¶ Decimus¶ Titulus

runt ph̓i. de quibꝰ dicit̉ ro. j. Dicētes ſe eſſe ſapientes .ſ. ex ſuꝑbia. ſtulti fct̄i ſūt. Tales etiāfuerūt magi .i. ſapiētes pharaonis ⁊ nabuchodonoſor. Hīc grego. in moral̓. de criminali ſapientia ait. ponēs ꝯditiones ſeu effct̄us eius.Huiꝰ mūdi ſapīa ait ē cor machinatōibꝰ tegēSenſū v̓bis velare. q̄ falſa ſūt vera oſtende̓. q̄pera ſūt falſa demōſtrae̓. Hāc qui ſciūt ceterosſuperbiēdo deſpitiūt: qui neſciūt ſuperbi et tumidi ī alijs ip̄am mirant̉. Hec ſibi obſequētibꝰp̄cepit honorū culmina quere̓. adepta tēporal̓glorie banitate gaudere. Irrogata ab alijs mala multiplicit̓ reddere. cū vires ſuppetūt nullisreſiſtentibꝰ cedere. Cū viribꝰ poſſibilitas deeſt.quicquid per malitiā explere nō valet. hoc inpacifica bonitate ſimulare.¶ Secūda ſapientia que. §. iiij.eſt ꝯmunis hoīs et malis. ē ſapīa qua ponuntph̓i. et plato et areſtoteles virtutē intellectualē. que ē circa ꝯgnitionē diuinoꝝ. Pro cuiusdeclaratōne dicit tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xlv. ar. ij. ꝙſapīa importat quādā rectitudinē iuditij ẜmrōnes diuinas. Rectitudo aūt iuditij p̄t ꝯtingere dupl̓r. Uno mō ẜm ꝑfectū vſum rōnis.Alio mō ꝓpter quandā ꝯnaturalitatē ad ea d̓quibꝰ eſt iudicandū. Sicut verbi grā. de his q̄ꝑtinēt ad caſtitatē ꝑ rōnis inquiſitōem. recteiudicat ille qui didicit ſcīam moralē: ſꝫ ꝑ quādam ꝯnaturalitatē ad ip̄am. recte iudicat deeis is qui hꝫ habituꝫ caſtitatis. Sic circa resdiuinas ex rōnis inquiſitōe. rectū iuditiū hr̄eꝑtinet ad ſapīam. q̄ eſt virtus intellectualis.quā hꝫ theologus ⁊ methaphiſicus bonus velmalus. Sꝫ rectū iuditiū hr̄e de diuinis ꝑ quādā ꝯnaturalitatē ad ipſa. ꝑtinet ad ſapīam q̄ē donū ſpūſſacti. quod ſoli boni hn̄t vt dicet̉.Stoici tn̄ accipiebāt ſapīam ꝓ virtute intellectuali. ẜm illud ꝓuer. Sapīa ē viro prudentiain qua ꝯnectūtur om̄es v̓tutes morales ⁊ noticia diuinoꝝ. Et dicebāt ꝙ in animo ſapiētisi. virtuoſi nō cadūt paſſiones. Perÿpateticiv̓o aſſe rebant. ꝙ in ſapiente cadūt paſſionesſꝫ nō deducit̉ ab eis .i. nō ſuꝑat̉ eis acquieſcēdo. vt quid agat ꝯͣ rōnem etſi motus earū ſentiat. Et dicit Aug. in. ix. de ciui. dei. ꝙ iſta cōtrouerſia magis erat in voce ꝙͣ in re. Nam qd̓dicebāt ſtoici in animo ſapiētis nō cadere paſſiones. intelligebāt ꝙͣtum ad ꝯſenſū ꝯtra ratōnem. non ꝙͣtum ad motus. Et antiquitus ph̓ipocabātur ſapientes. Primus aūt vt dīc Au.de ci. dei. qui inuenit iſtud nomen ph̓s fuit pittagoras. qui interrogatus de ſua ꝓfeſſione. cūnomē ſapientis videretur ſibi nomē arrogantie. nō ſapientē ſe eē dixit: ſꝫ ph̓m .i. amatorēſapientie. Sic em̄ interp̄tatur ph̓s. Dicit̉ em̄ph̓s a philos grece quod latine ē amor. et Sophia grece̓ quod latine dr̄ ſapientia. inde ph̓samator ſapientie. ¶ Magnam aūt penuriammundus habebat hoꝝ ſapientum. dicit Aug.qn̄ ſolum ſeptem mūdi ſapientes fuiſſe quodā

tempore deſcribūtur. Qui tn̄ et ipſi modo ſuohūiles erant. p̄ferentes alios ſibi. Un̄ ⁊ tholo.ait. Inter ſapientes ille ſapiētior. qui ⁊ humilior. In huius exemplū narrat Ualerius maximus li. iiij. ꝙ cū quadaꝫ vice piſcatoribꝰ retiaiacētibꝰ ꝓ capiendis piſcibꝰ. quidā emit iacturam illā ꝓ illa vice certo pretio. Iactatis retibus ceperūt menſam aureā. Qua educta orta eſt q̄ſtio cuius eē deberet. aſſerēte emptoreſuā fore quia emerat iacturā illam qua captaerat. Piſcatores econtra. qꝛ intenderunt vendere capturam piſciū non aliud. Demū ꝯſulētibꝰ ſuꝑ hoc appollinem delphicū. Rn̄dit .ſ. diabolus ꝑ ÿͣdolum illud. Illā menſam debere dari ſapientiori huius mūdi. Et ſapiētior iudicatus ē. Tales mileſius. ⁊ ei miſſa eſt. Qui exhumilitate reputās biantem ſapientioreꝫ eo.miſit ſibi eandeꝫ. Et ip̄e ſimiliter alteri ex. vij.quē extimauit magis ſapientē. Tandē ad vltimum ex. vij. delata eſt. qui dictus eſt Solon. qͥnec eam ſibi retinuit: ſꝫ dedicauit in tēplo appollinis qui dicebat̉ deus ſapīe. Aurea mēſaſignat ipſam ſapīam que deo attribuēda ē. qꝛvt dr̄ Eccͣi .j. Omnis ſapīa a dn̄o deo ē. ⁊ cumillo fuit. et eſt ante euū. Iſta tn̄ ſapientia acqͥſit a ꝓut ꝯprehēdit cū ꝯgnitione diuinoꝝ etiāvirtutes morales acquiſitas. nō ſufficit ad ſalutem. Propterea ait dn̄s Hiere. ix. Nō glorietur ſapiēs in ſapientia ſua. qꝛ .ſ. n̄ ſaluat. Sꝫſapīa hꝰ ꝓut ꝯprehendit virtutes infuſas cuꝫgrā: deducit ad claritatē eternā. vt dr̄ Sap̄vj. Et ſic videtur ſumi in libris ſapiētialibꝰ. inquibꝰ frequēter fit mentio de ſapientia. et permaxime in li. ſapientie a vj. c. vſqꝫ ad nonum.vbi ponūtur excellentie eius ⁊ effectus. vt ibieſt in ea .ſ. ſapientia ſpūs intelligentia multiplex. vnicus ⁊cͣ. Et infra inter cetera dr̄. Sobrietatem et prudentiā docet iuſticiā et virtutem .i. fortitudinē. quibꝰ in vita nil vtilius hominibꝰ. Patet aūt has eſſe virtutes cardinales. Et ſuꝑius ait. ꝙ amicos dei ꝯſtituit quodfit ꝑ caritatem. Uel melius ẜm tho. ſcd̓a ſcd̓eq. xlv. arti. vj. Illa om̄ia intelligūtur de ſapīaincreata. que prima ſe nobis vnit ꝑ donū caritatis. Et ex hoc reuelat miſteria nobis. quoꝝcognitio eſt ſapientia infuſa. Un̄ ſapīa infuſaque eſt donū. nō eſt cauſa caritatis: ſꝫ effectuseius. Et quia ſapientia ꝯͣriatur ſtulticie. ſicutin ſcriptura ſacra ſapiens dr̄ v̓tuoſus. ẜm virtutes infuſas. ita et ſtultus ſeu inſipiēs vitioſus. Et de hac ſapientia virtute generali dicitAmb̓. in li. de fuga ſeculi. Sapiēs nunꝙͣ ē inanis: ſed ſemꝑ habet in ſe amictū prudentie. qͥdicere p̄t. iuſticia induebam et iuditium. Hecſunt interna mentis velamina. q̄ nemini poſſunt auferri niſi quem ſua culpa diſpoliat. hisſpoliatus adam nubus inuētus eſt. habenturhec de pe. diſ. ij. ſapiens. Hinc et lactantius iniij. inſtitut̉. Quicūqꝫ vult eſſe ſapiens atqꝫ beatus. audiat dei vocem. ſacramētū natiuitatis