Nonus¶ Citulus
per pct̄m. ⁊ ſanata eleuet̉ ad faciendū oꝑa vite eterne meritoria. que excedūt ꝓportōneꝫ nature humane. Alio mō indiget auxilio gr̄e. vtmoueat̉ ad agendū. Ꝙͣtū igit̉ ad primū auxilium homo in gr̄a exiſtens. non indiget alioauxilio .ſ. gracie habitualis. quaſi alio habituinfuſo. Sed ꝙͣtū ad ſcd̓m auxiliū vt .ſ. moueatur a deo ad recte agendū: ſic iam habens habituale donū gracie. adhuc indiget tali auxilio. Et hoc ꝓpter duo. Primo ratōe generali ꝓpter hoc. quia nulla res creata pt̄ in quēcūqꝫactum prodire niſi virtute motionis diuine.Secūdo ratōe ſpeciali ꝓpter ꝯditionē humanenature corrupte: que licet ꝑ grām ſanet̉ ꝙͣtuꝫad mentē. remanet tn̄ in ea corruptō ⁊ imꝑfectio ꝙͣtum ad carnem. per quā ſeruit legi peccati. vt dicit̉ ad Ro. vij. Remanet etiam quedam ignorātie obſcuritas ī intellectu. ẜm quādicit̉ ad Ro. viij. Quid oremus ſicut oꝑtꝫ neſcimus. ꝓpter varios em̄ rerū euentus. Et qͥaetiā noſip̄os nō ꝑfecte cognoſcimus. nō poſſumus ad plenū ſcire qd̓ nobis expediat. Et ideoneceſſe ē nobis. vt a deo dirigamur ⁊ protegamur. qui oīa nouit. ⁊ oīa pt̄. Et ꝓpter hoc etiārenatis in filios dei per graciaꝫ ꝯuenit dicereEt ne nos inducas in temptatōeꝫ. Et fiat volūtas tua ſicut in celo ⁊ in terra: ⁊ cetera queꝯtinent̉ in oratōe dn̄ica ad hoc ꝑtinētia. Necex hoc ꝙ poſt graciā habituale donū acceptuꝫindigeamus auxilio dei nos mouentis ad bonum: poteſt ꝯcludi ꝙ tale habituale donū ſit īuacuū. vl̓ imꝑfecta gr̄a: quia etiā in ſtatu glorie qn̄ erit gracia ꝯſumata. homo diuino auxilio indigebit. ⁊ ꝙͣtuꝫ ad hoc etiā imꝑfecta gr̄ahoc on̄dit. inqͣtū hoīeꝫ nō totaliter ſanat.Ꝙͣtum ad ſeptimū ſcꝫᵐ. §. vj.ꝙ in gr̄a ꝯſtitutꝰ indiget auxilio gr̄e: nō qͥdeꝫꝓut ē donū hītuale ip̄a gr̄a. ſꝫ ꝓut ē auxiliū d̓iꝓtegens hoīeꝫ. Qd̓ tho. declarat ſic pͥma ſcd̓e.q. cix. ar. x. Perſeuerātia tripl̓r dr̄. Uno mō ꝓut ſignat habitū mentis. ꝑ quem homo firmiter ſtat. ne moueat̉ ab eo qd̓ eſt ẜm veritatemꝑ triſticias īruentes. Secūdo mō pt̄ dici ꝑſeuerantia habitꝰ quidā. ẜm quem homo habet ꝓpoſitum ꝑſeuerandi in bono uſqꝫ in finem. Etvtroqꝫ iſtorū modorum. ſemꝑ ꝑſeuerātia ſimulcū gr̄a infundit̉. ſicut ⁊ cetere virtutes. Tertio mō dicit̉ ꝑſeuerātia quedā bonitatis uſqꝫad finē vite. Et ad talē ꝑſeuerantiā habendaꝫhomo in gr̄a ꝯſtitutꝰ nō indiget aliqua hītuali gr̄a: ſꝫ diuino auxilio ip̄m ꝓtegēte ⁊ dirigēte ꝯtra temptatōnū īpulſus. Et ideo poſtꝙͣ aliquis ē iuſtificatꝰ ꝑ grām. neceſſe ht̄ petere p̄dicte ꝑſeuerātie donū. vt .ſ. cuſtodiat̉ a malo pſqꝫ ad finem vite. Aultis em̄ datur gracia quibus nō datur perſeuerare in gracia.Ꝙͣtū ad octauū ſcꝫ§. vij.ꝙ ſine hītuali dono gr̄e poſſumꝰ multa intelligere. Sꝫ nō ſine auxilio dei mouentis intellectū. Qd̓ ſic declarat tho. pͥma ſcd̓e. q. cix. ar. j.
Sicut oēs motꝰ corꝑales reducūt̉ ī motū celeſtis corꝑis ſic in pͥmū mouēs corꝑale: ita oēsmotus. tā corꝑales ꝙͣ ſpūales reducūt̉ ī pͥmuꝫmouēs ſimpl̓r qd̓ ē deꝰ. Et iō ꝙͣtūcūqꝫ aliqͣ natura corꝑalis vl̓ ſpūalis ponat̉ ꝑfecta. nō pt̄ īſuū actū ꝓcedere. niſi moueat̉ a deo: q̄ quideꝫmotō ē ẜm ſue ꝓuidētie rōeꝫ. nō ẜm neceſſitatem nature. ſic motō corꝑis celeſtis. Nōſolumaūt a deo ē oīs motō ſic a pͥmo mouēte. ſed abip̄o etiā oīs formalis ꝑfectō. ſic a primo actu.Sic igit̉ actō intellectꝰ ⁊ cuiuſcūqꝫ entis creati. depēdet a deo dupl̓r. Uno mō inqͣtū hꝫ formam ꝑ quā agit. Alio mō inqͣtū ab ip̄o mouetur ad agendū. Unaqueqꝫ aūt forma indita rebus creatis. a deo ht̄ efficatiā r̄ſpectu cuiuſdāeffectꝰ det̓mīati. ī quē pt̄ ẜm ſuā ꝓprietatē. Ultra aūt nō pt̄ niſi ꝑ aliquā aliā formā ſuꝑadditā. Sicut aqua nō pt̄ caleface̓ niſi calefactaab igne. Sic igit̉ intellectꝰ hūanꝰ ht̄ aliquamformā .ſ. ip̄m intelligibile lumē. qd̓ ē de ſe ſufficiēs ad quedā intelligibilia ꝯgͦſcēda: ad ea. ſin quoꝝ noticiā ꝑ ſēſibilia poſſumꝰ deuenire.Altiora v̓o intelligibilia intellectꝰ hūanꝰ cogͦſcere nō pt̄. niſi fortiori lumīe gr̄e. vel ꝓphetieqd̓ dicit̉ lumē gr̄e inqͣtū eſt nature ſuꝑadditū. Sic gͦ dicendū ꝙ ad ꝯgnitōeꝫ cuiuſlibꝫ veri. indiget hō auxilio diuino: vt .ſ. intellectusa deo moueat̉ ad ſuū actum. Non aūt indigetad cognoſcendū veritatē in omnibꝰ. noua illuſtratione. ſuꝑaddita naturali illuſtratōni: ſedin quibuſdā que excedunt naturalē cognitōeꝫ⁊ tn̄ qn̄qꝫ deus ꝑ ſuā grām miraculoſe inſtruitaliquos de his. que per naturalē cognitōeꝫ haberi poſſunt. ſic ut ⁊ qn̄qꝫ facit miraculoſe quedam que natura facere poteſt. Cum aūt dicit̉ꝙ omne verum a quocunqꝫ dicatur eſt a ſpūſancto ẜm Ambro. Intelligēdū ē hoc ẜm tho.ꝙ ē a ſpūſancto ſicut ab infundēte naturale lumē. ⁊ mouēte ad intelligendū ⁊ loquēdū veritatē: nō autem ſicut in habitante ꝑ grām gratum facientē. vel ſicut largiente habituale donum gracie. ſuꝑadditum naturali lumini.Oemū ꝙͣtū ad voledū. §. viij.vel faciendū bonū aliter indiget homo graciain ſtatu nature corrupte. Aliter indiguit inſtatu nature integre. Nam in ſtatu nature integre. indiget homo v̓tute gratuita ſuꝑadditavirtuti nature. inꝙͣtum ad vnū .ſ. ad oꝑanduꝫ⁊ volendū bonum ſuꝑnaturale. Sed in ſtatunature corrupte ꝙͣtum ad duo .ſ. vt ſanetur. ⁊vlterius vt bonū virtutis oꝑetur meritoriumIn vtroqꝫ aūt ſtatu indiget homo auxilio diuino. vt a deo moueatur ad volendū et agendum ſicut a primo mouente. Et ſic vtroqꝫ modo poteſt intelligi illud Ro. ix. Non eſt volentis neqꝫ currentis: ſed dei miſerētis. Uelle eniꝫ⁊ oꝑari meritorie eſt a deo. mediāte gracia ſuagratum faciente. Uelle aūt ⁊ oꝑari ea que ſuntnature vel artis. vt edificare. plātare. intelligere ⁊ hmōi. etiā in peccatoribꝰ eſt a deo vt pͥmō motore omnium ad agendum.