¶ Capitulum¶ Tercium

aūt ad hoc oꝑari nō pt̄ interius mouēdo hocem̄ ſolius dei ē. Sed ſolū exteriꝰ dicēdo vl̓ ſuadendo. Et iō gr̄a gͣtis data illa ſub ſe ꝯtinet qͥbus hō indiget ad hoc vt alteꝝ inſtruat ī rebꝰdiuinis que ſūt ſupͣ ratōeꝫ. Ad hoc aūt tria requirūt̉. Primo quidē vt homo ſit ſortitus plenitudinē cognitōnis diuinoꝝ. vt ex hoc poſſitalios inſtrue̓. Secūdo vt poſſit ꝯfirmare vl̓ ꝓbare q̄ dicit. Tertō vt ea que ꝯcipit poſſit ꝯuenienter auditoribꝰ ꝓferre. ¶ Etū igit̉ ad pͥmūtria ſūt neceſſaria ſicut etiā apparet ī magiſterio hūano. Primo qͥdeꝫ oꝫ ꝙ ille qͥ debꝫ inſtruere aliquē in aliqͣ ſcīa. vt pͥncipia illiꝰ ſcīe ſintei certiſſima. Et ꝙͣtū ad hoc ponit̉ fides. que ēcertitudo de īuiſibilibꝰ rebꝰ. q̄ ſupponūt̉ vt pͥncipia ī catholica doctrina. Secūdo oꝫ ꝙ doctorſe habeat recte circa ꝯcluſiōes pͥncip̄alis ſcīe.Et ſic ponit̉ ẜmo ſapīe. q̄ eſt ꝯgnitō diuinoꝝ.Tertō oꝫ vt habūdet exēplis ⁊ ꝯgnitōe effectuum. ꝑ qͦs īterdū oꝫ maīfeſtare cās. Et ꝙͣtū adhoc ponit̉ ẜmo ſcīe. que ē reꝝ hūanaꝝ ꝯgnitōqꝛ inuiſibilia dei ꝑ ea q̄ facta ſūt intellecta cōſpiciunt̉. ¶ Ꝙͣtum ad ſcd̓m ꝯfirmatō eorū q̄ſubdunt̉ ratōeꝫ eſt ꝑ argumēta. In his autē q̄ſūt ſupͣ ratōeꝫ diuinitꝰ reuelata. ꝯfirmatō eſtꝑ ea que ſūt diuine v̓tuti ꝓpria. Et hoc dupl̓r.Uno mō vt doctor ſacre doctrine faciat. q̄ ſolꝰdeus face̓ pt̄ in oꝑbꝰ miraculoſis. ſiue ſint adſalutē corꝑis. ⁊ ꝙͣtuꝫ ad hoc ponit̉ gr̄a ſanitatum. Siue ordinent̉ ad ſolā diuine poteſtatismanifeſtatōeꝫ. ſicut ꝙ ſol ſtet. aut tenebreſcat.aut ꝙ mare diuidat̉ ⁊ hmōi. ⁊ ꝙͣtuꝫ ad hoc ponitur oꝑatō virtutū. Secūdo vt poſſit manifeſtare ea q̄ ſoliꝰ dei ē ſcire. ⁊ hec ſūt cōtingentiafutura. ⁊ ꝙͣtum ad hoc ponit̉ ꝓphetia. Et etiāocculta cordiū. ⁊ ꝙͣtum ad hoc ponit̉ diſcretioſpirituū. ¶ Ꝙͣtum ad terciū. Facultas ꝓnuntiandi pt̄ attendi vel ꝙͣtum ad ÿdeoma ī quoquis poſſit intelligi loquēdo. ⁊ ẜm hoc ponūt̉genera linguaꝝ. Uel ꝙͣtum ad ſenſuꝫ eoꝝ queꝓferunt̉. ⁊ ꝙͣtuꝫ ad hoc ponit̉ interp̄tatō ẜmonū. Et ſciendū ꝙ ꝙͣuis oīa bn̄ficia nob̓ collataa deo poſſint dici gr̄e. nō tn̄ dicunt̉ ꝓprie gr̄egratis date. vt ꝙ piſcator habundet ẜmone ſcientie. ⁊ ſic de alijs. Fides etiā que hic poniturinter has gracias nō eſt virtus illa theologicaqua iuſtificat̉ homo: ſed importat iſta quādāeminentē certitudinem fidei. ex qua homo fitÿdoneus ad inſtruendū alios in his que ſūt fidei. Ꝙͣuis aūt gracia ſanitatū ꝑtineat ad operatōnem virtutū .i. miraculoꝝ: diſtinguit̉ tamen ab ea ⁊ ponit̉ ſpālis gracia. qꝛ habet ſpālem ratōeꝫ inducendi ad fideꝫ: qꝛ magis redditur quis ꝓmptus ad fidē recipiendā ꝑ bn̄ficiūcorꝑalis ſanitatis. ꝙͣ ꝑ oꝑatōeꝫ v̓tutū. Similiter loqui varijs linguis ⁊ interp̄tari ẜmonesꝙͣuis videāt̉ ꝑtine̓ ad ẜmonē ſcīe vel ſapīe: habent tn̄ ſpāles rōnes mouēdi ad fidē. ⁊ ideo ponunt̉ diſtincte ab illis. Sapīa at̄ ⁊ ſcīa hic nōꝯputant̉ inter grās gͣtis datas. ẜm ꝙ enumerant̉ int̓ dona ſpūſſct̄i: ꝓut .ſ. mens eſt bene ⁊

ꝓmpte mobilis a ſpūſct̄o. ad ea que ſūt ſapīe⁊ ſcientie. Sic em̄ ſunt dona ſpūſſct̄i. ſed ẜm ꝗimportat quābā habundantiā ſcīe et ſapīe. vthomo poſſit nōſolū in ſeip̄o recte ſaꝑe de diuinis: ſedetiā vt poſſit alios inſtruere ⁊ contradicentes reuincere: ſic ponūtur inter graciasgratis datas ſermo ſapientie et ſcientie.¶ Cōparādo aūt adinuicē. §. iiij.grās gͣtis datas. ad grāꝫ gratū faciētē: nobilior ⁊ ꝑfectior ē gr̄a gratū faciēs. Un̄ apl̓s .j. adCor. xij. Enumeratis gͣcijs gͣtis datis. ſubdit.Adhuc excellētiorē vobis viā demonſtro. Loquēs de caritate q̄ ꝓcedit a gr̄a gͣtū faciēte. ethoc ſic ꝓbat tho. in pͥma ſcd̓e. q. cxj. ar. v. Unaqueqꝫ v̓tus tāto excellētior ē. ꝙͣto ad altius bonū ordinat̉. Semꝑ aūt finis potior ē his queſūt ad finē. Gr̄a aūt gratū faciēs. ordinat hominē īmediate ad ꝯiunctōem vltimi finis ſeuꝯſecutōeꝫ. Gr̄e aūt gratis date. ordināt hominem ad quedā p̄paratoria finis vltimi: ſicut ꝑꝓpheciam ⁊ miracula ⁊ alia hmōi. homines inducunt̉ ad hoc ꝙ vltimo fini ꝯiungant̉. Et iōmulto eſt excellētior gr̄a gratū faciens. ꝙͣ gratis data. Si ꝑ grām gratis datā: puta ꝓphetādo. miracula faciendo. poſſet hoc agere in altero. vt talis grām gratū facientē conſequeret̉:tunc eſſet excellentior gr̄a gratis data. Sicutexcellentior eſt claritas ſolis illuminantis. ꝙͣcorporis illuminati. Sed ꝑ grām gratis datāhomo nō pt̄ cauſare in alio ꝯiunctioneꝫ eiusad deū. quā ipſe habet ꝑ graciā gratū facientēſed cauſat quaſdaꝫ diſpoſitōnes ad hoc. ¶ Etgracie gratis date ſūt ꝯmunes bonis ⁊ malis.qd̓ deus ꝑmiſit ẜm Auguſ. ne nimis appeterentur. ⁊ in eis ꝑfectō hominis extimaret̉: ⁊ noneas habēdo homo ī ſe multū deiceret̉. Faciūtem̄ habentē ea multū eſſe ī oppinione hominū⁊ honore. ⁊ ab imꝑfectis appetūt̉. Sed grā gratum faciens eſt ſolū in bonis ⁊ ꝑducēs ad gloriam. ⁊ ideo pre omnibꝰ rebꝰ magis appetenda⁊ carpienda vt donū optimum. Et ad hoc facit quod ait Augꝰ. j. q. j. Aulte ſunt oꝑatōnesſpūſſancti. quas apl̓us cum quodā loco cōmemoraſſet ita cōcluſit. Hec om̄ia oꝑatur vnusatqꝫ idem ſpūs. diuidens ſingulis prout vult.Cum gͦ aliud ſit ſacramētū qd̓ habere ſymonmagus potuit. Aliud ꝓph̓ia que etiaꝫ ī malishomībꝰ fieri ſolet vt ī ſaul. Aliud oꝑatio ſpūsſct̄i quā niſi boni hr̄e nō poſſūt .i. caritas. necquilibet he̓tici ⁊ ſciſmatici accipiāt. caritas q̄operit multitudinē pct̄oꝝ. donū eſt catholicevnitatis ⁊ pacis. nec eius in omnibꝰ. quia neceius ſunt omnes: hec ille. Caritas aūt ſicut etomnes alie v̓tutes fluūt a gr̄a. ſicut radij a ſole. Unde ⁊ dicitur Eccͣi. Gracia dei ſicut paradiſus bn̄dictōis. Sic em̄ ī paradiſo terreſtri erāt multe arbores fructuoſe ꝓducētes ſuauiſſimos. ⁊ ī medio lignū vite: ita gr̄a gͣtū faciensꝯtinet ſeu ꝓducit oēs v̓tutes. ex qͥbꝰ ꝓceduntfructꝰ ſuauiſſimi bonoꝝ oꝑum. ⁊ vt principalior immediate virtus caritatis.