¶ Titulus¶ Vndecimus
Tremāt cinici ſuam iugiter amare ſapientienuditatē. Querāt perypathetici latentem inprofundo putei veritatem. Ego ſūmaꝫ a te veritatem quero. illaꝫ videlicet que de terra orta eſt: nō iam ī puteo ignobiliter latitāteꝫ. ſꝫde omni mūdi poteſtate regnātē. Quid mihiinſaniētiū fabuloſa cōmenta? Quid mihi tumentiū tragediarum cōturuata diſcrimina:Deſināt comichorū turbe. venena libidinumcrepātibus buccis effluere. Ceſſet ſatirorumbulgus. ſuos exclamatorie denunciatōis amaris dapibus honerare. Nō mihi Tulliani oratoris accurati lepide vrbanitatis trutinēt v̓ba. Nō Demoſtenici rethores captioſe ſuadele argumēta verſuta componāt. Cedāt ī ſuastenebras om̄es terrene ſapiētie fecibus delibuti. Nihil mihi cōferāt ſulphureo caliginoſedoctrine ſplendore togati: xp̄i me ſimplicitasdoceat. verba ſapientū ruſticitas ambiguitatis mee vinculū ſoluat. qꝛ iuxta Pauli vocēPlacuit deo per ſtulticiaꝫ predicationis. ſaluos facere credētes. Littera que occidit: abſcedat: ſpiritꝰ viuificator aſſiſtat. hec ille. Hīoet Augꝰ. ad Dioſcoꝝ. Humilitati ſaluberrime (quaꝫ dominꝰ noſter ih̓s xp̄c. vt docet humiliatus eſſet) maxime aduerſatur. quedam(vt ita dixerim) imperitiſſima ſcīa: duꝫ nosſcire gaudemꝰ. quid Anaximenes. qͥd Anaxagoras. quid Democritꝰ ſenſerit ⁊ ceteri. vtdocti et eruditi videamur.¶ Ꝙ neceſſariū fuit ad.§. v.humanam ſalutē. eſſe quādam doctrinā. ẜmdiuinam reuelationeꝫ. que dicit̉ ſcriptura ſacra .ſ. veteris et noui teſtamēti: preter ph̓icasdiſciplinas. que ratione humana inueſtigāt̉ꝓbat Tho. in prima parte ſumme. q. j. art. jEt hoc tripliciter. Primo quia homo ordinatur a deo ad quēdam finē. qui excedit comp̄henſionē humane rationis. ẜm illd̓ Iſa. lxiiijOculus nō vidit deus abſqꝫ te que preparaſtidiligētibꝰ te. Finem auteꝫ oportet eſſe precognitum hom̄ibꝰ. qui ſuas ⁊ intentōnes ⁊ actiones debēt ordinare in finem. Unde neceſſarium fuit hom̄i ad ſalutem. ꝙ nota fierent etquedaꝫ per reuelationem diuinā. que ratōeꝫhumanam excedunt. ¶ Secūdo. quia ad ea q̄etiam ratione hūana de deo inueſtigari poſſunt. fuit neceſſariū hominē inſtrui reuelation diuina: ex eo ꝙ veritas de deo ꝑ rationeꝫinueſtigata. a paucis et per longum tempushaberi poteſt. Naꝫ pauci ſūt qui vacent ſtudio litteraꝝ. ſiue ꝓpter paupertatem. ſiue ꝓpter occupationes ī alijs. ſiue ꝓpter ebetudinem ingenij. Qui etiam vacāt in his. oportetꝑ longū tempus ſtudio intendere. Naꝫ metaphiſica que de deo docet et ꝓbat rationibꝰ. eſtpltima ph̓icaꝝ doctrinaꝝ. et preſupponit alias ſcientias prius per tempora acquiſitas. vtergo citiꝰ et cōmunius habeat̉ noticia de deo
et alijs neceſſarijs ad ſaluteꝫ. neceſſariū fuitdari doctrinaꝫ ſacre ſcripture. cuiꝰ om̄es ſūtcapaces et cito. de his que ſcire oportet de d̓o⁊ agendis. Un̄ xp̄c dixit apl̓is. Euntes ī mūdum vniuerſū. predicate euangeliū om̄i creature Marci vlti. quia om̄e genus hominū eſtcapax talis doctrine et cito. ¶ Tercio. qꝛ aliedoctrine ꝑ rationē habent̉. etſi multas veritates de deo et creaturis cōtineāt. om̄es hn̄tadmixtos errores. iuxta illud. Oīs homo mēbay. ex eo ꝙ ratione naturali innitunt̉. q̄ deficit ſepe et p̄cipue circa diuina. Unde ⁊ omnesphilozophi inueniūtur erraſſe. circa ea q̄ ſūtneceſſaria ad ſciendum ſeu credendū. Et ideooportuit tradi doctrina in qua eſſꝫ omnimoda veritas. ſine admixtione alicuius erroris.cuius veritatis cognitione dependet tota ſalus hominis. que eſt in deo. Hec eſt auteꝫ ſcriptura ſacra. que eſt a deo reuelata. qui mentiri nō poteſt nec falli. Unde ſecure et ſine aliquo dubio falſitatis ei inhereat: ⁊ ẜm veritatem eius ſe dirigat circa diuina et humana.Et ſic patet ꝙ p̄ter ſcientias philozophicas.fuit neceſſariū et vtile haberi doctrina ſacreſcripture: vt citius cōmunius ⁊ certiꝰ habeatur noticia de deo. et alijs neceſſarijs ad ſalutem. Unde. ij. ad Thimo. iij. dicit apl̓us. Om̄isdoctrina diuinitus reuelata vtilis eſt ad docendum. ad arguendū. ad corripiēdū. ad erudiendum ad iuſticiā. Et ꝙͣuis ea que tradunt̉ī ſcriptura ſacra. ſint ſupra hom̄is rationem.nō tamen ea querēdo fit cōtra illud Eccͣi. iijAltiora te ne queſieris: quia nō querunt̉ ratione demōſtratiua vt ī metaphiſica inueſtigādo: ſed fide humiliter ſuſcipiendo.Ꝙ ſacra doctrina eſtᵐ. §. vj.ſciētia. et vna et ſpeculatiua ⁊ practica. Primū ſic declarat beatus Tho. in prima ꝑte. q.Duplex eſt genus ſciētiaꝝ. Quedā em̄ ſunt qͥꝓcedūt ex pͥncipijs notis lumine naturalis ītellectꝰ. ſic̄ ariſmetrica ⁊ geometria ⁊ hmōi.Quedā ſūt que ꝓcedūt ex pͥncipijs notis luīeſuꝑioris ſciētie. ſicut muſica ꝓcedit ex principijs notificatis ꝑ ariſmetrica. Et hoc ſecūdomodo doctrina ſacra eſt ſciētia. ꝓcedēs ex pͥncipijs notificatis ꝑ ariſmetricaꝫ. luīe ſuperioris ſcientie. que eſt dei et beatoꝝ. Unde ſicutmuſica credit. nō ꝓbat principia ſibi traditaab ariſmetrica ⁊ ex illis procedit ad argumtādum: ita ſacra doctrina credit principia adeo reuelata. vt ſūt articl̓i fidei. ex quibꝰ argumētat et probat ꝑtinētia ad xp̄ianam religioneꝫ. Et cum ſciētie nō ſint ſingulariū ſedvniuerſalium. in ſacra doctrina multa ſingularia ponūtur. vt de geſtis Abraham. yſaac⁊ alioꝝ: nō quia de eis pͥncipaliter tractet̉. ſꝫintroducūtur in exemplū vite. ſicut in ſcientijs moralibus. ac etiam ad oſtendendam autoritatem virorum. per quos reuelatio a deo