Druckschrift 
4 (1479)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Capitulum Secundum

reditatem illius terre nullus p̄t peruenire. niſi dicatur a ſpūſancto iſta dona ſua. Non ergo ita ꝑficitur homo virtutes theologicaset morales in ordine ad vltimū fineꝫ. qͥn ſemꝑindigeat moueri quodā ſuꝑiori inſtinctu ſpūſſancti. Un̄ et virtutes excedunt ꝙͣtum ad mo oꝑandi. inꝙͣtum .ſ. homo dona moueturab altiori pͥncipio. Ꝙͣuis etiā per virtutes homo multa ꝯgnoſcat. et poſſit vitijs reſiſtere.tn̄ quia rōni hūane ſunt oīo ꝯgnita neqꝫpoſſibilia. Et hoc ſiue accipiat̉ ratio vt ꝑfectalumine naturali. ſiue vt ꝑfecta v̓tutibꝰ theologicis. Inde ē. non p̄t ꝙͣtum ad om̄ia repellere ſtulticiā. ebetudinē. alia que ponit Greg.in. ij. moral̓. eſſe ꝯtra dona. Sed deus cuiꝰ poteſtati et ſcīe omnia ſubſunt. ſua motione perdona ſpūſſancti nos tutos reddit. ab om̄i ſtulticia ſapīam. ab ebetudine per intellectum.a p̄cipitationis vitio ꝯſilium. a timore malo fortitudinem. ab ignorantia per ſcīam. aduritia per pietatem. a ſuꝑbia per timorem.Iſta em̄ vitia ponit Greg. ibi cōtrariari donis iſtis. Et ſic oſtēdūtur ip̄a dona neceſſariaad ſalutem. Ꝙͣtum ad tertiū .ſ. do. §. iij.na ſint habitus. ꝓbatur hoc. qꝛ xp̄c loquēsde ſpūſancto diſcipulis: ait Io. xiiij. Apd̓ vosmanebit et in vos erit. Sꝫ ſpūſſanctus eſtin hoībꝰ abſqꝫ donis eius. Manſio aūt importat ꝑmanentiā et firmitatē. et ſic denotat habitū. qui ē qualitas de difficili mobilis a ſub̓oNon aūt notat trāſitū ſubditū motū ꝓut eſtpaſſio vel actꝰ. Sūt dona hītus quidā. Un̄Grego. in. ij. moral̓. dicit. in illis donis ſinequibꝰ ad vitā ꝑuenit̉. ſpūſſāctus ſemꝑ manet in electis .ſ. dum ꝑſeuerant in gratia. Ꝙtum ad quartum ſcꝫ. §. iiijquare ſint ſeptē. et qūo ꝑfitiant vires anime.Sic declarat tho. in pͥma ſcd̓e. q. lxiij. art̉. iiij.Dona ſūt quidā habitus ꝑfitientes hoīem adhoc. ꝓmpte ſequat̉ inſtinctus et motus ſpirituſſācti. Sicut virtutes morales ꝑfitiūt vires appetitiuas ad obediēdū rōni. Sicut aūtappetitiue nate ſunt moueri imperiū rōnisita etiā omnes vires hūane nate ſūt moueri inſtinctum dei. ſicut a quadā ſuperiori potētia. Et ideo in omnibꝰ viribꝰ hominis. que pn̄teſſe principia humanoꝝ actuū. ſicut ſunt virtutes. ita etiā ſunt dona .ſ. in rōne. et in vi appetitiua. Ratio aūt eſt practica ſpeculatiuaEt in vtraqꝫ cōſideratur apprehenſio veritatisque ꝑtinet ad inuentionē et iuditiū de veritate. Ad apprehenſionē veritatis. ſpeculatiuaratio ꝑficitur intellectum. Practica v̓o percōſilium. Ad rectitudinē iuditij de re ꝑficiturſpeculatiua ſapīam. practica ſcīam. Appetitiua aūt potētia perficitur ꝙͣtum ad ea queſūt ad alteꝝ. Per pietatē ꝙͣtum ad ea que ſūtad ſeip̄m. Per fortitudinē ꝯtra errorem peri-

culoꝝ. Contra ꝯcupiſcentiā v̓o delectabiliumꝑficitur per timoreꝫ. Iuxta illud. Confige timore tuo carnes meas .i. ꝯcupīas carnales.Et ſic patet dona ſe extendunt ad om̄ia. adque ſe extendūt virtutes morales .ſ. fortitudo.iuſticia. tꝑantia. Et virtutes intellectualesſcꝫ ſapientia. intellectus. ſciētia. prudentia. atquā ꝑtinet ꝯſiliū. Ars aūt etſi ſit virtus intelectualis. non tn̄ ꝑficit hominē ad bene viuen: ſꝫ ad oꝑa exterius factibilia. que tranſeūtin aliam materiaꝫ. Et ideo ars ꝯnumerat̉inter dona que ꝑfitiunt hominē in ordine adbene viuendum. Iuſticie v̓o imponit nomen.Imponit̉ a rectitudine ratōnis. Et ideo cōuenientius eſt nomen virtutis ꝙͣ doni. Sed pietas que tn̄ pertinet ad iuſticiā. importat reuerentiaꝫ quam habemus ad patrē et patriam.Et qꝛ pater omniū eſt deus. et pietas dei cultus noīatur ẜm Aug. Ideo ꝯueniēter donumquo ꝓpter reuerentiā dei aliquis bonū oꝑaturad om̄es: pietas noīatur non iuſticia. Sapīaaūt et ſcientia prout ꝯnumerātur inter grāsgratis datas. De quibꝰ apl̓us. j. ad Corin. xij.Alij datur ſpm̄ ſermo ſapīe. Alij ẜmo ſcientie. differūt realiter a ſapientia et ſcīa ꝓut ſūtdona ſpūſſancti. Nam ille dicūtur gratie gratis date. inqͣntum per ea quis habundat intātum in ꝯgnitione reꝝ diuinaꝝ et humanarū. poteſt alios inſtruere aduerſarios ꝯfutare. que poſſunt eſſe etiam in malis hominibꝰ.Sed dona ſunt ꝓut perfitiunt mētem hominisad ſequēdum inſtinctus ſpūſſancti. in cognitione diuinoꝝ vel humanoꝝ. et non ſunt niſiin bonis. Differunt iſta dona a ſapīa et ſcientia que ſūt habitus acquiſiti ſeu virtutes intellectuales. Similit̓ et fortitudo donū differta fortitudine virtute morali etiā infuſa. Namopus fortitudinis virtutis ꝓcedit a rōne illuminata. tn̄ grām ſi eſt v̓tus infuſa. Sꝫ opusfortitudinis ꝓut ē donuꝫ: ꝓcedit a ſpūſancto.mouente mētem ad ſequēdum ſuū inſtinctumper tale donuꝫ hītuale .ſ. fortitudinis. Simultn̄ ꝯcurrūt. qꝛ virtutes etiaꝫ ſeinuicem iuuātin actibꝰ ſuis. hn̄t tn̄ diuerſum reſpectuꝫ. Donum quidē vt fortiter ꝑſiſtat ob reuerentiamdei. Uirtus aūt ne diſcedat a bono rōnis. Cuꝫaūt dona ꝑfitiant hominem ẜm moueturadeo. et virtutes theologice maxime nos ordinent ad. non tn̄ ponūtur aliqua dona pertinētia ad virtutes theologicas ſicut ad morales. Et eſt ẜm Tho. vbi ſupͣ. Quia hominis mouet̉ a ſpūſancto. niſi ei aliquovniat̉. Sicut inſtr̄m non mouet̉ ab artifice.niſi ꝯtactū vel alio ei vniat̉. Prima aūtvnio hominis ad deū eſt fidem. ſpem. et caritatem. Un̄ iſte virtutes theologice. p̄ſupponūtur ad dona ſicut radices eoꝝ. Un̄ om̄ia iſtadona ꝑtinēt ad has tres virtutes. ſicut quedāderiuatōnes eaꝝ. Et ẜm Tho. vbi ſupra. arti.viij. Dona ſpūſſancti ſunt ꝑfectiora virtutibꝰ