¶ Quodecimus¶ Titulus

quo di. j. Ius militare. Iure aūt ciuili acqͥrit̉dominiū multipliciter .ſ. p̄ſcriptōe. vſucaptōearrogatōe. monachatōe. teſtamēto. ſucceſſiōe⁊ alijs ml̓tis modis iure ciuili īductis. ¶ Quītū qd̓ reqͥrit̉ circa rē ꝯſiderādū ē dn̄iuꝫ. Circaqd̓ aliqui doctores dicūt idē eē dn̄iuꝫ ⁊ ius. qꝛtantū habet quis de dn̄io ī re: quantū de iureAliqͥbus aūt doctoribus videt̉ oppoſitū: ⁊ tota rō eſt. qꝛ ẜm ſimplitiū et areſto. in p̄dicamētis. relatō dominij ē relatō ſuppoſitōis. Etideo nullus debꝫ habe̓ dominiuꝫ ī aliqͦ. niſi ſitei ſuppoſitus. Sꝫ aliqͥs pt̄ habere ius in aliqͦcui nō ē ſupͣpoſitꝰ: īmo ecōtra. Sicut filiꝰ hꝫius ī patre. ẜuus ī dn̄o. qꝛ tenent̉ eis dare alimētū. Similiter monachꝰ in monaſterio. ſb̓ditus ī p̄lato. qꝛ tenent̉ eis ad ſacramētoꝝ adminiſtrationē. qͦ ẜm iſtos ius et dn̄ium nō ſt̄idē: ſꝫ ius ī plus ſe habet ꝙͣ dominiū. qꝛ dominiū omne ē ius: ſꝫ nō omne ius ē dominiū. videt̉ em̄ addere dominiū ad ius qͣndā ſuꝑioritatē et aucͣtoritatē. Un̄ ẜm hoc ſic diffinit̉. dominiū ē ius vtēdi et poſſidēdi et habendi aliqͣre ſimpl̓r ꝓ libito volūtatis. vel ẜm aliquē determinatū modū cū quadā ſuꝑioritate. Dicitur in deſcriptōe iſta ius. quia ſi aliqͥs detineret vel vteret̉ aliqua re ſine iure. ſicut fur etp̄do: talis nō haberet dominiū. dicit̉ ius poſſidendi. qd̓ debet intelligi iure ꝓprio nō alienoqꝛ ꝓcurator. yconomꝰ ⁊ diſpēſator vtitur liciterebus dn̄i ſui: ſꝫ hoc nō facit iure ꝓprio: ſꝫ alieno. Dicit̉ aūt ſimpl̓r ꝓ libito volūtatis. Simpl̓r ꝙͣtū ad dominiū ꝓpriū et ꝑfectū. ꝑ qd̓ quishabet ius in re ꝙͣtū ad ꝓprietatē ſimpliciter. ⁊ꝙͣtū ad omnē vſū q̄ ē natus eē circa ip̄aꝫ remqꝛ pt̄ eā donare. vēdere et diſtrahere ſicut placet. dr̄ aūt ẜm aliquē determinatū modū ꝓpterduo. Primoꝓpter dominia cōditōnata. putacū qͥs eſt dn̄s rei quo ad ꝓprietatē et vſū ſimulſꝫ tn̄ nō pt̄ vendere niſi certis ꝑſonis. puta ꝓpinquiori de genere ſuo. vt d̓termīato mō ẜuādo legittimā liberis. ẜm leges vel ẜm ſpeciales patrie ꝯſuetubīes. Secūdo ꝓpter dominiūimꝑfectū. Uſufructuarius em̄ et vſurariꝰ. licet nō habeāt ꝑfectū nec plenū. ꝓeo ꝙ nō habēt ius in ꝓprietate rei. cū habēt dominiū verū ſꝫ imꝑfectū. ꝓeo ꝙ verū ius habēt ī vſu velpſufructu rei. lꝫ n̄ ī ꝓprietate ip̄iꝰ rei. Alioqͥnnō poſſēt iure ſuo vēdere vel alienare oſū velvſufructū. Addit̉ in deſcriptōe. Cū quadā ſuperioritate. qꝛ vt dictū. dominiū videt̉ addereſupͣ ius quādaꝫ ſuꝑioritatē et auctoritatē cūſit relatio ſuꝑpoſitōis. Eſt autē ſciendū ꝙ cuꝫdominiū vt dictū ē ſit qd̓dā ius habēdi ⁊cͣ. Sicut tripliciter diuidit̉ ius. ita et dominiū. Nāius pͥma ſui diuiſiōe diuidit̉ a ph̓o in. v. ethi.coꝝ ī naturale ⁊ poſitiuū. Et ẜm hoc ē duplexdominiū .ſ. naturale ⁊ politicū ſiue ciuile. Iusnaturale ē qd̓ ꝯpetit alicui a natura habendiſcꝫ et vtēdi aliqua re cū quadā ſuꝑioritate etauctoritate ſuꝑ eā. ſicut et ius pr̄is ſupͣꝓlem.

ius viri ſupͣ vxorē: ⁊ dn̄i ſuꝑ ẜuū. Ius polliticū ſeu ciuile dr̄ ius cū quadaꝫ ſuꝑioritate. qd̓nō ꝯpetit alicui a natura: ſꝫ mere ꝑ adinuētōeꝫ et collatōeꝫ hūanā vel diuinā ſpūaleꝫ etſuꝑnaturalē. ſic dominiū dn̄i pape ſuꝑ totameccl̓iam. vel ſic dn̄iuꝫ vniꝰ vel pluriū ſuꝑ vnaciuitate vel regno. Secūda diuiſio dominij ciuilis eſt. qꝛ quoddā ē verū ⁊ ꝑfectū. Aliud eſtveꝝ ſꝫ imꝑfectū. Ueꝝ ⁊ ꝑfectū dn̄iuꝫ ē. qn̄ qͦshabet dominiū in ꝓprietate rei et in bſu eiusita ꝙ pt̄ eā vendere et ꝯſume̓ et pſuꝫ eius ꝓutſibi placꝫ. Sꝫ dn̄iuꝫ veꝝ: ſꝫ imꝑfectū ē. qn̄ hꝫius ſolū ī vſu vel in vſufructu rei: ſꝫ nō ī ꝓpͥetate. vn̄ talis nō pt̄ dici dn̄s rei ſimpl̓r: ſꝫ dominꝰ vſus vel vſufructus. Tertia diuiſio dominij ē. qꝛ dn̄iuꝫ merū habet ml̓tos modos diſtīctos. qꝛ quoddā ē ſuꝑius ⁊ īmediatū quoddāaltū. quoddā baſſū. quoddā vtile quoddā directū: et ſic de alijs. Et ideo ſciendū. ꝙ licet eiuſdē rei nō poſſint eē ſimul pl̓es dn̄i ſil̓ qͥlibꝫ īſolidū ẜm eūdē modū ⁊ eandē rōeꝫ dominij. vtin p̄dicto. c. licet. ⁊. l. predicta: poſſideri tn̄ ẜmdiuerſos modos dominij et diuerſa iura: vniꝰ⁊ eiuſdē rei poſſūt eē pl̓es dn̄i ⁊ diſtincti. Sīceiuſdē cāpi. ruſticꝰ habet dominiuꝫ vtile: burgēſis hꝫ ibi dominiū directū. Miles dn̄iuꝫ baſſū. Rex dn̄iuꝫ altū. ¶ Sextꝰ et vltimꝰ terminus declarādꝰ ē ius. Et qꝛ dn̄iuꝫ addit ſolū ſupra ius ſuꝑioritatē. Iō pt̄ ius deſcribi eademrōe. ſic ⁊ dn̄iuꝫ: dēpta illa ꝑte de ſuꝑioritate.vel ſic poſſumꝰ deſcribe̓ ius. ꝙ ē pt̄as exercendi aliquē actū circarem licite. Un̄ ſi licite poſſū vēde̓ libꝝ habeo ius ī venditōe libri ſi licitepoſſū lege̓ ⁊ ſtude̓ ī libro: habro ius in lectōelibri. Et ſic generaliter ꝯcludēdo quātuꝫ habeo de pt̄ate licita circa rē: tantū habeo d̓ iure ⁊ circa ip̄am rē. Et ꝙ hoc ſit verū ſic declarat̉. Hō circa aliquā rē nō habet niſi duplexpoſſe .ſ. poſſe fct̄i quo .ſ. aliquis pt̄ vti aliquare defacto licite vel illicite: et poſſe iuris. qͦ .ſ.pt̄ vti aliqͣ re licite. Sꝫ poſſe ſoliꝰ facti nō dr̄poſſe iuris. Poſſe igit̉ licite hoc ē poſſe iurisEſt tn̄ ſciendū ꝙ nomē cōe pl̓ibus ẜm reꝫ. ẜmmodū qͦ cōiter accipit̉: retinet ſibi nomē ꝓpͥuꝫꝯͣ alia. ſicut p̄ſcīa q̄ ē cōis notitia approbatōisbonoꝝ et reprobatōis maloꝝ. vt patꝫ ad ro.viij. Quos p̄ſciuit hos ⁊ p̄deſtinauit: retinꝫ tn̄ſibi nomē ẜm cōeꝫ acceptōꝫ ꝓpriū et diſtinctūꝯͣ p̄deſtinatōem. vn̄ et mali dicunt̉ p̄ſciti: nonboni. Sic in ꝓpoſito. poſſe facti licet ſit cōe licite et illicite vtenti quilibꝫ em̄ defacto vtituꝫſiue licite ſiue illicite vtat̉. tn̄ ẜm cōem acceptōem dicimꝰ poſſe facti. ꝯͣ poſſe iuris: dicēdoiſte pt̄ defacto. qͥ .ſ. pt̄ exerce̓ aliquē actū illicite. Ille at̄ dicit̉ poſſe de iure. qͥ pt̄ licite exercere aliquē actū. patet gͦ ꝙ ius nō dicit aliud̓: niſi pt̄atē exercēdi licite actū circa aliquārē. Et hoc etiā dīc aug. ī li. d̓ mēdatio ſic īquiēs. faciat hō ꝓ tꝑali ſalute hoīm qd̓ pt̄. Cū at̄ad hoc vētū fuerit. vt tali ſaluti niſi peccando