¶ Titulus¶ Nonus

¶ De cauſis gracie. Capitulum quartum.Auſatur aūt gra ſoluma deo principaliter. Ad quā requiritur preparatō ex ꝑte homīs: quetamē preparatō nō neceſſitat deuꝫad dandū eam. Eſt aūt maior in vno ꝙͣ ī alio.Nec tn̄ ſciri poteſt ꝑ certitudinē ſi habet̉. Primū oſtēdit̉ ex auctoritate pͣs. dicentis. Graciam ⁊ gloriam dabit dn̄s. hoc auteꝫ ſic probattho. pͥma ſcd̓e. q. cxij. arti. j. Nulla res age̓ poteſt vltra ſuā ſpecieꝫ. quia ſemꝑ oꝑtet ꝙ cauſaſit potior effectu. Donū aūt gͣcie excedit oēmfacultatē nature create: cum nihil aliud ſit ꝙͣꝑticipatō diuine nature que excedit omnē aliam naturam. Et ideo impoſſibile eſt ꝙ aliquacreatura cauſet grām. Sꝫ neceſſe eſt. ꝙ ſolꝰ deus deificet coīcando ꝯſortiuꝫ diuine nature. ꝑquā dei ſil̓itudinis ꝑticipatōeꝫ habeamꝰ. Sicut ē impoſſibile ꝙ aliqͥd igneat niſi ſolꝰ ignisꝘ aūt dr̄ Io. j. Gr̄a ⁊ veritas ꝑ ih̓m xp̄m facta ē. verū eſt pͥncipalit̓: tn̄ v̓tute ſue diuinitatis. nō ab hūanitate. Nā cū hūanitas ẜm dam̄ſit vt qd̓dam organū deitatis: ſicut inſtrumentum nō agit actōne ꝓpria: ſed v̓tute principalisagentis. Sic hūanitas xp̄i nō cauſat in nobispͥncipaliter grāꝫ ſed v̓tute deitatis adiūcte. exquā actōnes hūanitatis xp̄i ſūt nobis ſalutares. Similiter etiā ꝑ ſacr̄a noue legis que deriuātur a xp̄o. cauſat̉ in nobis gr̄a inſtrumētaliter: pͥncipaliter aūt ꝑ v̓tutē ſpūſſct̄i. ¶ Ꝙaūt dicant̉ angeli purgare. illumīare. ⁊ ꝑficere angelos inferiores ⁊ etiā homines ẜm dÿoniſiū: hoc nō eſt intelligendū. ꝙ faciant iuſtificando vel cauſando grām. quia hoc: vt dictūē ſolius dei ē. ſed ē hoc ꝑ modū cuiuſdā inſtructionis. Un̄ ⁊ ip̄e dÿoni. dicit ꝙ iſta purgatō.illumīatō ⁊ ꝑfectō. nō eſt aliud ꝙͣ diuine ſcientie aſſūptō. ⁊ ē vna oꝑatō realiter. Sꝫ triplexponit̉ ꝓpt̓ diuerſos reſpectus. Purgatō quidēdr̄ inqͣtū toll̓r vt ſcīa. Illuminatō inqͣtū ꝯfortat ⁊ roborat intellectū illuminati. ſicut calidum appropinquās ad ignē ꝯfortat̉ ⁊ auget̉ īeo calor. Perfectō v̓o inꝙͣtū habet̉ noticia deeo qd̓ prius nō habebat̉: ſicut in illuminatōneaeris inꝙͣtum remouent̉ tenebre. pt̄ dici purgatio. inꝙͣtum recipit̉ lumē in aere illumīatōinꝙͣtum aliquid coloratū cernit̉ ab homine ꝑfectio. In manne datōne ſine diſcrimīe vl̓ ſexus vel etatis. gomor ſinguli equaliter collegerunt. Un̄ apparet xp̄i indulgentiā ⁊ celeſtē gͣtiam poſtmodū ſecuturā. equaliter omnibꝰ diuidi. ſine ſexus varietate. ſine annoꝝ diſcrimine. ſine acceptōne ꝑſone. ſuꝑ omnē dei populum ſpiritualis gracie munus infūdi .ſ. a deohec Ciprianus. de conſe. diſ. iiij. nec quēꝙͣ. Idēin dicto ca. Si dies omnibꝰ equaliter naſcitur⁊ ſi ſol ſuper omnes pariter equali luce diffundit̉: ꝙͣtomagis ſol xp̄c ⁊ dies verus in eccleſiaſua lumē vite et̄ne pari equalitate largit̉. hecille. Qd̓ videtur intelligendū ex ꝑte ſe p̄parantium. ⁊ facientiū equalem preparatōnem.

¶ Ꝙtum ad ſecunduꝫ .ſ. de. §. j.preparatōne ad grām ꝙ requirat̉. ptꝫ ex eo qd̓dr̄ amos. iiij. Preparare in occurſū dei tui iſrl̓Et. jͣ ℟. vij. Preparate corda pr̄a dn̄o. Pro cꝰdeclaratōne dicit tho. pͥma ſcd̓e. q. cxij. ꝙ vt dictū eſt ſupͣ. Gr̄a dupl̓r accipit̉. Uno mō ꝓ habitaculi bono. Alio mō ꝓ auxilio dei. mouentis aīaꝫ ad bonū. Primo modo accipiendo preexigitur ad grām aliqua gracie preparatō: qͥanulla forma poteſt eſſe niſi in materia diſpoſita. Sꝫ ſcd̓o modo accipiendo grām .ſ. pro auxilio dei mouentis animā ad bonū: ſic nulla preparatio requirit̉ ex ꝑte homīs. quaſi preueniens diuinum auxiliū: ſed potius quecūqꝫ preparatō in homine eſſe poteſt. eſt ex auxilio deimouentis animā ad bonū. Et ẜm hoc ip̄e bonus motus liberi arbitrij quo quis preparat̉ad gr̄e donū ſuſcipiendū: eſt actus liberi arbitrij moti a deo. Et ꝙͣtum ad hoc dr̄ hō ſe p̄parare ẜm illud ꝓuer. xvj. Hoīs ē p̄parare aīuꝫEt ē a deo pͥncipalit̓ mouente liberū arbitriūEt ẜm hoc dicit̉ a deo voluntas hominis preparari. ⁊ greſſus hominis dirigi. ¶ Sciendūetiam ꝙ duplex eſt preparatō homīs ad gratiam. Una eſt que ē ſimul cuꝫ gr̄e infuſione. Ettalis preparatio eſt meritoria: nō quidē gracieque iam habet̉: ſed gr̄e que nondum habet̉ .i.augmentatōnis eius. Eſt alia preparatō que ēgr̄e gratū facientis: que tn̄ ē a deo mouēte ſednō ſufficit ad meritū hoīs nondū ꝑ grām iuſtificato: qꝛ nullū meritū pt̄ eſſe niſi ex gr̄a. Itēiſta preparatō ad donū gr̄e recipiendū nondūhabite. contingit dupliciter. Cum em̄ vt dictūeſt. ſit a deo p̄ueniente ⁊ mouēte voluntatē hominis ad bonū. Qn̄qꝫ deus mouet hominē adbonū. non tn̄ ꝑfectū: ⁊ talis preparatō p̄ceditgrām gratuꝫ facientem etiam tꝑe. Sicut mouet frequēter ꝑmanentes in peccato. ad facitdum elemoſinas. ieiunia. oratōes ⁊ hmōi. Sicut mouit Augu. ante ꝯuerſatōeꝫ ad audiendum predicatōes Ambroſij. exhortatōes ſimpliciani. exēpla antonij. Un̄ dr̄ de pe. di. v. Admonemus de ꝑſeuerāte in odio vel alio crimine. ꝙ qͥcqͥd boni poterit faciat .ſ. elemoſinas ieiunia. or̄ones ⁊ hmōi. vt deꝰ eiꝰ cor illuſtret .ſ.ꝑ grām gratū faciētē. Qn̄qꝫ v̓o deꝰ ſtatim mouet hoīeꝫ ad ꝑfectū bonū. ⁊ ſubito homo accipit grāꝫ. vnde dr̄ Eccͣi. xj. Facile eſt in oculisdei ſubito honeſtare pauꝑem. Et Io. vj. Om̄isqui audit a patre ⁊ didicit venit ad me. Sicutaccidit in Saulo. qui cum actu ꝑſequeret̉ eccleſiā ⁊ iter ageret ad capiendū xp̄ianos: ſb̓ito luce circūfultus recepit grām Act̉. ix. Cuꝫgͦ a deo ſit iſta preparato. nō refert ꝙ fuit ſtatim vel paulatim. Agens em̄ infinite virtutisdeus. ſic ut exigit materiā vel diſpoſitōeꝫ materie. qͣſi p̄ſuppoſitā ex alteriꝰ cauſe actōe: ita nōeget tꝑe. ſed in ſubito poteſt materiā diſponere ⁊ formā introducere: ⁊ etiā prius tꝑe diſponere materiā paulatine. ⁊ poſtea formā induce̓. ſicut in ſanitate ꝯtingit que aliqn̄ paulatī