¶ Titulus¶Undecimus

manis principibꝰ. Scd̓m allegoricū ſenſū ſignat eccl̓iam. Scd̓m tropologicum deſignataīaꝫ. Scd̓m anagogicū inſinuat ſuꝑnaꝫ patriā. Un̄ Greg. dicit ī. xv. moral̓. ꝙ ſacra ſcriptura oēs ſcīas ip̄o locutōnis ſue more tranſcenbit: qꝛ vno eodemqꝫ ſermone. dum narratgeſtū. prodit miſteriū .i. innuit ſpūaleꝫ intellectum. qui diuidit̉ ī triplicem vt dicet̉. Procuius declaratione dicit Tho. ī prima ꝑte. q.j. articl̓o. x. ꝙ autor ſacre ſcripture deꝰ eſt. incuius poteſtate eſt. vt nonſolum voces accomodet ad ſignificādum. quod etiā homo face̓poteſt: ſed etiaꝫ res ip̄as. Et id̓o cum ī om̄ibꝰſcientijs voces ſignificēt: hoc habet ꝓpriū iſtaſcientia. ꝙ etiā res ſignificate ꝑ voces etiamaliquid ſignificāt. Illa gͦ ſignificatō prima. qͣvoces ſignificant res: ꝑtinet ad primū ſenſuꝫqui eſt ſenſus hiſtoriacus ſeu litteralis. Illav̓o ſignificatio qua res ſignificate ꝑ voces ſignificāt alias res. dicitur ſenſus ſpiritualis:qͥ fundat̉ ſuꝑ litteraleꝫ. et eum ſupponit. Hicaūt ſenſus ſpiritualis triphariam diuiditur.Sicut em̄ dicit apl̓us. Lex vetꝰ figura ē nouelegis. Et ip̄a noua lex ē figura future glorie.vt dicit Dioni. In noua etiaꝫ lege ea q̄ in capite ſūt geſta. ſūt ſigna eoꝝ que nos agere debemus. Scd̓m ergo ea que ſūt veteris legisſignant ea que ſūt noue legis. eſt ſenſus allegoricus. Scd̓m v̓o ea que facta ſūt ī xp̄o. velſignāt xp̄m: ſūt ſigna eoꝝ que nos agere debemus. eſt ſenſus moralis. Prout v̓o ſignantque in futura gloria. eſt ſenſus anagogicus.¶ Quia v̓o ſenſus lrālis eſt ille quē autor intendit. autor aūt ſacre ſcripture deus eſt. quioīa ſimul ſuo intellectu comp̄hendit: nō ē īcōueniēs: vt Aug. dicit ī xij. ꝯfeſẜ. ſi etiā ẜmſenſū lrāleꝫ in vna littera ſacre ſcripture pl̓esſenſus reꝑiunt̉. Sicut verbi gr̄a. Illud qd̓ adeo dr̄. ij ℟. vij. de filio dauid ſalomone. Egoero illi ī patrem. ⁊ ip̄e erit mihi ī filiū ⁊cͣ. dupliciter exponitur ẜm lrāꝫ. vno modo de xp̄oi. dei filio incarnato. Et ad iſtū intellectum īducit apl̓s ad Heb̓. j. autoritatem ad ꝓbandūxp̄m dei filium. ꝓcedendo ẜm ſenſum litteralēdicte autoritatis. Naꝫ allegoricꝰ non eſt argumentatiuus. Et quod ſequit̉ in textu. Si qn̄deliquerit arguam eū in virga viroꝝ: ſi referatur ad xp̄m. intelligitur de corpore eiꝰ miſtico. Uel refertur ſolū ad ſalomonem. Aliomodo ad lrāꝫ exponitur de ſalomone. qui fuitfilius dei per adoptioneꝫ dum bonus fuit. Etex verbis ſequentibꝰ arguūt aliqui ſalomonēetſi a deo auerſum ꝓpter amorem mulierum:tandeꝫ ad eū reuerſum per penitentiā. et punitum ī virga viroꝝ inſurgentiū contra eū.Unde ſubditur. Miſericordiā auteꝫ nō auferam ab eo. ¶ Notandum etiaꝫ. ꝙ cum Augꝰ.dicat. ꝙ illud quod vetus teſtamētum continet. traditur quadrifariam .ſ. ẜm hiſtoriā. ẜmethimologiaꝫ. ẜm anagogiam. et ẜm allego-

riam: vt dicit Tho. Prima tria pertinent adſenſū litteraleꝫ. Nā hiſtoria eſt: vt dicit Aug.cum ſimpliciter aliquid proponitur. Ethimologia: cū cauſa dicti aſſignatur. ſicut cū dominus aſſignauit cauſaꝫ quare mox ꝑmiſit dari libellum repudij .ſ. propter duritiaꝫ cordiaeorū Math̓. xix. Anagogia v̓o eſt: cum veritas vnius ſcripture oſtenditur veritati alterius non repugnare. Allegoria autem quamquarto loco ponit. ꝯprehendit alios tres ſenſus ſcripture .ſ. et moralem. et anagogicum.et allegoriā. Itē ſenſus parabolicus ſub litterali ſenſu cōtinetur. Naꝫ per voces ſignificat̉aliud proprie. aliud figurate. Nec eſt litteralisſenſus ip̄a figura. ſed ſignificatū per figuraꝫ.Non em̄ cū ſcriptura nominat brachiū dei. ēſenſus litteralis de mēbro corporali eius. ſꝫ devirtute oꝑatiua ſua. Et ſimiliter quod xp̄c īparabolis ait de vinea culta. et agro ſato. etnuptijs et huiuſmodi: ad ſenſū litteraleꝫ pertinet. id quod xp̄c intendebat ꝑ illas parabolas: vt de eccleſia vel verbo predicato ⁊ huiꝰmodi. Siquis autem exponeret parabolamde vinea de anima ī ꝑticulari. iaꝫ ille eſſꝫ ſenſus tropologicꝰ ſeu moralis. Nec oportet oēꝫautoritatem ſcripture aut etiam hiſtoriā exponere ẜm iſtū quadruplicem ſenſū: ſꝫ modoẜm vnū. modo ẜm alium. vt dicit Origen̄. tractans illud de archa Nōe. ꝙ erat bicamerata⁊ tricamerata. ¶ Et quod dicit Grego. ī moralibꝰ. vel alij doctores. ꝙ aliquando ſcripturanō poteſt intelligi ẜm litterā: intelligitur ẜmſuperficiē ſeu corticē littere. non qͥn ſcriptura in om̄i parte ſua habeat intellectū veꝝ litteraleꝫ. qui nō occidit ſed viuificat. Sic̄ verbi gratia. cū ait pͣs. Comederūt iacob ⁊cͣ. ẜmlitteram .i. corticē littere. nuſꝙͣ inuenitur iacob cōmeſtus: et id̓o non poteſt intelligi hocẜm litterā .i. corticē littere. Sed ſenſus litteralis eſt. ꝙ populus ille iudeoꝝ. dictus iacobqm̄ ab eo deſcendit. fuit pluries ꝓpter peccataſua quaſi ad nihilū deductus diuerſis flagell̓ſicut id quod comeditur ad nihilum deducit̉.Iteꝫ ex multiplicitate horum ſenſuū nō ſeqͥt̉aliqͣ ꝯfuſio ī ſacͣ ſcriptura. cū om̄es ſenſus fidētur ſuꝑ vnū .ſ. litteralē. Ex quo ſolo poteſttrahi argumētū. Nō autē ex his que ẜm aliūtripliceꝫ ſenſū dicunt̉: vt dicit Augꝰ. ad Uincentiū donatiſtaꝫ. Nec tamen ex hoc deperitaliquid ſacre ſcripture. qꝛ nihil ſub ſpūali ſēſu ꝯtinetur fidei nccͣm. quod ſcriptura alubiꝑ lrāleꝫ ſenſū nō tradat. Sic̄ v̓bi gr̄a. ad oſtēdēdum ꝙ xp̄c voluntariꝰ acceſſit ad paſſionē.eſt figura qꝛ ÿſaac permiſit ſe ſponte ligari ababraham ad victimādū. Sed iſtud exp̄ſſe hr̄Iſa. liij. vbi dicitur. Oblatꝰ eſt quia ip̄e boluit⁊cͣ. Et qd̓ Hieroꝰ. ait ad Paulinū. ꝙ vitioſiſſimū genus dicēdi eſt deprauari ſcripturas. ⁊ad ſenſū ſuū ſcripturā trahere etiā repugnateꝫ. videt̉ intelligēdū qͦ ad expoſitōꝫ ſcriptu-