¶ Capitulum¶ Quintum
minabit te xp̄c: nō ſic ē intelligēdū ꝙ tota exurrectō a pctō p̄cedat illuminatōeꝫ gr̄e: ſꝫ qꝛcū hō ꝑ liberū arbitriū a deo motū ſurge̓ conatur a pct̄o. recipit lumen gr̄e iuſtificantis.¶ Ꝙtum ad quartū .ſ. ꝙ ſi. §. iij.ne gr̄a nō pt̄ hō a pct̄o abſtine̓. Hoc ſic declarat tho. pͥma ſcd̓e. q. cix. ar. viij. De hoīe poſſumꝰ loqui dupl̓r. Aut ẜm ſtatū nature integre.Aut ẜm ſtatū nature corrupte. Et ẜm ſtatuꝫnature ītegre poterat hō ſine dono gr̄e hītua.li nō peccare. nec mortalit̓ nec venialit̓. qꝛ peccare n̄ ē aliud ꝙͣ recede̓ ab eo qd̓ ē ẜm naturāqd̓ vitare hō poterat ī ſtatu nature ītegre. nōtn̄ hoc potero ſine auxilio dei ī bono ꝯẜuātis.qͦ ſubtracto ip̄a etiā natura ī nihilū decideret.Sꝫ in ſtatu nature corrupte. indiget hō gr̄ahītuali. natura ſanante ad hoc ꝙ oīno a pct̄oabſtineat. Hec ſanatō pͥmo ſit ī pn̄ti vitā. ẜmmētē appetitu carnali nōdū totalit̓ reꝑato. vn̄apl̓s in ꝑſona hoīs reꝑati dīc Ro. vij. Ip̄e mēte ẜuio legi dei. carne at̄ legi pct̄i. In quo qͥdēſtatu pt̄ hō abſtinē a pct̄o mortali qd̓ ē ī rōe.Nō aūt pt̄ abſtine̓ ab om̄i pct̄o veniali. ꝓptercorruptōeꝫ inferioris appetitꝰ ſēſualitatis. Cmotus ſingl̓os rō repͥmere pt̄. ⁊ ex hoc habētrōnem pct̄i ⁊ volūtarij. Nō aūt om̄s: qꝛ dumvni reſiſtere nitit̉. fortaſſis aliꝰ inſurgit. Et qꝛratō nō pt̄ ſemꝑ ꝑuigil eē ad hmōi motꝰ vitandos. Sic igr̄ anteꝙͣ ratō hoīs in qͣ ē pct̄m mortale repararet̉ ꝑ grāꝫ iuſtificantē. pt̄ ſingulapct̄a mortalia vitare ⁊ ẜm aliqd̓ tēpus. qꝛ nōeſt neceſſe ꝙ ꝯtinuo peccet in actu. Sꝫ ꝙ diumaneat abſqꝫ pct̄o mortali eſſe nō pt̄. Ut eniꝫdicit Gregꝰ ſuꝑ ezech̓. Peccatū qd̓ ꝑ penitētiānō diluit̉. mox ſuo pondere ad aliud trahit.Et huiꝰ rō eſt. qꝛ ſicut rōni ſubdit̉ inferior appetitus: ita etiā rō debet ſubdi deo. ⁊ in ip̄o eoſtituere finē ſue volūtatis. Per finē aūt oportet ꝙ regulent̉ om̄es actus humani. ſicut perrōnis iudiciū regulari debent motus inferioris appetitus. Sicut igit̉ inferiori appetitu nōtotaliter ſubiecto rōni. nō pt̄ eſſe quī inſurgātinordinati motus in appetitu ſenſitiuo: ita inrōne hoīs nō ſubiecta deo ꝯn̄s ē. ꝙ inſurgantmulte inordinatōes in ip̄is actibꝰ rōnis. Cumem̄ homo nō ht̄ cor ſuū firmatū in deo. vt pronullo bono ꝯn̄do vel malo vitando ab eo ſeꝑari velit: occurrūt multa ꝓpt̓ que ſequēda ⁊ vitanda hō recedit a deo. p̄cepta eius ꝯtēpnēdo⁊ ita peccat mortaliter. qꝛ in repētinis homooꝑatur ẜm finē preconceptū ⁊ habitū p̄exiſtētem. vt ph̓s dicit in. iij. ethic oꝝ. ꝙͣuis ex p̄meditatōe rōnis poſſit aliqͥd age̓ p̄ter ordineꝫ finis p̄concepti. ⁊ p̄ter inclinatōeꝫ habitus. Sꝫquia homo nō p̄t ſemꝑ eſſe in tali p̄mebitatōne. nō pt̄ ꝯtingere vt diu ꝑmaneat quin oꝑet̉ẜm ꝯn̄tiam volūtatis deordinate a deo. niſi cito ꝑ grāꝫ reꝑaret̉. Nec ē ꝯtra qd̓ dīc augꝰ .ſ. ꝙnemo peccat ī eo qd̓ vitare nō pt̄. Sꝫ nō pt̄ ſine gr̄a pct̄m vitare. gͦ ⁊cͣ. qꝛ pt̄ hō vitare ſingulos actꝰ pct̄oꝝ. ſꝫ nō oēs niſi ꝑ grām. Et tn̄
qꝛ ex eiꝰ defectu eſt. ꝙ nō ſit preparatꝰ ad grāꝫhabendam. per hoc non excuſatur a peccato.quia ſine gr̄a pct̄m vitare non poſſit.¶ Ꝙͣtum ad quintū .ſ. ꝙ. §. iiij.hō nō pt̄ ſe p̄parare ad grām ꝑ ſeip̄m. on̄diturper illud quod dicit̉ Ioh̓. vj. Nemo pt̄ veniread me. niſi pater qui miſit me traxerit eū. hocaūt ſic declarat tho. prima ſcd̓e. q. cix. arti. vj.Duplex eſt pręparatio volūtatis humane adbonum. Una qua preparat̉ ad bonū oꝑandūmeritoriū ⁊ fruendū deo. Et talis preparatiovoluntatis nō poteſt eſſe ſine habituali donogracie. quod ſit principiū boni oꝑis meritorij.Alio modo pt̄ intelligi preparatio voluntatishumane. ad ꝯſequendū ip̄m donuꝫ habitualisgr̄e. Ad hoc aūt ꝙ ſe preparet volūtas ad ſuſceptōeꝫ huiꝰ doni habitualis gr̄e. nō oꝑtet p̄ſuppone̓ aliqd̓ aliud donū habituale ī aīa. quiaſic ꝓcede̓tur in infinitū. Sed oꝑtet p̄ſupponere aliqd̓ auxiliū dei gratuitū. mouētis interius animā ſeu inſpirantis bonū ꝓpoſituꝫ. Hisigitur duobo modis indigemus diuino auxilio ad bene oꝑandum. ¶ Ꝙ autē indigeamusauxilio dei mouentis aīam oſtendit̉ ex hoc. ꝙcum deus ſit primū mouēs ſimpl̓r: ex eiꝰ mottne eſt. ꝙ om̄ia in ip̄am ꝯuertāt̉ ẜm coēm intētionē boni. ꝑ quā intendit vnūqd̓qꝫ aſſimilarideo ẜm modū ſuū. Un̄ dÿoni. dicit in li. de di.no. ꝙ deus ꝯuertit om̄ia ad ſeipſum. Sed homines iuſtos ꝯuertit ad ſeipſum ſicut ſpecialem finem quē intendūt. ⁊ cui cupiunt adherere vt bono ꝓprio. ẜm illud pͣs. Nihi autē atherere deo bonū eſt. Et ideo ꝙ homo ꝯuertat̉ad deū. hoc nō pt̄ eſſe niſi deo ꝯuertente ipſuꝫad ſe: hoc aūt eſt p̄parare ſe ad grām. quaſi addeum ꝯuerti: ſicut ille qui habet oculū auerſūa lumine ſolis. per hoc ſe preparat ad recipiendum lumen ſolis. ꝙ oculos ſuos cōuertit verſus ſolem. Un̄ ptꝫ ꝙ nō pt̄ ſe p̄parare ad lumēgracie recipiendū. niſi ꝑ auxiliū gracie interius mouētis. Nec eſt ꝯtra qd̓ dicit̉ zacha. j. Cōuertimini ad me. ⁊ ego ꝯuertar ad vos. Cōuerti nō eſt aliud ꝙͣ ſe ad grām preparare. Un̄ vibetur ꝙ per ſe pt̄ preparare ſe. Al̓s quō imꝑaretur quod nō eſſet in eius poteſtate. Nam cōuerſio hominis ad deum fit ꝑ liberum arbitrium. Et ẜm hoc homī precipitur ꝙ ſe ad deumconuertat. Sed liberū arbitriū ad deū ꝯuerti nō pt̄ niſi deo ad ip̄m ꝯuertēte illū. ẜm illudPiere. xxxj. Cōuerte me dn̄e ⁊ ꝯuertar. qꝛ tu esdn̄s deꝰ meus. Un̄ cū dr̄ homo face̓ qd̓ in ſe ēin preparādo ſe ad grām: dicit̉ hoc eſſe in poteſtate hominis ẜm ꝙ eſt motus a deo.Ꝙͣtū ad ſextū .ſ. ꝙ conſe §. v.quutꝰ iā grāꝫ hītuale donū. adhuc īdiget auxilio gr̄e. ꝓut importat motionē interiorem deiad bonū. Qd̓ ſic declarat tho. pͥma ſcd̓e. q. cix.arti. ix. Homo ad recte viuendū indiget dupl̓rauxilio dei. Uno modo ꝙͣtum ad donum habituale. per quod ſanat̉ natura hūana corrupta