝙ ius ē facultas ſeu pt̄as licite exercēdi aliquē actū. Sꝫ impoſſibile ē ⁊ ꝯtradictōnē implicat diffinitionē eē ſine diffinito: gͦ impoſſibile eſt qͥſū licituꝫ ſine iure vtendi: ponitplures alias rōes cauſa breuitatis ōmiſſas.¶ Secunda cōcluſio ꝙ vſus licitꝰ pt̄ ſeꝑari aiure ī re ſimpliciter. Et hec cōcluſio breuiterſic ꝓbatur. Ille qui pt̄ habere licitū vſū alicrei. dominio remanēte penes aliū: hꝫ vſū licitū ſine iure in re ſimpliciter. Et hoc patet. qꝛex quo dominiū remanet penes alium. ille n̄eſt ſimplicit̓ dominus rei: ſed ille penes quemremanet dominiū. Sed aliquis poteſt haberelicitū vſū multarū rerū. dominio remanentepenes alium. Sicut patet de illo qui cōduxitdomū ad habitandū. vel equum ad equitāduꝫet hmōi. Certum eſt em̄. ꝙ conductor talis hꝫlicitū vſū domus vel equi. quia ⁊ dominꝰ ei cōceſſit. et tamē dominiū domus vel equi vel p̄dij remanet penes locatorē. gͦ vſus licitus pt̄ſeparari a iure in re ſimpl̓r. in rebus que pſu