¶ Tertium¶ Capitulum

ſue norit. vtriuſqꝫ natiuitatis xp̄i diuine ⁊ humane. humana ꝯtempnat. diuina ſuſcipiat. vtſummū bonum illud ad qd̓ natus ē valeat adipiſci. hec ille. Et hoc ē qd̓ xp̄c ait Mat. vij. Oīsqui audit verba mea et facit ea. ſil̓is eſt hoī ſapienti qui edificauit domū ſuā ſupͣ petram ⁊cͣ.Tertia ſapientia que eſt. §. v.ꝓpria bonoꝝ. ⁊ v̓tus ſpālis diſtincta a ceteris.eſt illa que ponit̉ primū et excellētius donumvnū ex ſeptē donis ſpūſſancti. de quo dr̄ Iſa.xj. Requieſcet ſuꝑ eum ſpūs ſapīe ⁊ intellectꝰ⁊cͣ. Dona em̄ ſpūſſancti vt dictū ē ſupͣ. ſūt virtutes medie. inter v̓tutes cardinales quibꝰ ſūtexcellentiores. et theologicas quibꝰ ſunt inferiores. que etſi ſint realiter diſtīcte. ita tn̄ ſūtꝯnexe. ꝙ qui habet iſtas. et illas habeat. ⁊ quivna careat: nullaꝫ poſſideat. Et ſil̓r de donis.¶ Differt aūt hec ſapientia nōſolum a ſapientia que eſt cognitio diuinorū naturalis .i. queper viā naturalem habetur. quia hec infuſa adeo. illa acquiſita per ſtudiū. Sed etiā differta fide. qua habetur ꝯgnitio diuinoꝝ ſuꝑnaturalis. et ſi vtraqꝫ a deo. Nā ad fidem ꝑtinet aſſētire veritati diuine reuelate ẜm ſeip̄aꝫ. Sꝫ adſapīam donum ꝑtinet ẜm regulas diuine veritatis. habere iuditiū de rebꝰdiuinis ſpeculandis. et humanis agēdis. Unde ſapīa donū preſupponit fideꝫ. quia vnuſquiſqꝫ bn̄ iudicat quenouit. Differt etiā a ſapīa que numerat̉ intergrās gratis datas .j. corin. xij. vbi dr̄. Alij datur per ſpm̄ ẜmo ſapīe ⁊cͣ. qꝛ illa p̄t eſſe ꝯmunis bonis et malis. et pertinet ad eam diuinaꝯgnoſcere. nō ꝑ acquiſitionē: ſed ꝑ infuſionē.et ita copioſe ꝙ pōt alios inſtruere de diuinisefficaciter. et fidei aduerſarios refellere rōnibus ꝓbabilibꝰ. Hec autē ſolum in bonis reꝑit̉cum guſtu diuinoꝝ quo ad neceſſaria ad ſalutem. ¶ Dicitur autē ſapientia iſta aliqn̄ pietas. ẜm illud Iob. xxviij. Ecce pietas ip̄a ē ſapiētia ẜm tranſlationē. lxx. quia ſicut pietaseſt manifeſtatiua fidei. inꝙͣtum ꝑ cultū dei ꝓteſtamur fidem. ita etiā pietas manifeſtat ſapiētiam. et ꝓpter hoc dr̄ ſapīa pietas. Et eadeꝫrōne ſapīa dr̄ timor dei. Iuxta illud Iob. xxviij. ẜm lrām nrām. Ecce timor dn̄i ip̄e eſt ſapientia. qꝛ ꝑ hoc oſtendit̉. ꝙ homo rectum iuditium habet de diuinis. ꝙ deum timet et colit. ¶ Dicitur etiā caritas ſapientia. Un̄ Au.Sapientia eſt caritas dei. Et Hugo de archanōe ait. Caritas eſt ſapientia. quia ꝑ ip̄am guſtamus deum. guſtando cognoſcimus. guſtateinquit pͣs. et videte qm̄ ſuauis eſt dn̄s. Qui em̄diligit manet in lumine .ſ. ſapīe. j. ioh̓. ij. Dicitur autem ſapiētia caritas. ꝙͣtum ad ſuā cauſam. ex qua ſumitur etiaꝫ nomen ſapientie .ſ.a ſapore. Cauſatur em̄ ſapientia a caritate. q̄caritas eſt in voluntate. Sapientia v̓o eſſentialiter in intellectu vt in ſub̓o. Et iſta ſapientia eſſe non pōt in habente peccatū mortale.Ande dr̄ Sap̄. j. In maliuolam aīam non in-

trabit ſapīa. nec habitabit in corpore ſubditopeccatis. Cuius rō eſt ẜm tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xlvarti. iiij. quia ſapīa donuꝫ ſpūſſancti. facit rectitudinē iuditij circa res diuinas. vel de alijsrebꝰ ꝑ regulas diuinas. ex quadaꝫ ꝯnaturalitate ſeu vnione ad diuina. que quidē vnio eſt ꝑcaritatē. ẜm illud. j. ad corin. vj. Qui adheretdeo vnus ſpūs eſt. Inheſio aūt eſt ꝑ amorem.Caritas aūt cum mortali pct̄o ſtare nō p̄t vtſupradictū eſt. Et iō ſapientia donū nō p̄t eſſecū mortali. ¶ Eſt aūt hec ſapientia in omnibꝰhabentibꝰ grām. etiam in ꝑuulis ⁊ fatuis abultis baptizatis. ꝙͣtum ad habitū. et ſi nō ꝙͣtumad actum. ꝓpter impedimētum corꝑale. Andedr̄ Sap̄. vij. Nleminem diligit deus niſi qui cūſapientia graditur. Sꝫ om̄es diligit deus quidiligunt eum. quod fit per gratiā et caritatē.quod ſic declarat tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xlv. arti. v.Sapientia importat (vt dictum eſt) quādamrectitudinē iuditij. circa diuina ꝯſpitienda etcōſulenda. Et ꝙͣtum ad vtrunqꝫ ex vnione addiuina. ẜm diuerſos gradus aliqui ſortiūturſapīam. Quidā em̄ tātum ſortiuntur de rectoiuditio tam in ꝯtemplatione diuinoꝝ ꝙͣ etiaꝫin ordinatōne rerum hūanaꝝ ẜm regulas diuinas quātum eſt neceſſariuꝫ ad ſalutem. Ethoc nulli deeſt exiſtenti ſine pct̄o mortali. pergratiā gratum facientē. Iuxta illud. j. ioh̓. ij.Unctio docet nos de omnibꝰ. Quidam altiorigrādū ꝑcipiūt ſapīe donū. Et ꝙͣtum ad ꝯtemplationē diuinoꝝ. inꝙͣtum .ſ. et altiora quedāmiſteria ⁊ ꝯgnoſcūt. et alijs manifeſtare pn̄t.Et ꝙͣtum ad directionē hūanorū ẜm regulasdiuinas. inꝙͣtum poſſunt ẜm eas nōſolum ſeip̄os: ſed etiam alios ordinare. Et iſte gradusſapientie non eſt ꝯmunis omnibꝰ hn̄tibꝰ grāmgratum facientem: ſed magis pertinet ad gratias gratis datas. Et ſic qd̓ ait ph̓s in j. methaphiſice. Sapiētis eſt ordinare. ꝙͣtum ad ordinationē ſuip̄ius. hoc agit ī om̄ibꝰ donū ſapiētie. Ꝙͣtum ad ordinatoem alioꝝ hominū ⁊ iuditiū alioꝝ. quod fit per rectores et prelatos.hoc fit ꝑ ſapientiam grām gratis datā. Qualis fuit data excellentiſſīe Salomoni hoc poſtulanti. ad regendum bene ppl̓m dei. vt hr̄. iij.regū. iij. ¶ Hec autem ſapientia nōſolum ſpeculatiua eſt ſed etiam practica. quod patet exeo quod ait apl̓s ad col̓. iiij. In ſapīa ambulate ad eos qͥ foris ſunt. hec aūt ꝑtinet ad actōeꝫDeclarat aūt tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xlv. art̉. iij. ſic.Suꝑior ꝑs rōnis vt ait Augu. xij. de trini. ſapientie deputat̉. Inferior aūt ſcīe. Superioraūt rō ait idem intendit rōnibꝰ ſuꝑnis .ſ. diuinis. et ꝯſpitiendis ⁊ ꝯſulendis. Conſpitiendisquidem ẜm ꝙ diuina in ſeip̄is cōtemplantur.Conſulēdis autem ẜm ꝙ ꝑ diuina iudicat dehumanis. per regulas diuinas dirigēs actushūanos. Et ſic pꝫ ꝙ ſapīa ẜm ꝙ eſt donū. nōſolū eſt ſpeculatiua: ſꝫ etiā practica. Et ex hocpꝫ ꝙ ſapientia que eſt donuꝫ. eſt excellētior ꝙͣ