¶ Vndecimus
¶ Titulusper altiorem cauſam de inferioribꝰ habeatur.Ille ſapiēs dicit̉ in vnoquoqꝫ genere. qͥ altiſſimaꝫ cauſam iudicat illiꝰ generis. Sicut ingenere edificij. artifex qui diſpōit formā edificij domus. dicit̉ ſapiēs architector. reſpct̄uinferioꝝ artificum qui dolāt lapides ⁊ parātcementū. Un̄ dicit̉. j. ad Coꝝ. iij. vt ſapiēs architector fundamētū poſui. Et in genere totihumane vite prudēs dicitur ſapiēs. inqͣtū ordinat humanos actus ad debitū finem. Undedicitur ꝓuerb̓. x. Sapiētia eſt viro prudētia.Ille igitur qui cōſiderat ſimpliciter altiſſimācauſaꝫ totius vniuerſi que deus eſt. maximeſapiens dicitur. vnde et ſapiētia dicit̉ eſſe dignior cognitio que habeatur. ẜm Aug. xij. detrini. Sacra auteꝫ doctrina. ꝓprijſſime determinat de deo. ẜm ꝙ eſt altiſſima cauſa: qꝛ nōſolum ꝙͣtum ad id qd̓ eſt ꝑ creaturas cognoſcibile. quod ph̓i cognouerūt. ẜm illd̓ ad Ro.j. Quod notū eſt dei manifeſtum eſt ī illis .i.quod cognoſci poteſt de deo ꝑ naturalem rationeꝫ fuit illis notū. Sed etiam ꝙͣtum ad idquod eſt notū ſibi ſoli de ſeip̄o et alijs per reuelatōnem cōmunicatū. ẜm illd̓. j Cor̄. xj. Qd̓oculus nō vidit ⁊cͣ. nobis reuelauit deus perſpiritū ſuū. Un̄ hec doctrina ſacra. nō ſupponit ſua principia ab aliqͣ ſcīa humana vt dictum eſt ſupͣ. ſed a ſcientia diuina a qua ſicuta ſumma ſapiētia omīs nr̄a cognitio ordīatur. Nec ad eā pertinet ꝓbare principia aliarū ſcientiaꝝ. ſed ſolū iudicare de eis. Quicqͥem̄ in alijs ſcientijs inuenitur ꝯtrarium huicdoctrine. totū ꝯdemnatur vt falſū. ẜm illud. ijCoꝝ. x. Arma noſtra .ſ. ſcripture ſacre nō ſūtcarnalia ſed ſpiritualia deo: cōſilia deſtruentia. et omnē altitudinē extollenteꝫ ſe aduerſſcientiam dei. ¶ Et vt agnoſcat̉ differentiahuiꝰ ſapientie .i. doctrine a ſapientia que ē donū ſpirituſſancti. Sciendū eſt. ꝙ cū iudiciuꝫad ſapiētem ꝑtineat ẜm duplicē modū iudicandi. Sic dupliciter dicit̉ ſapientia. Uno eīmodo cōtingit aliqueꝫ iudicare ꝑ modum inclinatōnis. ſicut qui habet habitum virtutis.recte iudicat de his que agenda ſunt ẜm illāvirtutem. inqͣtū ad illa inclinatur. Alio mōꝯtingit aliquē iudicare ꝑ modū cognitōnis:ſicut aliqͥs bene inſtructus ī ſcientia morali.bene iudicare poteſt de actibus virtutū. etiāſi nō habeat habitum eaꝝ. Primꝰ ergo modiudicādi de diuinis ꝑtinet ad ſapientiā que ēdonū. ẜm illud. j Corint. ij. Spi ritualis omīaiudicat. Sed ſecūdus modus iudicādi de diuinis ꝑtinet ad hanc doctrinam que ſapientia dicitur. ẜm ꝙ per ſtudium habet̉. licet eiꝰprincipia ꝑ reuelationem ſint.¶ Doctrina ſacre ſcri.§. x.pture eſt argumentatiua. Unde dicit apoſtolus ad Thi. j. Amplectētem eum qui ẜm doctrinā eſt fidelem ẜmoneꝫ: vt potēs ſit exhor-
tare ī ſana doctrina vt eos qui ꝯͣdicūt arguere. Pro cuiꝰ declaratione ſciendū ẜm Tho. īprima ꝑte. q. j. art. viij. Sicut alie ſcientie nōargumentant̉ ad ſua pͥncipia probāda. ſed exip̄is principijs argumentatur ad aliqua aliaoſtēdenda ī ip̄is ſcientijs. Ita hec doctrina nōargumētatur ad ſua pͥncipia probāda q̄ ſūtarticl̓i fidei. ſed ex eis procedit ad aliqͥd aliudoſtendēdū. Sicut apl̓s. j. ad Coꝝ. xv. Ex reſurrectōne xp̄i argumētatur ad reſurrectōeꝫcommunē ꝓbandam. Sed tamen cōſiderādūꝙ ī ſcientijs philozophicis inferiores ſcientienec probant ſua principia. nec ꝯtra negātemſua principia diſputant. immo hoc relinquūtſuꝑiori ſcientie. Suprema v̓o inter eas que ēmethaphiſica diſputat cōtra negantem ſuaprīcipia. ſi aduerſariꝰ aliquid ꝯcedat. Si aūtnihil ꝯcedit. nō pt̄ cū eo diſputare: pt̄ tn̄ ſoluere rationes ip̄iꝰ. Un̄ cū ſacͣ doctrina nō habeat ſuꝑiorē ſcīaꝫ. diſputat cū negāte ſua pͥncipia: arguēdo qͥdē ſi aduerſariꝰ aliqͥd ꝯcedateoꝝ q̄ ꝑ diuinā reuelatōꝫ habēt̉: ſic̄ ꝑ autoritates ſacre ſcript̉e diſputamꝰ ꝯͣ hereticos.Et ꝑ vnū articl̓m diſputamꝰ ꝯͣ negāteꝫ aliū.Si v̓o aduerſariꝰ nihil ꝯcedat eoꝝ q̄ ſūt diuinitus reuelata .ſ. ī ſacra ſcriptura vt pagani.nō remanet amplius via ad ꝓbandū articulos fid̓i ꝑ rōneꝫ. ſed ad ſoluēdū rōnes ſi qͣs inducit ꝯͣ fidē. Cū em̄ fides infallibili veritati īnitat̉. Impoſſibile at̄ ſit vero demōſtrari ꝯͣriū: maīfeſtū eſt ꝓbatōes q̄ ꝯͣ fidē inducunt̉.nō eſſe demōſtratiuas ſꝫ argum̄ta ſolubilia.Nō gͦ ex argumētis humane rōnis ꝓcedit̉ adꝓbādū q̄ ſūt fidei. ſed ex articl̓is fidei argum̄tat̉ ꝑ hāc doctrinā ad alia ꝓbāda. Et ſic nō ēꝯͣ qd̓ ait Amb̓. Tolle argum̄ta vbi fides q̄rit̉.qꝛ loquit̉ de argumētis rōnis hūane ad ꝓbādum fidē. ¶ Et notādum diligēter ẜm Tho.vbi ſupra. ꝙ argumētari ex autoritate. ē maxime ꝓpriū huic doctrine. eo ꝙ principia huiꝰdoctrine ex re uelatōne habētur. et ſic oportꝫꝙ credatur autoritati eoꝝ quibꝰ reuelatō facta eſt. Nec hoc derogat dignitati huius doctrine. Nam licet locus ab autoritate qui furdatur ſuꝑ reuelatione humana ſit infirmiſſimus. vt de hoc loqͥtur Boetiꝰ dū dīc. locū abaucͣte debiliſſimū. Locus tn̄ ab aucͣte qͥ fūdatur ſuꝑ reuelatōe diuina. cuiuſmodi eſt autoritas ſacre ſcript̉e. ē efficaciſſimꝰ. Utit̉ tn̄ doctrina ſacͣ ratiōe humana: nō quidē ad ꝓbādū fidem. qꝛ ꝑ hoc tolleret̉ meritū fidei. ſed admaīfeſtādū ea q̄ tradūt̉ ī hac doct̉na. Cū em̄gr̄a nō tollat naturā ſꝫ ꝑficiat. oꝑtꝫ ꝙ naturalis rō ſubẜuiat fid̓i: ſic̄ ⁊ naturalis inclinatio volūtatis caritati obſequit̉. Un̄ apl̓us. ijCoꝝ. x. In captiuitatē redigēte om̄eꝫ intellectum ī obſequiū xp̄i. Et inde ē ꝙ et̄ aucͣtatibꝰph̓oꝝ ſacͣ doct̓na vtit̉. qͥ ꝑ rōnē nat̉aleꝫ de̓itatē cogͦſcere potuer̄t. Sic Paulꝰ act. xvij. īducit verbū arati dicens. Sicut ⁊ qͥdam poe-